Το πνευματικό και πολιτιστικό αποτύπωμα της Δράμας μέσα από τη βυζαντινή κληρονομιά της έρχεται να φωτίσει το λεύκωμα Από πέτρα και ξύλο σε σάρκωμα και γλυκασμό – Οι βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες της Περιφερειακής Ενότητας Δράμας.
Η έκδοση συγκεντρώνει, καταγράφει και παρουσιάζει, για πρώτη φορά, όλους τους βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς ναούς της περιοχής, με πλήρη ιστορική, αρχιτεκτονική και καλλιτεχνική τεκμηρίωση.
Το συγγραφικό έργο, καρπός πολύμηνης και απαιτητικής προσπάθειας, αποτυπώνει τους συνολικά 40 ναούς που εκτείνονται στα όρια των δυο Μητροπόλεων, της Δράμας και της Ζιχνών & Νευροκοπίου.
Την ευθύνη της καταγραφής, της φωτογράφισης και της επιμέλειας ανέλαβαν ο Βασίλης Μεσσής, φιλόλογος και δρ Βυζαντινής Αρχαιολογίας, και οι Δραμινοί φωτογράφοι και δημιουργοί Σοφία Σιγγιρίδου και Κώστας Βιδάκης.
Η πρωτοβουλία για την έκδοση του λευκώματος ανήκει στον σύλλογο «Φίλοι Αρχαιολογικού Μουσείου Δράμας, πολιτιστικών και φυσικών μνημείων πόλης και περιοχής Δράμας».
Οι φωτογραφίες, που ελήφθησαν σε διάστημα ενός έτους, απεικονίζουν τους εξωτερικούς και εσωτερικούς χώρους των ιερών ναών, αποτυπώνοντας το μεγαλείο της βυζαντινής τέχνης και τεχνικής των ανθρώπων που τους κατασκεύασαν, τους φιλοτέχνησαν και τους κόσμησαν με εξαιρετικής τέχνης αγιογραφίες, τοιχογραφίες και ξυλόγλυπτα. Ανάμεσά τους ναοί μικροί, ταπεινοί, αλλά και εκκλησίες, με τόσο πλούσιο διάκοσμο, που μόνο σε αντίστοιχους μεγάλους καθεδρικούς ναούς μπορεί να θαυμάσει κάποιος.
Αναδεικνύοντας την αρχιτεκτονική των εκκλησιών
Πέρα, όμως, από την καλλιτεχνική του διάσταση, το βιβλίο αυτό αποτελεί έναν πολύτιμο συλλεκτικό τόμο, που διευκολύνει ιδιαίτερα τον σύγχρονο ιστορικό ερευνητή και μελετητή, καθώς καταγράφει και ομαδοποιεί χρονολογικά στις σελίδες του (από τον 10ο μέχρι τον 19ο αιώνα) όλες τις βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες της ακριτικής περιοχής.
Όπως εξηγεί ο Β. Μεσσής, «ευκταίος στόχος μας ήταν ο αναγνώστης να γνωρίσει, μέσα από φωτογραφίες και κείμενο, τους ναούς εντός του περιβάλλοντός τους – φυσικού και ανθρωπογενούς, αδόμητου και δομημένου».
Το λεύκωμα δεν περιορίζεται στην αισθητική παρουσίαση των εκκλησιών, λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Β. Μεσσής, αλλά επιχειρεί να τις αναδείξει ως οικοδομήματα με ψυχή, δημιουργήματα μιας άλλης εποχής, που ωστόσο, όπως σημειώνει, «ανθίστανται ακόμη και ζητούν το μερίδιό τους στο σήμερα».
«Η προσέγγιση αυτή», επισημαίνει, «έχει σκοπό να βοηθήσει τον αναγνώστη να αντιληφθεί τις εκκλησίες ως ζώντες οργανισμούς, που κουβαλούν μέσα τους το αποτύπωμα της κοινωνίας και του πολιτισμού που τις γέννησε. Όταν χτίστηκαν, άλλωστε, είχαν πολλαπλό ρόλο να επιτελέσουν μέσα στους μικρούς ή μεγαλύτερους οικισμούς».
Η πρόεδρος του συλλόγου «Φίλοι Αρχαιολογικού Μουσείου Δράμας, πολιτιστικών και φυσικών μνημείων πόλης και περιοχής Δράμας» Δήμητρα Χατζηαναγνώστου, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, σημειώνει πως η έκδοση «φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα ψηφιακό απόθεμα, μια βάση δεδομένων και μελέτης, για ένα σύνολο μνημείων ελάχιστα γνωστών στη βιβλιογραφία, που ωστόσο σηματοδοτούν την ιστορία και τον πολιτισμό της περιοχής μας».
«Μέσα από το λεύκωμα», σημειώνει η Δ. Χατζηδημητρίου, «ο αναγνώστης καλείται να περιπλανηθεί στο χώρο και το χρόνο, να αφουγκραστεί την εσωτερική φωνή των μνημείων, να αναζητήσει τις ιστορικές παραμέτρους της εποχής της δημιουργίας τους, αλλά και της πορείας τους στον παρόντα χρόνο».
