Πολλά χρόνια πίσω, στις 3 Μαΐου 1892 κάποιες άλλες εκλογές, διεξήχθησαν σε τεταμένη ατμόσφαιρα, μεταξύ τρικουπικών (Ελιά) και δηλιγιαννικών (Κορδόνι). Ο προεκλογικός αγώνας υπήρξε βιαιότατος από πλευράς Δηλιγιάννη και ωμότατα αντιβασιλικός, όπως φαίνεται από τη φρασεολογία των δηλιγιαννικών εφημερίδων Πρωία, Επιθεώρησις και Χώρα. Προηγήθηκε, ένα χρόνο πριν, η πρόταση παραπομπής σε δίκη του Χαριλάου Τρικούπη, που φόρτισε το πολιτικό κλίμα και δίχασε το λαό.
Θεόδωρος Δηλιγιάννης, Χαρίλαος Τρικούπης
Η κυβέρνηση Δηλιγιάννη, με την υπογραφή 20 βουλευτών, παρέπεμπε στο Ειδικό Δικαστήριο τον Τρικούπη για οικονομικά σκάνδαλα (για το πού δαπανήθηκαν 4 εκ. δρχ. σε χρυσό από δάνεια, τα τελευταία έτη της πρωθυπουργίας του). Κατά την ανάγνωση της κατηγορίας ο μεν Τρικούπης διάβαζε την προσκείμενη σ’ αυτόν εφημερίδα Παλιγγενεσία, ο δε Δηλιγιάννης έπαιζε προκλητικά το κομπολόι του!…
Τρικούπης: «Απελπισμένος βρίσκομαι σε κύματα αγριεμένα, κι αν δεν αλλάξουν οι καιροί αλλοίμονο σ’ εμένα»
Σε γενικές γραμμές η έξυπνη στάση που τήρησε ο Τρικούπης έφερε σε δύσκολη θέση τον Δηλιγιάννη, ο οποίος δήλωσε άγνοια για το κατηγορητήριο και παρέπεμψε στην ενεργοποίηση του νόμου περί ευθύνης υπουργών. Στην αγόρευσή του είπε, τελικά, ότι η Βουλή πρέπει να δείξει μεγαλοψυχία υπέρ του Τρικούπη! Οι βουλευτές ψήφισαν και ο Τρικούπης έλαβε 97 αθωωτικές ψήφους και 16 κατά.
Η σύγκρουση Τρικούπη-Δηλιγιάννη απασχόλησε ακόμα και τον ξένο Τύπο
Οι εκλογές που διεξήχθησαν στις 3/5/1892, κι ενώ ο Δηλιγιάννης ήταν προσεκτικότερος στις επιθέσεις του κατά του Τρικούπη, ο φιλικός του Τύπος ήταν ωμά επιθετικός. Έγραφαν οι δηλιγιαννικοί εναντίον των τρικουπικών: «Ο Τρικουπισμός, ιδού ο εχθρός!» ή «προς τους Τρικουπικούς δεν συζητώμεν, τους μαστιγώνωμεν» και εναντίον του Τρικούπη έγραφαν: «τον Τρικούπην τον καταδιώκωμεν αμειλίκτως, μέχρις ου τον εκτοπίσωμεν ού μόνον εκ της υπολήψεως, αλλά και εκ της επιεικείας παντός Έλληνος».
Οι τρικουπικοί, αντίθετα, ευφυώς ανέφεραν τι έπραξαν και υπόσχονταν τι θα πράξουν επανερχόμενοι στην εξουσία, και υποστήριζαν τον βασιλιά. Και όσο οξυνόταν η εκλογική διαμάχη, οι οπαδοί τους γίνονταν βιαιότεροι.
Το πολωτικό κλίμα μεταφέρθηκε και στην επαρχία, όπου θερμόαιμοι και τραμπούκοι προέβαιναν σε ασχημίες, ενίοτε και σε επιθέσεις εναντίον πολιτικών αντιπάλων τους. Τα τηλεγραφήματα δείχνουν το κλίμα:
Ναύπλιον: «Αντίπαλοι ενεδρεύοντες επλήγωσαν επικινδύνως δήμαρχον Λήσσης και επακολουθείσης συμπλοκής επληγώθησαν αρκετοί…». Πειραιεύς: «Κορδονικοί ετραυμάτισαν αυστριακόν υπήκοον επειδή ομίλει την γερμανικήν…». Θήβαι: «Σκουλούδης και Δημητρίου ήρξαντο δωροδοκούντες κομματάρχας όπως αναχαιτίσωσι σχηματισθέν κατ’ αυτών ρεύμα». Αγρίνιο: «Διαδηλωταί λαβόντες μεγάλην εικόνα Δηλιγιάννη με κλάδους ανθέων διήλθον απάσας οδούς πόλεως ζητωκραυγάζοντες “Κορδόνι-Δηλιγιάννης”». Αίγιον: «Αιγιαλεία τρέφει αγάπη εις τον Δηλιγιάννην και απέχθεια προς την αυλικοτρικουπικήν σπείρα, Κυριακή κοντή γιορτή».
Το τελευταίο εκλογικό διήμερο υπήρξε κάποια… κοσμιότητα. Ο Δηλιγιάννης με οπαδούς του διήλθε τις οδούς Σταδίου, Ερμού, και Αιόλου, την Ομόνοια, εισήλθε στη Ζήνωνος, όπου ήταν η κατοικία του, και μίλησε στους οπαδούς του: «Αύριο την πρωίαν μεταβήτε και ψηφίσατε Κορδόνι και τους 11 υποψηφίους των Αθηνών. Σεις οι ευγενείς πολίται της πρωτευούσης και του ελευθέρου Βασιλείου, ψηφίσατε Κορδόνι!».
Η οδός Ερμού
Οι τρικουπικοί έξω από το σπίτι του Τρικούπη στην Ακαδημίας τραγουδούσαν: «Στο δεξί χέρι την Ελιά, στο στόμα τον Τρικούπη / και στην καρδιά τον βασιλιά, κορδόνι μέσ’ στο κιούπι». Στο παράθυρο εμφανίστηκε η αδελφή του Τρικούπη Σοφία και της πρόσφεραν λουλούδια…
Επίσης τραγουδούσαν: «Κανείς δεν θέλει λάχανα, μποτίλιες με σουμάδα / αλλά κεφάλι με μυαλό να σώση την Ελλάδα». Στο Σύνταγμα ακούστηκαν: «Χαρίλαε σου πρέπει, στ’ άνθη να πατής / και τη χρυσή πατρίδα, εσύ να διοικής».
Τα επινίκεια των τρικουπικών
Οι τρικουπικοί το πρωί των εκλογών έψαλλαν:
Και όταν βγήκαν τα αποτελέσματα ακούστηκε: «Εσβήσαν οι Κορδονικοί, χαθήκαν οι φωνές τους, κερδίσαν οι Τρικουπικοί και μείναν οι πομπαίς τους». Και το επιμύθιον: «Νάνι, νάνι Δηλιγιάννη, μέσ’ στα μαύρα μπήκες πάλι!».
Ο Τρικούπης κατενίκησε τον Δηλιγιάννη κερδίζοντας τελικά τα 5/6 των εδρών, αλλά τον Δεκέμβριο του 1893 αναγκάστηκε να πει το «δυστυχώς επτωχεύσαμεν!». Παραιτήθηκε, και στις νέες εκλογές δεν εξελέγη βουλευτής, λέγοντας την ιστορική φράση: «ανθ’ ημών Γουλιμής!».
Τάσος Κ. Κοντογιαννίδης, για το pontos-news.gr.
