Το τέλος της μακραίωνης ελληνικής παρουσίας στη μικρασιατική γη σηματοδότησε η Μικρασιατική Καταστροφή και η επακόλουθη υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία – φέτος συμπληρώθηκαν 102 χρόνια από το δράμα των Ελλήνων προσφύγων και του εξαθλιωμένου, ηττημένου ελληνικού στρατού.
Η 14η Σεπτεμβρίου έχει καθιερωθεί από τη Βουλή ως Ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας. Την πρώτη Κυριακή μετά την επέτειο πολλοί δήμοι και περιφέρειες τιμούν τα θύματα.
Στην Τρίπολη, επίσημος καλεσμένος της Περιφέρειας Πελοποννήσου και της Πανπροσφυγικής Ένωσης Αρκαδίας ήταν ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος – οι εκδηλώσεις αφιερώθηκαν στον Γιώργο Καραγιάννη που έφυγε από τη ζωή πριν από λίγους μήνες. Ο παραγωγός ταινιών για τον κινηματογράφο και την τηλεόραση είχε προσφέρει πολλά στην πόλη και, μεταξύ άλλων, χρηματοδότησε το Μνημείο των Προσφύγων.
Στην επιμνημόσυνη δέηση που τελέστηκε στο ναό Αγίας Αικατερίνης χοροστάτησε ο επίσκοπος Τεγέας Θεόκλητος, ενώ ακολούθησε κατάθεση στεφάνων στην Πλατεία Μικράς Ασίας «Γιώργος Καραγιάννης». Την κυβέρνηση εκπροσώπησε ο υφυπουργός Πολιτικής Προστασίας Ανδρέας Νικολακόπουλος, ενώ παρών ήταν και ο δήμαρχος Τρίπολης Κώστας Τζιούμης.
Στην ομιλία του ο Προκόπης Παυλόπουλος αναφέρθηκε αναλυτικά στη Συνθήκη της Λοζάνης, εστιάζοντας στο ζήτημα των μειονοτήτων. Όπως τόνισε, ένιωσε την ανάγκη να επισημάνει για μια ακόμα φορά, λόγω της «απαράδεκτης διαχρονικής “αναθεωρητικής” τουρκικής τακτικής», ότι οι προβλέψεις της συνθήκης ισχύουν και θα ισχύουν στο ακέραιο. «Δοθέντος ότι από την ίδια της την θεσμική φύση και υπόσταση δεν είναι δυνατό νομικώς να αναθεωρηθεί» εξήγησε.
Για τον Ελευθέριο Βενιζέλο υποστήριξε ότι ήταν ένας μεγάλος ηγέτης με υπερήφανο και ανεπιτήδευτο ρεαλισμό, γι’ αυτό δέχθηκε «να εκπληρώσει εκ νέου το εθνικό χρέος για την ανασύνταξη της υπό κατάρρευση πατρίδας». Και πρόσθεσε: «Προσήλθε επικεφαλής της ελληνικής αντιπροσωπείας στη Συνδιάσκεψη της Λοζάνης για να περισώσει ό,τι ήταν δυνατό από το υπό διάλυση, άλλοτε λαμπρό, “οικοδόμημα” της Συνθήκης των Σεβρών».
Με δεδομένο ότι στη Συνθήκη της Λοζάνης υπάρχει ξεκάθαρη αναφορά στη μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης, η οποία θεωρείται αμιγώς θρησκευτική και κατ’ ουδένα τρόπο εθνική, ο Προκόπης Παυλόπουλος σημείωσε: «Στη διαδρομή των 100 και πλέον χρόνων από την ενσωμάτωσή της στον εθνικό μας κορμό, η ελληνική –και ευρωπαϊκή πλέον– Θράκη εξελίσσεται ως το πεδίο εκεί όπου η Τουρκία κάνει, δυστυχώς αδιαλείπτως πραγματική επίδειξη της περιφρόνησής της προς το Διεθνές και το Ευρωπαϊκό Δίκαιο, αμφισβητώντας προκλητικώς την αλήθεια και εγείροντας, συνεχώς, νέα ζητήματα θεσμικώς και πολιτικώς αδιανόητων διεκδικήσεων».
Αφού επανέλαβε ότι δεν υπάρχει περίπτωση αναθεώρησης ή τροποποίησης της Συνθήκης, ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Ένωση να αφήσει την παθητική έως τώρα στάση της και να προχωρήσει στην επιβολή αυστηρών κυρώσεων εναντίον της Τουρκίας, δεδομένου ότι η προκλητικότητα που επιδεικνύει στη Θράκη –και στην Κύπρο– δεν αφορά μόνο την Ελλάδα αλλά και ολόκληρη την Ένωση.
