Τι έγραφε ο Φίλων Κτενίδης για την Παναγία Σουμελά Βερμίου

Ένα όνειρο που πρέπει να γίνη πραγματικότης…

Η ιδέα για μια σταυροφορία δια την ίδρυση Μονής και Εκκλησίας που θα στέγαζε την Μεγαλόχαρη του Πόντου, την Παναγία Σουμελά, συνεκίνησε βαθύτατα τον Ποντιακό Κόσμο.

Δεν είνε υπερβολή αν πη κανείς ότι αποδεικνύεται πως η Ιδέα αυτή ήταν κρυμμένη μέσ’ στην ψυχή και την καρδιά κάθε Ποντίου, σαν ένα μυστικό όνειρο και μια ιερή ευχή, που περίμενε την αφορμή και την ευκαιρία για να εκδηλωθή. Η πρωτοβουλία της Ποντιακής Εστίας χρησίμευσε στην ομαδική εμφάνιση των εκδηλώσεων αυτών, και τίποτε περιπλέον.

Παρουσιάζονται δε αι εκδηλώσεις αυταί όχι ως μια απλή επιθυμία ή μια συναισθηματική συγκατάθεσις και επικρότησις, αλλά ως απαίτησις, ως επιταγή για την εκτέλεση ενός ιερού καθήκοντος.

Και κάτι ακόμη, που χαρακτηρίζει τας εκδηλώσεις αυτάς, προ παντός των πρεσβυτέρων, είναι η σπουδή. Βιάζονται!… Πολλαί από τας επιστολάς που πήραμε είναι πραγματικαί εκκλήσεις, ανθρώπων που επείγονται να εκτελέσουν ένα ιερό καθήκον, να εκπληρώσουν κάποιο παληό τάμα, να δουν να πραγματοποιήται κάποιο αγαπημένο κρυφό όνειρο, πριν ή… είνε «πολύ αργά».

Θα τολμούσαμε να δώσουμε τον ορισμό του «συναγερμού» στο ξεσήκωμα που δημιούργησε και μόνον η πιθανότης της ανεγέρσεως της Μονής, αλλά και να χαρακτηρίσωμεν ως «παράβασιν καθήκοντος» το να αγνοήσωμεν τον συναγερμόν αυτόν…

Μια γρηούλα απ’ την Καλαμαριά μάς επεσκέφθη και μας υπέδειξε το καθήκον μας, κατά τρόπον καθαρώς ποντιακόν.

Με ύφος επιτιμητικόν και αυστηρόν, μας είπε τα εξής: «Κάμποσον επερμέσαμε! Άλλο ’κί πρέπ’ ν’ αργεύετεν… Άναβα το κρίμαν, έν και έντροπή εμούν!… Όλεν ο κόσμον έχ’ την Παναγίαν ατ’ κ’ εμείς επέμναμε ορφανοί…

»Τερέστεν να μη αποθάνω και τ’ αφιέρωμα μ’ ντο φυλάττω για την Παναγίαν εμούν, ασ’ σην ημέραν ντο έρθαμε κι αν, ’κί προφτάνω να φέρ’ ατό ’κεί!… Το κρίμαν απάν’ εσούν θα ρούζ’…».

Και όπως μας έβλεπε συγκινημένους, προσέθεσε: «Άκ’σον, ρίζα μ’, εσέν μόνον ’κί λέγ’ ατό. Ούλ’ οι τρανοί και οι μειζότερ’-ν εμούν φταίγ’νε. Λάσ’ ατώρα η Παναγία φωτίζ’ ούλ’ τς και εφτάτεν εκείνο ντο έπρεπεν να γίνεται όνταν έρθαμε. Έπρεπεν πρώτα να σκεπάζομε Εκείνεν, κ’ επεκεί ν’ εμπαίνωμε κ’ εμείς αφκά σε στέβος…».

Μου φάνηκε πως μιλούσε κάποια αρχαία Ιέρεια Θεάς…

Τα λόγια της γρηάς απ’ την Καλαμαριά είναι ο ένας Πόλος των εκδηλώσεων, και το γράμμα του Υπουργού Βορείου Ελλάδος, του αγαπητού Λεωνίδα, είναι ο άλλος!

Ας διαβάση κάθε Πόντιος την επιταγήν της γρηάς Ποντίας και την προσφοράν του Ποντίου Υπουργού. Ανάμεσα στα δυο αυτά «μνημειώδη» δείγματα λατρείας προς την Παναγίαν Σουμελά, βρίσκονται, σε διάφορους τόνους και χρωματισμούς, αι ευχαί και αι επιθυμίαι όλων των Ποντίων.

Στην αρχή αυτού του σημειώματος γράψαμε «Ένα όνειρο που πρέπει να γίνη πραγματικότης»· στο τέλος του τολμάμε να προσθέσωμε: «Ένα όνειρο που άρχισε να γίνεται πραγματικότης».

Φ.Κ.

Ποντιακή Εστία – Μηνιαίον Λαογραφικόν Περιοδικόν
Τεύχος 10ον, Οκτώβριος 1950