Τους μηχανισμούς λειτουργίας των αντιδιαβητικών σκευασμάτων, τις παρενέργειές τους τόσο σε διαβητικούς όσο και ανθρώπους με προβλήματα βάρος εξήγησε ο αντιπρόεδρος του ΕΟΦ, ενδοκρινολόγος διαβητολόγος Σπύρος Σαπουνάς υπογραμμίζονας πως οι γιατροί δεν πρέπει να συνταγογραφούν φάρμακα με ψευδείς διαγνώσεις σακχαρώδη διαβήτη προκειμένου να τα χορηγήσουν αποκλειστικά σε ασθενείς με παχυσαρκία.
Μιλώντας στον ρ/σ Πρακτορείο FM και τη δημοσιογράφο Τάνια Μαντουβάλου, ο αντιπρόεδρος του ΕΟΦ τόνισε πως πρέπει να υπάρχει αναδρομικός και δειγματοληπτικός έλεγχος στα μητρώα συνταγογράφησης, αλλά και στο μητρώο του διαβήτη.
Ποιος είναι ο μηχανισμός αδυνατίσματος σε αυτά τα φάρμακα; Σου κόβουν την όρεξη ή καίνε λίπος και τρως μια τούρτα, αλλά αδυνατίζεις;
Οι μηχανισμοί δράσης αυτής της κατηγορίας φαρμάκων (glp1 ανάλογα φάρμακα) είναι πάρα πολλοί. Αφενός αυξάνουν τη βιοσύνθεση της ινσουλίνης, αφετέρου μειώνουν την αντίσταση. Αλλά τα πολύ σημαντικά οφέλη στην απώλεια βάρους είναι ότι κόβουν την όρεξη από το κέντρο του εγκεφάλου και καθυστερούν το άδειασμα του στομάχου, οπότε με αυτό τον τρόπο έρχεται νωρίτερα το αίσθημα κορεσμού και ουσιαστικά μειώνονται οι ποσότητες φαγητού.
Μπορεί ένας υγιής άνθρωπος που έχει να χάσει λίγο βάρος και δεν είναι παχύσαρκος να πάρει φάρμακα για τον διαβήτη για να αδυνατίσει, ή θα έχει παρενέργειες;
Είναι γνωστό ότι όλα τα φάρμακα δίδονται πάντα με ενδείξεις και με ιατρικές οδηγίες. Για αισθητικούς λόγους δεν δίνονται ποτέ φάρμακα. Και κάθε φάρμακο έχει και ανεπιθύμητες ενέργειες, έχει και αντενδείξεις. Άρα μπορούμε να πούμε ότι είναι ασφαλή φάρμακα, με πολύ λίγες ανεπιθύμητες παρενέργειες που δεν προκαλούν προβλήματα υγείας, έχουν πολύ λίγες αντενδείξεις, όπως πχ ιστορικό παγκρεατίτιδας, ή καρκίνος θυρεοειδούς. Ωστόσο, όπως και η απλή παρακεταμόλη, όλα τα φάρμακα έχουν παρενέργειες και πρέπει να χορηγούνται με σύνεση, με ιατρικές ενδείξεις και με την επίβλεψη γιατρού. Για αυτό λέμε ότι θέλει προσοχή αυτή η αθρόα χορήγηση που παρατηρείται αυτή την περίοδο για αισθητικούς λόγους.
Οι παρενέργειες είναι ίδιες σε κάποιον που έχει διαβήτη, και σε κάποιον που μπορεί να πάρει το φάρμακο, χωρίς να είναι διαβητικός;
Δεν υπάρχει κάποια διαφορά. Αν υπάρχουν παρενέργειες θα είναι ίδιες παραδείγματος χάρη και οι δύο θα έχουν ναυτία. Το ότι κάποιος είναι διαβητικός και έχει περισσότερος λόγους να το πάρει, δεν σημαίνει ότι θα έχει περισσότερες ή λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες.
Πότε αναμένεται να έρθουν στην Ελλάδα φάρμακα που έχουν ένδειξη μόνο την απώλεια βάρους και τα οποία θα είναι αποζημιούμενα;
Αυτή τη στιγμή μόνο ένα φαρμακευτικό σκεύασμα έχει ένδειξη και για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, το οποίο είναι αποζημιούμενο υπό προϋποθέσεις, για τη νοσογόνο παχυσαρκία σε συνδυασμό με συν νοσηρότητες. Εκτιμώ ότι δεν αναμένεται να κυκλοφορήσουν σύντομα στη χώρα μας φαρμακευτικά σκευάσματα ακραιφνώς για αδυνάτισμα, τα οποία δεν θα συνδέονται με τον σακχαρωδη διαβήτη. Προδήλως θα υπάρξουν και στην Ελλάδα νέα και καινοτόμα φαρμακευτικά σκευάσματα αμιγώς με ένδειξη για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, αλλά το πότε θα κυκλοφορήσουν είναι στην ευχέρεια της κάθε φαρμακευτικής εταιρείας. Σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντικό οι ιατροί να μην συνταγογραφούν σκευάσματα με ψευδείς διαγνώσεις σακχαρώδη διαβήτη, προκειμένου να τα χορηγήσουν αποκλειστικά σε ασθενείς με παχυσαρκία.
Εξ αυτού του λόγου ένα διάστημα υπήρξε σοβαρή έλλειψη, επειδή τα έπαιρνε κόσμος για την ένδειξη του αδυνατίσματος και μόνο. Αυτή τη στιγμή οι άνθρωποι με διαβήτη βρίσκουν εύκολα τα φάρμακα τους;
Υπήρξε όντως κάποια στιγμή πρόβλημα. Αλλά η Πολιτεία φρόντισε να το αντιμετωπίσει με εισαγωγή συγκεκριμένου σκευάσματος, μέσω ΙΦΕΤ και αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει καμία έλλειψη τέτοιων φαρμάκων. Η αγορά έχει επάρκεια αυτών των προϊόντων και οι πολίτες μπορούν να βρουν τις διαθέσιμες αντιδιαβητικές αγωγές.
Πρόσφατα αρμόδιοι φορείς Υγείας της χώρας ζήτησαν τον έλεγχο αλλά και περιορισμό της συνταγογράφησης σε περιπτώσεις ανθρώπων που ενώ δεν είναι διαβητικοί, λαμβάνουν αυτά τα σκευάσματα. Πρακτικά, τι σημαίνει αυτό για τα μητρώα ασθενών; Εκτιμάτε ότι μπορεί να επισυμβεί επίπλαστα κατακόρυφη αύξηση των διαβητικών στο εγγύς μέλλον;
Αυτό για να το τεκμηριώσει κάποιος, πρέπει να κάνει πρώτα τον έλεγχο και να έχει δεδομένα μπροστά του, που να το επιβεβαιώνουν. Εγώ παρά το γεγονός ότι είμαι και ο ίδιος γιατρός, είμαι από τους υποστηρικτές της θεωρίας, ότι πρέπει να υπάρχει έλεγχος και αναδρομικός και δειγματοληπτικός στα μητρώα συνταγογράφησης και στο μητρώο του διαβήτη. Γιατί οι γιατροί εκμεταλλεύονται πολλές φορές την ανάγκη του ασθενούς για μία οποιαδήποτε θεραπεία και αυτό δεν είναι σωστό. Δεν μιλάμε μόνο για οικονομικά της υγείας και πολιτικές. Είναι θέμα ηθικής από ένα σημείο και μετά.
Υπάρχει ασφαλιστική δικλείδα που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει η Πολιτεία, έτσι ώστε να μη γίνεται υπερσυνταγογράφηση αυτών των σκευασμάτων σε ανθρώπους που δεν έχουν διαβήτη; Π.χ. να χρειάζονται αποδεικτικές εξετάσεις ότι κάποιος έχει διαβήτη, για να μπορεί να συνταγογραφήσει ο γιατρός;
Όλα αυτά είναι ενδεχόμενα όπλα που θα συζητηθούν, όταν έρθει ή ώρα για να συζητηθεί το πώς θα αντιμετωπιστεί το θέμα της υπερσυνταγογράφησης στην Ελλάδα. Μέχρι τότε μόνο με συνταγή γιατρού και όχι μόνο για το τυπικό και γραφειοκρατικό μέρος της υπόθεσης, αλλά και για το επιστημονικό. Γιατί κάθε γιατρός δεν μπορεί να γράφει θεραπείες, χωρίς να έχει εξετάσει και δει το ιστορικό του ασθενή. Οι θεραπείες είναι εξατομικευμένες. Δηλαδή υπάρχουν περιπτώσεις ανθρώπων που τρώνε μεγάλες ποσότητες φαγητού, γιατί δεν έχουν γρήγορα το αίσθημα του κορεσμού. Αυτοί οι άνθρωποι για παράδειγμα θα μπορούσαν να ωφεληθούν πάρα πολύ, από αυτή την κατηγορία φαρμάκων. Η παρακολούθηση του γιατρού δεν έχει να κάνει μόνο με τη συνταγογράφηση, αλλά έχει να κάνει και με το επιστημονικό υπόβαθρο, όπως επίσης και την παρακολούθηση για τυχόν αλληλεπιδράσεις, αντενδείξεις κλπ. Και να μην ξεχνάμε φυσικά και την κίτρινη κάρτα του ΕΟΦ σε περίπτωση εμφάνισης οποιουδήποτε συμβάντος που θέλουμε και παροτρύνουμε τους γιατρούς να χρησιμοποιούν.
