Ο Άλαν Γκρίνσπαν, ο επιδραστικότερος ίσως κεντρικός τραπεζίτης της σύγχρονης ιστορίας, ο οποίος βρέθηκε στο τιμόνι της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Federal Reserve) για 18,5 χρόνια, πέθανε σε ηλικία 100 ετών. Σύμφωνα με το δίκτυο NBC News, ο θάνατός του επήλθε από επιπλοκές της νόσου Πάρκινσον, όπως ανακοίνωσε η σύζυγός του Αντρέα Μίτσελ, διακεκριμένη δημοσιογράφος και ανταποκρίτρια διεθνών ειδήσεων του ίδιου δικτύου.
Ο Γκρίνσπαν υπήρξε ο αρχιτέκτονας της αμερικανικής νομισματικής πολιτικής κατά τη διάρκεια πέντε θητειών (1987-2006) υπό τέσσερις διαφορετικούς Αμερικανούς πρόεδρους (Ρόναλντ Ρέιγκαν, Τζορτζ Μπους τον πρεσβύτερο, Μπιλ Κλίντον και Τζορτζ Μπους τον νεότερο).
Κέρδισε επάξια το προσωνύμιο «Μαέστρος» και «Oracle» (μετ.: χρησμός ή μαντείο), καθώς υπό την καθοδήγησή του οι ΗΠΑ έζησαν τη μεγαλύτερη περίοδο συνεχούς οικονομικής ανάπτυξης σε μία γενιά.
Το «βάπτισμα του πυρός» με τη Μαύρη Δευτέρα
Ο Γκρίνσπαν γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη το 1926 και έδειξε από νωρίς εξαιρετική κλίση στα μαθηματικά, αν και αρχικά σπούδασε κλαρινέτο στο Juilliard School και εργάστηκε ως μουσικός τζαζ. Σύντομα, όμως, τον κέρδισε η επιστήμη των οικονομικών.
Το 1987, έχοντας αναλάβει την προεδρία της Fed μόλις λίγες εβδομάδες νωρίτερα διαδεχόμενος τον Πολ Βόλκερ, ήρθε αντιμέτωπος με ένα από τα μεγαλύτερα κραχ στην ιστορία των αγορών: τη «Μαύρη Δευτέρα» της 19ης Οκτωβρίου 1987, όταν η Wall Street έχασε πάνω από το 20% της αξίας της σε μία μόνο ημέρα. Η ακαριαία αντίδρασή του να διοχετεύσει τεράστια ρευστότητα στις τράπεζες απέτρεψε την κατάρρευση του συστήματος και τον εδραίωσε ως απόλυτη αυθεντία.
Στη διάρκεια της μακράς θητείας του –τη δεύτερη μεγαλύτερη στην ιστορία της Fed μετά από εκείνη του Γουίλιαμ Μακ Τσέσνι Μάρτιν–, ο Γκρίνσπαν οδήγησε με επιτυχία την αμερικανική οικονομία μέσα από συμπληγάδες:
- Την ύφεση του 1990-1991.
- Την ασιατική χρηματοπιστωτική κρίση του 1997.
- Το σκάσιμο της φούσκας των dot-com το 2000.
- Το οικονομικό σοκ από τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001.
Η κριτική για τη φούσκα των ακινήτων και το «λάθος»
Όταν αποχώρησε από τη Fed το 2006, η υστεροφημία του βρισκόταν στο ζενίθ. Ωστόσο, η εικόνα του αλλοιώθηκε σημαντικά λιγότερο από δύο χρόνια αργότερα. Όταν ξέσπασε η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, πολλοί αναλυτές και πολιτικοί του απέδωσαν σοβαρότατες ευθύνες.
Κατηγορήθηκε ότι η πολιτική των παρατεταμένα χαμηλών επιτοκίων που εφάρμοσε, σε συνδυασμό με την πίστη του στην απορρύθμιση των αγορών, τροφοδότησε τη «φούσκα» των ακινήτων και τα στεγαστικά δάνεια υψηλού κινδύνου (subprime).
Το 2008, κατά τη διάρκεια μιας ιστορικής κατάθεσής του στο Κογκρέσο, ο ίδιος παραδέχθηκε σοκαρισμένος:
«Ναι, βρήκα ένα ελάττωμα… αλλά αυτό με έχει ταράξει πολύ. Κάτι που φαινόταν να είναι ένα πολύ στέρεο οικοδόμημα, ένας κρίσιμος πυλώνας του ελεύθερου ανταγωνισμού, κατέρρευσε».
