Στις 14.02 απογειώθηκε ο πύραυλος της SpaceX, που μεταφέρει, μεταξύ άλλων, τον ελληνικό νανοδορυφόρο PeakSat, στο διάστημα. Ο νανοδορυφόρος PeakSat αποτελεί δημιούργημα της ομάδας φοιτητών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, SpaceDot, υπό την επίβλεψη καθηγητών τους από τα αντίστοιχα τμήματα θετικών επιστημών του ΑΠΘ. Η επιτυχημένη εκτόξευση μεταδόθηκε από την πλατφόρμα X και η ζωντανή μετάδοση της ήταν ανοιχτή στο κοινό εδώ.
Οι δημιουργοί του PeakSat και οι καθηγητές τους παρακολούθησαν περιχαρείς την εκτόξευση του πυραύλου, συγκεντρωμένοι σε αίθουσα του Αστεροσκοπείου του ΑΠΘ και αναμένουν πλέον την έξοδό του στην ατμόσφαιρα, την αποδέσμευση του νανοδορυφόρου από τον πύραυλο και την επικοινωνία του PeakSat, μέσω λέιζερ, από ύψος 500 χιλιομέτρων, με το σταθμό βάσης του ΑΠΘ στο Χολομώντα.
Ο PeakSat θα εγκαταλείψει τον πύραυλο και άφιξή του στο σημείο επικοινωνίας με το σταθμό του Χολομώντα αναμένεται λίγο μετά τις 17:00. Η εκτόξευση του νανοδορυφόρου είχε προγραμματιστεί για χθες, αλλά τελικά έγινε σήμερα με πλήρη επιτυχία, ένα εικοσιτετράωρο μετά τον πρώτο προγραμματισμό της.
Από τα πλέον φιλόδοξα εγχειρήματα
Ο νανοδορυφόρος PeakSat αποτελεί ένα από τα πλέον φιλόδοξα εγχειρήματα ελληνικής πανεπιστημιακής κοινότητας στον τομέα των διαστημικών εφαρμογών, συνδυάζοντας καινοτομία, εκπαίδευση και ερευνητική εξειδίκευση. Η κατασκευή του εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική ανάπτυξης μικροδορυφόρων στην Ελλάδα και ξεκίνησε ουσιαστικά το 2023, στο πλαίσιο του προγράμματος «Greek CubeSats In-Orbit Validation Projects» του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, το οποίο αποτέλεσε και τη βασική πηγή χρηματοδότησης του έργου. Το πρόγραμμα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ήταν μεταξύ επτά επιλεγμένων προτάσεων, πανελλαδικά, γεγονός που έδωσε την απαραίτητη οικονομική και θεσμική ώθηση για την υλοποίηση του δορυφόρου.
Η ανάπτυξη του PeakSat δεν προέκυψε αιφνιδιαστικά, αλλά βασίστηκε σε προηγούμενη εμπειρία και τεχνογνωσία. Η «μαγιά» της ομάδας είχε δημιουργηθεί ήδη από το 2019, όταν μια μικρή ομάδα φοιτητών συμμετείχε στο πρόγραμμα «Fly Your Satellite 3» του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), εξασφαλίζοντας μία από τις τρεις διαθέσιμες θέσεις. Η επιτυχία εκείνης της προσπάθειας οδήγησε στη δημιουργία ισχυρής ερευνητικής βάσης και στην εκκίνηση νέων έργων, όπως ο AcubeSAT, ενώ παράλληλα καλλιέργησε την απαραίτητη αυτοπεποίθηση για την ανάληψη ενός ακόμη πιο απαιτητικού εγχειρήματος, όπως ο PeakSat.
Ο σχεδιασμός και η κατασκευή του νανοδορυφόρου πραγματοποιήθηκαν από τη φοιτητική ομάδα SpaceDot, η οποία αποτελείται κυρίως από προπτυχιακούς φοιτητές διαφορετικών ειδικοτήτων.
Οι φοιτητές εργάστηκαν εντατικά για περίπου τρία χρόνια, αφιερώνοντας αμέτρητες ώρες εργασίας σε εργαστήρια του ΑΠΘ, συχνά υπό ιδιαίτερα απαιτητικές συνθήκες. Η διαδικασία περιλάμβανε τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη, τη συναρμολόγηση αλλά και τη συνεχή δοκιμή των υποσυστημάτων του δορυφόρου, με στόχο τη διασφάλιση της λειτουργικότητάς του στο ακραίο περιβάλλον του Διαστήματος.
Τεχνικές προκλήσεις
Η SpaceDot με άοκνη προσπάθεια και με συνεχείς δοκιμές αντιμετώπισε σημαντικές τεχνικές προκλήσεις. Οι δυσκολίες αυτές περιλάμβαναν τόσο την ανάπτυξη των οπτικών συστημάτων επικοινωνίας, όσο και την εξασφάλιση της αντοχής του δορυφόρου σε δονήσεις και ακραίες θερμοκρασιακές μεταβολές, συνθήκες που είναι αναπόφευκτες κατά την εκτόξευση και την παραμονή σε τροχιά. Παράλληλα, το ένα από τα δύο τηλεσκόπια του ΑΠΘ στο Χολομώντα, ανακατασκευάστηκε με τρόπο που να μπορεί να επικοινωνήσει με τον PeakSat, ενώ εντός του επόμενων μηνών θα λειτουργεί και νέο τηλεσκόπιο μήκους ογδόντα εκατοστών, με δυνατότητα απευθείας λήψης οπτικού και ηλεκτρικού σήματος με κβαντική κρυπτογράφηση.
Καθοριστικό ρόλο στην επιτυχία του εγχειρήματος διαδραμάτισαν οι επιστημονικοί υπεύθυνοι του έργου, Αλκιβιάδης Χατζόπουλος και Κλεομένης Τσιγάνης, οι οποίοι παρείχαν καθοδήγηση και επέβλεψαν την εξέλιξη του προγράμματος. Υπό την επίβλεψή τους, η ομάδα κατάφερε να σχεδιάσει κρίσιμα υποσυστήματα του δορυφόρου, όπως ο κεντρικός υπολογιστής και η πλακέτα τηλεπικοινωνιών, που αποτελούν την «καρδιά» του PeakSat.
Η συμβολή των εργαστηρίων του ΑΠΘ υπήρξε καθοριστική, καθώς παρείχαν τις υποδομές και την τεχνογνωσία για την ολοκλήρωση του PeakSat, με τη στήριξη ένος ευρύτατου δικτύου συνεργασιών. Στην κατασκευή συνέβαλαν εργαστήρια του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών, καθώς και του Τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ, μεταξύ των οποίων τα Εργαστήρια Ηλεκτρονικής, Θεωρητικής Μηχανικής και Αστροδυναμικής, Κατασκευής Ανιχνευτών Στοιχειωδών Σωματιδίων ATLAS και Νανοτεχνολογίας LTFN. Επιπλέον, συμμετοχή είχε και το Εργαστήριο Ηλεκτρομαγνητικής Θεωρίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, ενισχύοντας τη διεπιστημονική φύση του έργου.
Αναφορικά με τη χρηματοδότηση, πέρα από το εθνικό πρόγραμμα του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, σημαντική υπήρξε και η υποστήριξη από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος, κυρίως σε επίπεδο τεχνογνωσίας και συμβουλευτικής καθοδήγησης. Η συνεργασία αυτή επέτρεψε στην ομάδα να ανταποκριθεί στις υψηλές τεχνικές απαιτήσεις και να ευθυγραμμιστεί με τα διεθνή πρότυπα σχεδιασμού και λειτουργίας διαστημικών συστημάτων.
Η ολοκλήρωση του PeakSat σηματοδοτεί ένα σημαντικό βήμα για την ελληνική διαστημική δραστηριότητα, καθώς αποδεικνύει ότι πανεπιστημιακές ομάδες μπορούν να αναπτύξουν σύνθετα τεχνολογικά έργα με διεθνή προοπτική. Παράλληλα, αναδεικνύει τον ρόλο της δημόσιας χρηματοδότησης και της ακαδημαϊκής συνεργασίας στη δημιουργία καινοτόμων εφαρμογών, ενώ ενισχύει τη θέση της Ελλάδας στον ταχέως αναπτυσσόμενο τομέα των μικροδορυφόρων.
