Με ένα από τα σημαντικότερα διεθνή επιστημονικά βραβεία, το «Albert Einstein World Award for Science 2026», θα τιμηθεί η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Τίμπινγκεν, στη Γερμανία, Κατερίνα Χαρβάτη. Το βραβείο απονέμεται από το «World Cultural Council» («Παγκόσμιο Πολιτιστικό Συμβούλιο»), σε αναγνώριση της έρευνάς της στην Παλαιοανθρωπολογία, που έχει μεταμορφώσει την κατανόησή μας για την προέλευση του ανθρώπου.
«Είναι μεγάλη αναγνώριση για την έρευνά μου και την επιστημονική μου πορεία, αλλά και για τον τομέα μου γενικότερα», δηλώνει η διακεκριμένη Ελληνίδα παλαιοανθρωπολόγος.
«Αναδεικνύει την παγκόσμια απήχηση της Παλαιοανθρωπολογίας, που απαντά σε θεμελιώδη ερωτήματα όλης της ανθρωπότητας: από πού προερχόμαστε, πώς φτάσαμε εδώ, τι μπορεί να μας επιφυλάσσει το μέλλον», προσθέτει η Κ. Χαρβάτη μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Καθηγήτρια στο Ινστιτούτο Αρχαιολογικών Επιστημών και διευθύντρια του Κέντρου Senckenberg για την Ανθρώπινη Εξέλιξη και το Παλαιοπεριβάλλον του Πανεπιστημίου του Τίμπινγκεν, η Κ. Χαρβάτη είναι πρωτοπόρος στην ανάπτυξη και εφαρμογή καινοτόμων μεθόδων, όπως η εικονική ανθρωπολογία (virtual anthropology) και η τρισδιάστατη γεωμετρική μορφολογία (geometric morphometrics), τεχνικές ανάλυσης των απολιθωμάτων που επιτρέπουν την ψηφιακή ανασύσταση σπασμένων ή διαστρεβλωμένων δειγμάτων και κατόπιν την ποσοτικοποίηση, στατιστική ανάλυση και σύγκρισή τους.
Απαντήσεις σε μακροχρόνια ερωτήματα
Οι έρευνές της έχουν φωτίσει μακροχρόνια ερωτήματα σχετικά με την εξέλιξη και τις προσαρμογές των εξαφανισμένων ανθρώπινων ειδών και έχουν φέρει επανάσταση στην κατανόησή μας για τις μετακινήσεις των πρώιμων σύγχρονων ανθρώπων.
Στην ανακοίνωσή της, η διεπιστημονική επιτροπή εμπειρογνωμόνων του «World Cultural Council» που επιλέγει τον επιστήμονα που θα λάβει το βραβείο, επισημαίνει ότι η Κατερίνα Χαρβάτη βραβεύεται επειδή παρείχε ισχυρά επιστημονικά τεκμήρια ότι οι Νεάντερταλ και οι Homo sapiens αποτελούν δύο διακριτά είδη. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι οι έρευνές της υπήρξαν καθοριστικές στην επιβεβαίωση της αφρικανικής προέλευσης του σύγχρονου ανθρώπου και στη χαρτογράφηση των μεταναστευτικών του διαδρομών.
Οι έρευνες στην Ελλάδα
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ανακάλυψη του απολιθώματος «Απήδημα 1» στην Ελλάδα, του αρχαιότερου γνωστού απολιθώματος Homo sapiens στην Ευρασία, με το οποίο η Κατερίνα Χαρβάτη απέδειξε ότι οι σύγχρονοι άνθρωποι έφτασαν στην Ευρώπη περίπου 150.000 χρόνια νωρίτερα από ό,τι εκτιμούσαν μέχρι τότε οι επιστήμονες.
Επιπλέον, η επιτροπή τονίζει ότι οι ανασκαφές της Κατερίνας Χαρβάτη στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια έδειξαν ότι η περιοχή λειτούργησε ως καταφύγιο και διάδρομος μετακίνησης ανθρώπων και ζώων κατά τις ιδιαίτερα ψυχρές περιόδους της εποχής του Πλειστόκαινου. Προσθέτει, εξάλλου, ότι η ανακάλυψη των παλαιότερων αρχαιολογικών θέσεων στην Ελλάδα χρονολογεί την ανθρώπινη παρουσία στην περιοχή περίπου 700.000 χρόνια πριν.
Μάλιστα, η ερευνητική της ομάδα ανακάλυψε πρόσφατα στην Ελλάδα τα παλαιότερα γνωστά ξύλινα εργαλεία χειρός που κατασκευάστηκαν από ανθρώπους, τα οποία χρονολογούνται περίπου 430.000 χρόνια πριν.
Το «Albert Einstein World Award for Science» απονέμεται κάθε χρόνο από το 1984 σε επιστήμονες με εξαιρετική και διαχρονική προσφορά στην επιστημονική και τεχνολογική έρευνα. Η τελετή απονομής του βραβείου στην Κατερίνα Χαρβάτη θα πραγματοποιηθεί στις 2 Νοεμβρίου στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Κόρδοβας, στην Αργεντινή.
