Συνεχίζοντας την παράδοση της ελληνικής μελισσοκομίας στην… Αυστραλία

Μηχανικοί στο επάγγελμα, ο Con Pape και ο Δήμος Μιχαλόπουλος στη Βικτόρια, αρχικά ασχολήθηκαν με τη μελισσοκομία από περιέργεια, ο πρώτος για να βοηθήσει τον πεθερό του και ο δεύτερος τον πατέρα του κι από τότε δεν σταμάτησαν να την αγαπούν.

«Η μελισσοκομία είναι τόσο συναρπαστική, κάτι παραπάνω από ένα χόμπι, ένας τρόπος να διατηρούμε μια αρχαία ελληνική παράδοση την οποία κληρονομήσαμε από τους μεγαλύτερους» δήλωσε ο Con στην ομογενειακή εφημερίδα «Νέος Κόσμος»., ενώ η μαθηματική σκέψη και η τεχνική τους κατάρτιση φαίνεται ότι τους βοηθούν στην ενασχόλησή τους με την κυψέλη.

Ο Con ασχολείται με τις μέλισσες σχεδόν 20 χρόνια, έχοντας διδαχθεί από τον μελισσοκόμο πεθερό του, ο δε Δήμος άρχισε από μικρό παιδί, δίπλα στον πατέρα του, που πλέον έχει φύγει από τη ζωή.

«Ο πεθερός μου με πήγε στην πίσω πλευρά του κήπου, εκεί που είχε τις μέλισσες. Έπιασε μία, την έβαλε πάνω μου και με τσίμπησε. Μετά μου είπε: “Αφού δεν πέθανες, μάλλον κάνεις για μελισσοκόμος”. Και κάπως έτσι ξεκίνησε» είπε γελώντας.

«Η μελισσοκομία απαιτεί μια ιδιαίτερη σκέψη και σίγουρα χρειάζεται υπομονή», εξήγησε. «Είμαι υπομονετικός άνθρωπος και, όπως και στη μηχανική, η μελισσοκομία απαιτεί μεθοδική σκέψη. Υπάρχει ένα μαθηματικό στοιχείο καθώς οι μέλισσες λειτουργούν με μαθηματική ακρίβεια. Η δομή της κυψέλης, αλλά και η κοινωνική τους οργάνωση, έχουν μια λογική που μπορούμε να κατανοήσουμε» συμπληρώνει.

Αμφότεροι γοητεύονται από την πολύπλοκη κοινωνική δομή των μελισσών. «Δεν λειτουργεί μεμονωμένα, είναι ένα ολόκληρο σύστημα», λέει ο Con.

«Η βασίλισσα είναι μέρος του συστήματος και η κύρια λειτουργία της είναι να γεννά αυγά. Οι εργάτριες οργανώνουν τα πάντα. Οι θηλυκές μέλισσες αποτελούν το 99% της κυψέλης και είναι εκείνες που φροντίζουν τη βασίλισσα, την ταΐζουν, την προστατεύουν, μαζί με ολόκληρη την κυψέλη».

Όπως εξηγεί ο ίδιος, «υπάρχουν μέλισσες που φροντίζουν τα νεογνά, εργάτριες που μαζεύουν τη γύρη και το νέκταρ. Όταν σκεφτείς την πολυπλοκότητα όλου αυτού του συστήματος, είναι πραγματικά εντυπωσιακό. Μου αρέσει να τις παρατηρώ όταν πηγαινοέρχονται, αλλά και η διαδικασία της παραγωγής μελιού με συναρπάζει».

«Τελικά, το μέλι είναι αυτό που μετράει και η παραγωγή του εξαρτάται από την εποχή», προσθέτει.

Στα βήματα του πατέρα του

Ο Δήμος μπήκε στον κόσμο της μελισσοκομίας ακολουθώντας τα βήματα του πατέρα του, που ασχολείτο με τις μέλισσες μέχρι να φύγει από τη ζωή. Ήταν ο μόνος που τον βοηθούσε τότε και σήμερα συνεχίζει την παράδοση ως έναν προσωπικό φόρο τιμής. «Συνεχίζω να το κάνω ως φόρο τιμής στον πατέρα μου, αλλά μερικές φορές αναρωτιέμαι για πόσο ακόμη. Παίρνει πάρα πολύ χρόνο. Καμιά φορά χρειάζεσαι βοήθεια γιατί είναι δύσκολο να τα κάνεις όλα μόνος σου».

Ωστόσο αγαπά τον τρόπο που εργάζονται οι μέλισσες καθώς η καθεμία έχει τον δικό της ρόλο και αποστολή. Αυτό που τους προβληματίζει ιδιαίτερα όμως είναι η κλιματική αλλαγή, η οποία επηρεάζει αισθητά την παραγωγή καθώς οι μέλισσες είναι δείκτες της περιβαλλοντικής αλλαγής.

«Τα τελευταία χρόνια η παραγωγικότητα έχει πέσει, ειδικά σε σύγκριση με δέκα χρόνια πριν, όταν είχα σχεδόν 100 κιλά μέλι σε μία μόνο σεζόν. Η ρύπανση και η κλιματική αλλαγή έχουν αλλάξει τον τρόπο και την εποχή που ανθίζουν τα λουλούδια και αυτό μπερδεύει τις μέλισσες. Τα δέντρα και τα λουλούδια ανθίζουν εκτός εποχής. Οι καημένες οι μέλισσες δεν βρίσκουν τίποτα την άνοιξη και περιμένουν μέχρι το τέλος του καλοκαιριού. Φέτος πήρα μέλι στις αρχές του χειμώνα, ενώ κανονικά η καλύτερη εποχή είναι άνοιξη και καλοκαίρι».

Ευρωπαϊκές μέλισσες στην άλλη άκρη του κόσμου

Ο Con και ο Δήμος διατηρούν ευρωπαϊκές μέλισσες, που δίνουν μεγαλύτερη ποσότητα μελιού. Υπάρχουν και κάποιες μικρές, μαύρες αυστραλιανές μέλισσες που δεν τσιμπούν, βγάζουν μέλι, αλλά σε πολύ μικρές ποσότητες.

«Η παραγωγή τους δεν συγκρίνεται, δεν είναι βιώσιμη επιλογή να διατηρείς μόνο γηγενείς μέλισσες», λένε, ενώ συμπληρώνουν ότι η γεύση του μελιού εξαρτάται από τα άνθη και τη γύρη

«Όταν έχω μεγάλη παραγωγή, χαρίζω μέλι. Λατρεύω τη γεύση του, είναι ανθώδες και δεν έχει υποστεί καμία αλλοίωση. Όλα τα θρεπτικά συστατικά και τα ένζυμα παραμένουν γιατί είναι ωμό μέλι. Πολλά εισαγόμενα μέλια αναμειγνύονται με σιρόπια καλαμποκιού ή άλλα φθηνά υποκατάστατα», εξηγεί ο Con, ο οποίος είναι επίσης και σέρφερ. «Άρχισα λόγω κρίσης μέσης ηλικίας», λέει χαριτολογώντας. «Είμαι σχεδόν 62, δεν το μετάνιωσα στιγμή και οι αγαπημένες μου παραλίες είναι το Bells Beach και το Torquay».

Μια τέχνη που απαιτεί χέρια

Ο Δήμος τονίζει ότι η όλη διαδικασία είναι εξαιρετικά χρονοβόρα και χρειάζεται χέρια. «Βγάζεις τα πλαίσια από την κυψέλη, τα δίνεις σε κάποιον μέσα στο σπίτι για να πας να φέρεις τα υπόλοιπα. Μετά κόβεις τα κελιά με τα χέρια και τα βάζεις στον εκχυλιστή που λειτουργεί με φυγόκεντρο δύναμη. Καθώς περιστρέφεται, το μέλι εκτοξεύεται έξω, ενώ η κερήθρα μένει άθικτη και επαναχρησιμοποιείται».

Ο ίδιος χρησιμοποιεί χειροκίνητο εκχυλιστή, που σημαίνει ότι η βοήθεια τού είναι απαραίτητη. Οι μελισσοκόμοι φορούν προστατευτικές στολές και χρησιμοποιούν καπνό για να ηρεμούν τις μέλισσες.

«Ο καπνός τις κάνει λίγο πιο ήρεμες. Αν θέλεις να πάρεις λίγο μέλι ή να κάνεις επιθεώρηση, ανοίγεις την κυψέλη και καπνίζεις. Μπαίνουν σε μια κατάσταση ύπνωσης και υποχωρούν προς τα μέσα, αντί να σου επιτεθούν νομίζοντάς σε ως αρκούδα που πάει να τους κλέψει το μέλι… Αλλά δεν πρέπει να βάλεις υπερβολικά πολύ καπνό», προειδοποιεί ο Δήμος.

Αν και ο ίδιος λατρεύει την παραγωγή μελιού και θέλει να τιμήσει τη μνήμη του πατέρα του, δεν είναι αισιόδοξος για τη συνέχεια. Λέει ότι όλη η γνώση που έχει αποκτήσει θα «θαφτεί» μαζί του.

«Η σύγχρονη ζωή είναι πολύ πιεστική για να διατηρείς κυψέλες. Πρέπει να έχεις πραγματικό ενδιαφέρον και χρόνο».

Όταν ήταν νεότερος πήγαινε σε συναντήσεις συλλόγων μελισσοκόμων. «Πήγα σε μερικές, αλλά ακόμη και τότε, όλοι οι άλλοι ήταν μεγαλύτεροι από εμένα».

Η μελισσοκομία για τον Con και τον Δήμο είναι κάτι πολύ περισσότερο από την παραγωγή μελιού. Είναι μνήμη, παρακαταθήκη και ο παλμός της φύσης που συνεχίζει να βουίζει για όσους θέλουν να τον αφουγκραστούν.

• Πηγή: Νέος Κόσμος / Φώτης Καπετόπουλος, Μαρία Καμπύλη.