Χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τα μεγάλα κέντρα του ελληνισμού στις Ηνωμένες Πολιτείες, σε έναν τόπο με μεγάλους χειμώνες, αποστάσεις που μετρώνται διαφορετικά και μια ορθόδοξη ιστορία πολύ παλαιότερη από την ίδια την Πολιτεία της Αλάσκας, υπάρχει μία και μοναδική ελληνορθόδοξη ενορία.
Είναι ο ναός Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στο Άνκορατζ, η βορειότερη ενορία ολόκληρης της Ελληνορθόδοξης Αρχιεπισκοπής Αμερικής, η οποία αυτό το σαββατοκύριακο ζει μία από τις σημαντικότερες στιγμές της ιστορίας της με τα εγκαίνια του ναού και την επίσκεψη του Αρχιεπισκόπου Ελπιδοφόρου.
Η παρουσία του έχει ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς πρόκειται για την πρώτη αρχιεπισκοπική επίσκεψη στην κοινότητα εδώ και σχεδόν μισό αιώνα.
Η προηγούμενη είχε πραγματοποιηθεί τον Οκτώβριο του 1977, όταν ο Αρχιεπίσκοπος Ιάκωβος ταξίδεψε στην Αλάσκα για να συναντήσει τα μέλη της μικρής τότε ενορίας.
Όλα άρχισαν σε ένα υπόγειο
Η ιστορία της Μεταμορφώσεως δεν ξεκίνησε σε κάποιον μεγάλο ναό, αλλά στο υπόγειο μιας πολυκατοικίας στο κέντρο του Άνκορατζ το 1953.
Εκεί συγκεντρώνονταν ορθόδοξες οικογένειες προσπαθώντας να διατηρήσουν την πίστη και τις παραδόσεις τους, ενώ Ρώσοι ορθόδοξοι ιερείς έφταναν περιστασιακά για τις ακολουθίες.
Λίγα χρόνια αργότερα, ο Σωτήριος Chiamis, ο Chris Papademetrios, ο George Poggas και η Goldie Grames άρχισαν να συζητούν την ιδέα να αποκτήσει η κοινότητα τον δικό της ναό.
Το 1958 μια μικρή ομάδα Ελλήνων έχτισε τον πρώτο ορθόδοξο ναό του Άνκορατζ με εθελοντική εργασία. Η οικογένεια Papademetrios παραχώρησε τη γη, η Goldie Grames εξασφάλισε τα οικοδομικά υλικά και ο Σωτήριος Chiamis ανέλαβε τον συντονισμό της κατασκευής.
Ο πρώτος εκείνος ναός ήταν ένα λιτό κτίσμα περίπου 177 τετραγωνικών μέτρων, όμως γρήγορα εξελίχθηκε σε σημείο αναφοράς όχι μόνο για τους Έλληνες, αλλά και για Ρώσους, Σέρβους, Ουκρανούς και ορθόδοξους αυτόχθονες της Αλάσκας.
Τον Ιανουάριο του 1959, μόλις εννέα ημέρες αφότου η Αλάσκα έγινε η 49η Πολιτεία των ΗΠΑ, κατατέθηκαν τα ιδρυτικά έγγραφα της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας του Άνκορατζ. Τον Αύγουστο της ίδιας χρονιάς η κοινότητα έλαβε επίσημο εκκλησιαστικό καταστατικό από την τότε Ελληνική Αρχιεπισκοπή Βορείου και Νοτίου Αμερικής και λίγο αργότερα απέκτησε το σημερινό όνομα, Μεταμόρφωση του Σωτήρος.
Η ενορία που μιλά πολλές γλώσσες
Σήμερα η κοινότητα διατηρεί την ελληνική της ταυτότητα, αλλά έχει αποκτήσει έναν έντονα πανορθόδοξο και πολυεθνικό χαρακτήρα.
Οι ακολουθίες τελούνται κυρίως στα αγγλικά και εν μέρει στα ελληνικά, ενώ κατά τη Θεία Λειτουργία το «Πάτερ Ημών» μπορεί να ακουστεί στα ελληνικά, αραβικά, αρμενικά, ρουμανικά, ουκρανικά, γαλλικά και αγγλικά, ανάλογα με τους πιστούς που βρίσκονται στο ναό.
Στην ενορία λειτουργούν Φιλόπτωχος, κατηχητικό, ελληνικό σχολείο και νεανικά χορευτικά συγκροτήματα, ενώ κάθε Αύγουστο διοργανώνεται το Alaska Greek Festival, το οποίο έχει πλέον καθιερωθεί στην τοπική κοινωνία του Άνκορατζ.
Ο ιερέας της κοινότητας, π. Βασίλειος Hillhouse, περιγράφοντας στον Orthodox Observer τι σημαίνει να διατηρείται μια ενορία σε τέτοια γεωγραφική απόσταση από τις υπόλοιπες κοινότητες της Αρχιεπισκοπής, στάθηκε ακριβώς σε αυτό το παράδοξο: η απομόνωση αποτελεί δυσκολία, αλλά ταυτόχρονα έχει κάνει τους ανθρώπους να στηρίζονται περισσότερο ο ένας στον άλλο.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, η ζωή πολλών ενοριτών περιστρέφεται γύρω από την κοινότητα, σε τέτοιο βαθμό ώστε «μοιάζει με ενορία στην παλιά πατρίδα».
Ο νέος ναός και μια προσπάθεια δεκαετιών
Η κοινότητα πέρασε στη διάρκεια των δεκαετιών από περιόδους ανάπτυξης αλλά και μεγάλης συρρίκνωσης.
Η πετρελαϊκή άνθηση των τέλη της δεκαετίας του 1970 και των αρχών του 1980 έφερε νέους Έλληνες στην Αλάσκα, ενώ η κατάρρευση της αγοράς πετρελαίου στα τέλη της δεκαετίας του 1980 είχε ως αποτέλεσμα να αποχωρήσουν χιλιάδες κάτοικοι και η ενορία να χάσει σχεδόν τα μισά ενεργά μέλη της.
Παρά τις δυσκολίες, η κοινότητα επέμεινε στην κατασκευή ενός νέου ναού βυζαντινού ρυθμού.
Η προσπάθεια ωρίμαζε από τη δεκαετία του 1990, η ανέγερση άρχισε μετά το 2009 και η πρώτη ακολουθία στον σημερινό ναό τελέστηκε τον Ιούνιο του 2014.
Δώδεκα χρόνια αργότερα, ήρθε η ώρα των εγκαινίων. Περισσότεροι από 100 πιστοί συγκεντρώθηκαν το βράδυ της Παρασκευής για τον Μεγάλο Εσπερινό των Εγκαινίων, προεξάρχοντος του Αρχιεπισκόπου Ελπιδοφόρου και παρουσία του μητροπολίτη Αγίου Φραγκίσκου Γερασίμου, επισκόπων και κληρικών.
Για τις τελετές μεταφέρθηκαν μάλιστα από το παρεκκλήσιο της Αρχιεπισκοπής στη Νέα Υόρκη λείψανα των νεομαρτύρων της Σαμοθράκης, τα οποία πρόκειται να τοποθετηθούν στην Αγία Τράπεζα κατά την τελετή των εγκαινίων.
Ο Αρχιεπίσκοπος κάλεσε τους πιστούς να μην δουν την ημέρα ως το τέλος μιας μακράς προσπάθειας, αλλά ως την έναρξη ενός νέου κεφαλαίου για την ενορία, ενώ στο τέλος του Εσπερινού απένειμε στον π. Βασίλειο Hillhouse το οφίκιο του πρωτοπρεσβύτερου.
