pontosnews.gr
Δευτέρα, 16/11/2026
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
pontosnews.gr
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων

Ο Εν Κωνσταντινουπόλει Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος 1861-1923

17/04/2015 - 10:42πμ
Ο Εν Κωνσταντινουπόλει Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος 1861-1923
Κοινοποίηση στο FacebookΜοιράσου το στο TwitterΜοιράσου το στο Whatsapp
Στηρίξτε το Pontos News Επιλέξτε μας ως προτιμώμενη πηγή στην Αναζήτηση Google
Προσθήκη πηγής

Ο Εν Κωνσταντινουπόλει Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος (ΕΦΣΚ) υπήρξε ένας από τους λαμπρότερους φορείς πολιτισμού με στόχο την προώθηση της παιδείας όχι μόνο στην Ελληνορθόδοξη Κοινότητα της Κωνσταντινούπολης αλλά και σε ολόκληρη την αυτοκρατορία, στην οποία εκτείνονταν οι δραστηριότητές του.

Ιδρύθηκε το 1861 και συνέχισε να δραστηριοποιείται μέχρι τα τέλη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Ήδη από το 1860, μια μικρή συντροφιά αποτελούμενη από τον ιατροφιλόσοφο Κωνσταντίνο Ηροκλή Βασιάδη, τους διαπρεπείς λογίους αδελφούς Δημήτρη και Κωνσταντίνο Καλλιάδη και τον διπλωμάτη Αριστείδη Παλαιόλογο συγκεντρωνόταν στην οικία του αρχιάτρου Σπυρίδωνος Μαυρογένους.

Εκεί αποφασίστηκε η ίδρυση ενός φιλολογικού σωματείου. Πράγματι, στις 17 Απριλίου 1861, οι ενδιαφερόμενοι συγκεντρώθηκαν στη Μεγάλη Οδό του Πέραν, στο μέγαρο του Χατζή Γεωργίου Κωνσταντινίδη (σημερινό Προξενείο της Ελλάδος) και ίδρυσαν τον «Εν Κωνσταντινουπόλει Ελληνικό Φιλολογικό Σύλλογο» κατά το πρότυπο των Ακαδημιών της Δυτικής Ευρώπης.

Στην πρώτη συνεδρία του Συλλόγου, στις 4 Μαΐου, έγιναν οι αρχαιρεσίες και τα εγκαίνια. Πρόεδρος ορίστηκε ο καθηγητής της Ιατρικής Σχολής, σύμβουλος του υπουργείου Εκπαίδευσης και προσωπικός ιατρός του Σουλτάνου Μαχμούτ Β΄, Στέφανος Καραθεοδωρής.

Με τις πολυσχιδείς δραστηριότητές του, ο ΕΦΣΚ συνέβαλε σημαντικά στον πολιτισμό και τη διάδοση της γνώσης – και με την ίδρυση σχολείων, ανωτέρων και κατωτέρων, την έκδοση και διάθεση διδακτικών βιβλίων, καθώς και με την οικονομική ενίσχυση απόρων ελληνικών κοινοτήτων για τον ίδιο σκοπό.

Κατά τον ενθουσιώδη και δυναμικό Κωνσταντίνο Ηροκλή Βασιάδη, έναν από τους βασικούς εμπνευστές και ιδρυτές του Συλλόγου, η δημιουργία του απέβλεπε στη «συγκέντρωσιν των ενεργειών των εν τη Οθωμανική Αυτοκρατορία ελληνικών επαρχιών και εις την σκόπιμον σύμπραξιν πασών των εν αυταίς κοινωνικών τάξεων, λογίων, εμπόρων, κλήρου, λαού προς εκκαθάρισιν του ελληνικού χαρακτήρος από των ασχημιζόντων αυτόν ρύπων της πολυχρόνου δουλείας και αμαθείας, όπως και αύθις εν ταις της Ανατολής ταις χώραις αναλάμψωσι τα γνήσια του ελληνικού πνεύματος γνωρίσματα, το φιλελεύθερον, το φιλόπατρι, το φιλομαθές, το μεγαλοφυές, τουτέστιν πρότυπα απαράμιλλα κληροδοτηθέντα τω ανθρωπίνω γένει υπό του ελληνικού έθνους».

Η συμβολή του Συλλόγου υπήρξε καθοριστική στη διαμόρφωση μιας κοινότητας επιφανών λογίων που περιλάμβανε όχι μόνο τους ελληνορθοδόξους της αυτοκρατορίας, αλλά και διακεκριμένους επιστήμονες του ελληνικού κράτους και της Δύσης. Όπως διαπιστώνεται από την αλληλογραφία του Συλλόγου, οι επαφές του εκτείνονταν σε ένα ευρύ φάσμα που περιλάμβανε την οθωμανική εξουσία, τις εκκλησιαστικές Αρχές, τις πρυτανικές Αρχές του Πανεπιστημίου Αθηνών, καθώς και ακαδημαϊκούς θεσμούς της Ευρώπης και των ΗΠΑ, όπως η Αρχαιολογική Εταιρεία της Ρώμης, η Ακαδημία Επιστημών του Μονάχου, το Πανεπιστήμιο Johns Hopkins της Βαλτιμόρης, κτλ.


Το ιστορικό κτήριο του ΕΦΣΚ επί της οδού Topçilar 18, στο Σταυροδρόμι, πριν κατεδαφιστεί το 1965

Με τον νέο κανονισμό του 1871 διευρύνεται ο επιστημονικός χαρακτήρας του Συλλόγου και μετατρέπεται σε «πραγματικόν κέντρον ελληνικής εν τη Οθωμανική Αυτοκρατορία ενεργείας». Έτσι, στο 1ο άρθρο του Κανονισμού σκοπός του Συλλόγου «εστίν η των γραμμάτων εν γένει καλλιέργεια και διάδοσις κατά την Ανατολήν».

Από τότε, ο ΕΦΣΚ, σύμφωνα με τον Ηροκλή Βασιάδη, «αναλαμβάνων και καθήκοντα εκπαιδευτικά, κατέστη οιονεί Υπουργείον Παιδείας των εν Τουρκία Ελλήνων».

Στο ενεργητικό του Συλλόγου καταγράφονται η έκδοση Συγγράμματος Περιοδικού, η σύσταση εξειδικευμένων επιτροπών (Αρχαιολογική, Βιολογική, Εκπαιδευτική, Κοινωνιολογική, Φιλολογική Επιτροπή, Νομικό Τμήμα), η ίδρυση και η οικονομική ενίσχυση σχολείων, η διοργάνωση διαλέξεων και εκπαιδευτικών συνεδρίων καθώς και η δημιουργία Βιβλιοθήκης.


Το εξώφυλλο του 1ου τεύχους του Α΄ Τόμου του Συγγράμματος Περιοδικού

Το Σύγγραμμα Περιοδικόν, το οποίο εξέδωσε ο Σύλλογος σε σαράντα τόμους κατά την περίοδο 1863-1912, αποτελεί μέχρι σήμερα μια εξαιρετικά πλούσια και αναντικατάστατη πηγή για πολλά θέματα.

Εξάλλου, ο Σύλλογος ανέλαβε την οργάνωση και αθλοθέτηση διαγωνισμών με εκπαιδευτικό περιεχόμενο, ήτοι:

  • Διαγωνισμός Γεωγραφίας, που χρηματοδότησε ο Χρηστάκης Ζωγράφος και ο αρχιμανδρίτης Ευγένιος για την περιγραφή των επαρχιών της Θράκης, Μακεδονίας, Ηπείρου και Θεσσαλίας.
  • Νεγρεπόντειος Διαγωνισμός, που χρηματοδότησε ο τραπεζίτης Μενέλαος Νεγρεπόντης για «την Διάδοσιν της Ελληνικής Παιδείας».
  • Διαγωνισμός της Εμπορικής Σχολής της Χάλκης.
  • Διαγώνισμα που αθλοθέτησε ο Ν. Συμβουλίδης για την περιγραφή του Πόντου.
  • Καραπάνειος Αγών για τη βράβευση δεκαεννέα διδακτικών βιβλίων για τη δημοτική εκπαίδευση.
  • Ζωγράφειος Αγών για τη βράβευση δέκα εκθέσεων «περί ζώντων μνημείων», δηλαδή εκθέσεων που θα παρουσίαζαν «τις ελληνικές διαλέκτους, τα ήθη και τα έθιμα του ελληνικού λαού».
  • Μαυρογένειος Διαγωνισμός «αρετής».

Μνημειώδης θα παραμείνει στην πνευματική ιστορία του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης η Βιβλιοθήκη, αποτελούμενη από περισσότερους των 50.000 τόμων, καθώς και το πλουσιότατο Αρχείο του ΕΦΣΚ.


Το υπαίθριο parking, στο χώρο του οποίου στεγαζόταν το επιβλητικό κτίριο του ΕΦΣΚ πριν κατεδαφιστεί
από τις τουρκικές Αρχές το 1965 – εικόνα ενδεικτική του «σεβασμού» τους απέναντι στον πολιτισμό

Η γενοκτονία του Ελληνισμού και ο ξεριζωμός του από τη Μικρασία σήμανε ουσιαστικά και το τέλος του Συλλόγου. Το 1925 οι τουρκικές Αρχές, κατά παράβαση της Συνθήκης της Λοζάνης, κατάσχουν την κινητή και ακίνητη περιουσία του Συλλόγου, και έτσι το κτήριο και το πολύτιμο περιεχόμενό του περιέρχονται στην κυριότητα του τουρκικού Δημοσίου. Οι 50.000 τόμοι της Βιβλιοθήκης διαμοιράζονται σε τουρκικά ιδρύματα και έκτοτε χάνονται τα ίχνη τους. Η τύχη του Αρχείου αγνοείται μέχρι σήμερα. Ήδη το 1955 το κτήριο του ΕΦΣΚ, λαμπρό σύμβολο της ακμής της ελληνικής λογιοσύνης στην Πόλη, βρίσκεται εγκαταλελειμμένο και λεηλατημένο, μέχρι την οριστική κατεδάφιση του το 1965. 

Ο Εν Κωνσταντινουπόλει Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος, το Υπουργείο Παιδείας του Αλύτρωτου Ελληνισμού, όπως ορθά χαρακτηρίζεται, μετά το υποχρεωτικό κλείσιμό του από τις τουρκικές Αρχές το 1923 θεωρεί συνεχιστή του έργου του στην Ελλάδα το Σύλλογο Κωνσταντινουπολιτών και του παραδίδει σειρά κειμηλίων.

  • Αναδημοσίευση από τον ιστότοπο του Συλλόγου Κωνσταντινουπολιτών www.cpolitan.gr.
ΚοινοποίησηTweetSend
google news

Ακολουθήστε μας στο Google News

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

H Αντωνία Προδρόμου κατά την παρουσίαση του έργου της,  στην αίθουσα εκδηλώσεων Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ' στη Λευκωσία. Πέμπτη 12 Νοεμβρίου 2026 (φωτ.: Facebook / Ίδρυμα Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ')
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Μικρασιάτες πρόσφυγες: Έφταναν στην Κύπρο, αλλά δεν τους άφηναν να αποβιβαστούν

15/11/2026 - 2:01μμ
H 85χρονη Βασιλική Ευστρατιάδου και πίσω της νεότερα μέλη των μικρασιατικών συλλόγων, κατά την έναρξη του 1ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Νεολαίας Προσφυγικών Σωματείων. Παρασκευή 13 Νοεμβρίου (φωτ.: messinialive.gr)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Καλαμάτα: Από την 85χρονη Βασιλική στην 9χρονη Ανδριανή – Η συγκινητική έναρξη του συνεδρίου Νεολαίας της ΟΠΣΕ

14/11/2026 - 5:24μμ
Μπαούλο και οικογενειακές φωτογραφίες στο Σπίτι της Ανταλλαγής, στη συνοικία Χισάρ των Χωνών (φωτ.: İHA / Gezelim)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Χώνες Μικράς Ασίας: Άνοιξε το μουσείο της Ανταλλαγής που ονειρευόταν ο Κεμάλ Γιαλτσίν

13/11/2026 - 10:59μμ
Το Μέγαρο Χορού Καλαμάτας (φωτ.: Facebook / Kalamata International Dance Festival)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Νεολαίας Μικρασιατών: «Οι ρίζες παραμένουν. Οι γενιές συνεχίζουν»

13/11/2026 - 2:15μμ
(Φωτ.: facebook / Areti Papadopoulou)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Το 3ο Φεστιβάλ Μικρασιατικού Πολιτισμού με τίτλο «ΕΛΛΑΔΑ η Σμυρνιά – Οι τέσσερις εποχές της Μνήμης» συγκίνησε, ένωσε, χειροκροτήθηκε

11/11/2026 - 10:08μμ
Το Ζωγράφειο Λύκειο Κωνσταντινούπολης (φωτ.: Phasma / A. Michailidis)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Κωνσταντινούπολη: Μεγάλη γιορτή και συνάντηση αποφοίτων του Ζωγραφείου για τα 133 χρόνια από την ίδρυση του ιστορικού σχολείου

11/11/2026 - 7:45μμ
Μέλη των οικογενειών Κράλλη και Ιωακείμογλου, σε φωτογραφία που τραβήχθηκε στη Σμύρνη το 1874 (φωτ.: Αρχείο οικογένειας Κράλλη / Aegean Stories Vault)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Σμύρνη, 1874: Μια οικογενειακή φωτογραφία σε δύο σπίτια του Μολύβου – Οι άνθρωποι πίσω από το πορτρέτο

11/11/2026 - 2:00μμ
Η σωζόμενη καμπάνα και ο περίβολος του ορθόδοξου ναού της Κιουτάχειας, που χτίστηκε το 1834. Ήταν αφιερωμένος και στον Άγιο Μηνά (φωτ.: Tarih Gezisi / Mustafa Gürelli)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Ο Άγιος Μηνάς της Κιουτάχειας: Ο θρύλος της γέφυρας και η ασημένια εικόνα που πέρασε στην προσφυγιά

11/11/2026 - 9:32πμ
Πρώτες εγκαταστάσεις στους συνοικισμούς γύρω από την Αθήνα (πηγή: Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Προσφυγική Αθήνα: Πώς χτίστηκαν ολόκληρες συνοικίες χωρίς νερό, ρεύμα και αποχέτευση – Η άγνωστη μάχη της επιβίωσης

10/11/2026 - 7:59μμ
Η Άννα Τοσούνογλου-Χριστοφή με τον Χρύσανθο Χρυσάνθου και τον Σταύρο Παπαγεωργίου, στην παρουσίαση στο Πολιτιστικό Κέντρο «Αρχάγγελος» της Ιεράς Μονής Κύκκου. 5 Νοεμβρίου 2026 (φωτ.: Facebook / Tetraktys Films Distribution)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Μικρασιάτες πρόσφυγες στην Κύπρο: Το «ιερό τάμα» μιας κόρης έγινε βιβλίο

9/11/2026 - 11:40μμ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
Ναυτεμπορική TV

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

(Φωτ.: ΑΠΕ ΜΠΕ/Αρχείο)

«Ρωσοφοβία» βλέπει η Ζαχάροβα στην απόφαση της Εσθονίας να κλείσει τα σύνορα με τη Ρωσία

5 ώρες πριν
(Φωτ.: ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΝΙΚΟΣ ΧΑΛΚΙΑΔΑΚΗΣ)

Συναγερμός στον Άγιο Δημήτριο μετά από τρεις επιθέσεις σε ανήλικες – Τι δείχνουν οι κάμερες ασφαλείας

5 ώρες πριν
(Φωτ.: Σπύρος Μπιμπίλας Instagram/Βαγγέλης Ιωαννίδης/Facebook)

Πέθανε ο ηθοποιός Βαγγέλης Ιωαννίδης – Η μικρασιατική καταγωγή και ο πρώτος ρόλος όταν ήταν μόλις 5 ετών

6 ώρες πριν
(Φωτ.: Μουσείο Φιλελληνισμού / Philhellenism Museum/Facebook)

Το Θέατρο Ελλήνων Γενεύης φέρνει την ιστορία του Καποδίστρια στο ελληνικό και ευρωπαϊκό κοινό

6 ώρες πριν
(Φωτ.: Alpha)

36 χρόνια στην πτέρυγα των μελλοθανάτων στη Φλόριντα: Ο Έλληνας που συνεχίζει τη δικαστική μάχη για τη ζωή του

7 ώρες πριν
(Φωτ.: ekab.gr)

Τραγωδία στο Ηράκλειο: Νεκρό βρέφος ενός έτους – Φέρεται να κατάπιε βενζίνη

7 ώρες πριν
pontosnews.gr

Ειδήσεις και άρθρα για τον Πόντο και τη Μ. Ασία, αλλά και την επικαιρότητα στην Ελλάδα, τον Κόσμο και την Ομογένεια. Πλούσια θεματολογία ποικίλης ύλης με έμφαση σε πολιτιστικά δρώμενα.

Copyright © 2025 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

  • TAYTOTHTA
  • ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
  • ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ
  • ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • VIDEOS
  • ΚΥΠΡΟΣ
  • ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΠΕΡΙΕΡΓΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΠΙΣΤΗ
  • ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
  • ΤΑΞΙΔΙ
  • ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
  • PONTOS BLOG

Copyright © 2024 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

Ναυτεμπορική TV
Ναυτεμπορική TV