Η μνήμη των θυμάτων της Μικρασιατικής Καταστροφής τιμήθηκε την Κυριακή στη Χίο – η 14η Σεπτεμβρίου έχει οριστεί από τη Βουλή ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Μικρασιατών. Φέτος συμπληρώνονται 103 χρόνια από τον μαύρο Σεπτέμβρη του 1922, το τελευταίο κεφάλαιο στο σχέδιο ξεριζωμού των Ελλήνων χριστιανών από τις πατρογονικές τους εστίες στη Μικρασία, τον Πόντο και την Ανατολική Θράκη.
Το πρωί, ανήμερα της δεσποτικής εορτής της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, τελέστηκε Θεία Λειτουργία στον καθεδρικό μικρασιατικό ναό του Αγίου Χαραλάμπους στο Βαρβάσι. Η Γεωργία Χούλη, πρόεδρος του Μορφωτικού Συνδέσμου Βαρβασίου Χίου Βιβλιοθήκη «Ο Φάρος», πραγματοποίησε επίκαιρη ομιλία σχετικά με τους πρόσφυγες της Μικράς Ασίας.
Ακολούθησε επιμνημόσυνη δέηση στο Ηρώο Μικρασιατικής Μνήμης στον αύλειο χώρο του ναού. Στη συνέχεια μέλη των μικρασιατικών και εκπολιτιστικών σωματείων, με εκπροσώπους του Στρατού, του Λιμενικού, των προσκόπων και αιρετούς παρακολούθησαν το τρισάγιο και την κατάθεση στεφάνων στον έφιππο ανδριάντα του στρατηγού Νικολάου Πλαστήρα.
Στον ίδιο χώρο έφτασαν με στρατιωτικά οχήματα οι ιστορικές εικόνες των αλησμόνητων πατρίδων, του Αγίου Χαραλάμπους και Ευαγγελίστριας (Κρήνης-Τσεσμέ), της Αγίας Παρασκευής (από το ομώνυμο χωριό της Ερυθραίας), και του Αγίου Ελευθερίου (Σμύρνης).
Η πομπή των σωματείων με τη συνοδεία της Φιλαρμονικής του Δήμου Χίου κατευθύνθηκαν στο Κόκκινο Φαναράκι. Από σκάφος του Λιμεναρχείου Χίου ο βουλευτής Νότης Μηταράκης και ο δήμαρχος Γιάννης Μαλαφής έριξαν στεφάνι στη θάλασσα, στην είσοδο του λιμανιού.
Η Καταστροφή ως νέα εμπειρία
Το βράδυ της Κυριακής στο σπίτι της Μικρασίας στον Φάρο ο Δήμος Χίου –με κινητήρια δύναμη τον ιστορικό Μιχάλη Βαρλά– έκλεισε με τον καλύτερο τρόπο της εκδηλώσεις μνήμης, με μια επιστημονική εσπερίδα. Τίτλος της «Η Καταστροφή ως νέα εμπειρία».
Στο επίκεντρο το πώς ένα ανείπωτο δράμα εξελίχθηκε σε αφετηρία αναγέννησης για τον ελληνισμό.
Τις πλευρές αυτής της πορείας ανόρθωσης, καθώς και τις προόδους στους τομείς του πολιτισμού και της λαϊκής κουλτούρας, που επέτρεψαν στους πρόσφυγες να γίνουν ισότιμο μέρος της κοινωνίας και κατόπιν πρωταγωνιστές των εξελίξεων, ανέλυσαν:
• η ιστορικός Ειρήνη Μαστροπαύλου που μίλησε για το αποτύπωμα της ανθεκτικότητας,
• ο ιστορικός Μιχάλης Βαρλάς που εστίασε στα εφόδια των προσφύγων στη νέα πατρίδα»,
• ο ιστορικός και ερευνητής στο Κέντρο Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών Ιωάννης Καραχρήστος, που αναφέρθηκε στον λαϊκό πολιτισμό των Μικρασιατών στη δημόσια μνήμη πριν και μετά το 1922, και
• ο ιστορικός τέχνης Σπύρος Μοσχονάς που παρουσίασε το εικαστικό αποτύπωμα του 1922.
