Η ιερά μονή της Παναγίας Σουμελά, που λειτουργεί σήμερα ως μουσείο, δεν είναι απλώς ένα ιστορικό μνημείο. Είναι μια αποκάλυψη. Ένα αμάγαλμα εικόνας και συναισθήματος που προκαλεί σοκ, ειδικά τη στιγμή που την αντικρίζεις να κρέμεται πάνω από το κεφάλι σου, γαντζωμένη στο βράχο, σαν να αψηφά τη βαρύτητα και το χρόνο.
Αυτή ακριβώς η στιγμή, η στιγμή της απόλυτης θέασης, δεν είναι πια προνόμιο για όλους.
Η πρόσβαση στο μονοπάτι που ξεκινούσε από τον ποταμό Πυξίτη και οδηγούσε στο σημείο με τη συγκλονιστικότερη και πιο επιβλητική θέα της μονής έχει πλέον απαγορευτεί.
Εκεί όπου η Παναγία Σουμελά δεν «φαινόταν» απλώς, αλλά σε σκέπαζε. Εκεί όπου στεκόσουν ακίνητος, με τον βράχο από πάνω σου και τη μονή να αιωρείται με μεγαλοπρέπεια αλλά και προστατευτικά, γεννώντας δέος, φόβο και πίστη μαζί.
Σήμερα, το σημείο αυτό δεν είναι για όλους. Η πρόσβαση επιτρέπεται μόνο μέσω ελεγχόμενης μεταφοράς, αποστειρωμένης από κόπο και από προσμονή. Εκείνη η σιωπηλή ανάβαση που έτρεφε την ψυχή δεν είναι πλέον εφικτή. Έτσι όλα εκείνα τα συναισθήματα που μόνο με το περπάτημα στο μονοπάτι μπορούσαν να προκληθούν, ο μέσος επισκέπτης δεν έχει την ευκαιρία να τα βιώσει.
Η πιο δυνατή εικόνα από την Παναγία Σουμελά, τη μάνα μας, αυτή που χαράσσεται ανεξίτηλα στη μνήμη κάθε Έλληνα του Πόντου ο οποίος φθάνει στον ιερό τόπο με μια φωτιά στην καρδιά, είναι απαγορευμένος καρπός.
Μόνο ελάχιστοι τολμηροί καταφέρνουν ακόμη να τη δουν, μακριά από τις επίσημες διαδρομές.
Ταυτόχρονα η φύση συνεχίζει ατάραχη. Ξέρει τη δουλειά της. Σκεπάζει τα ίχνη, αγκαλιάζει τον βράχο, διαμορφώνει ξανά τον χώρο της, σαν να υπενθυμίζει ότι όσα ο άνθρωπος κλείνει με απαγορεύσεις, εκείνη τα ανοίγει με το χρόνο.
Και εδώ γεννιούνται τα ερωτήματα που δεν μπορούν να αγνοηθούν.
Είναι αυτή η απαγόρευση προσωρινή (λόγω της επικινδυνότητας της πτώσης των βράχων) ή ήρθε για να μείνει;
Θα ξανανοίξει το μονοπάτι μαζί με τα υπόλοιπα σημεία που έχουν αποκαλυφθεί στο χώρο της μονής; Ή θα χαθεί οριστικά η πιο αυθεντική οπτική επαφή με την Παναγία Σουμελά, αυτή που δεν προσφερόταν σε τουρίστες αλλά σε προσκυνητές;
Η Παναγία Σουμελά δεν χτίστηκε για να την βλέπεις από απόσταση. Χτίστηκε για να σηκώνεις το κεφάλι και να νιώθεις ότι σε κοιτάζει από ψηλά. Κι αν χαθεί αυτή η θέα, τότε δεν χάνεται απλώς ένα μονοπάτι – χάνεται η πιο δυνατή στιγμή συνάντησης με την Ιστορία μας.
Βασίλης Καρυοφυλλίδης
