Γιάννης Βλαχογιάννης: Ο άνθρωπος που εδραίωσε τη συλλογική μνήμη του 1821

Η ζωή του Γιάννη Βλαχογιάννη μας παρουσιάστηκε στην επιτυχημένη θεατρική παράσταση Φύλακας μιας Επανάστασης. Ποιος ήταν όμως, ο φύλακας αυτός;

Ο Γιάννη Βλαχογιάννης ήταν ένα πολύ σημαντικό πρόσωπο της Επανάστασης του 1821. Ιστοριοδίφης και συγγραφέας, ήταν αυτός που εδραίωσε στη συλλογική μνήμη τον Αγώνα και διέσωσε και ανέδειξε, μεταξύ πολλών άλλων, τα απομνημονεύματα του Στρατηγού Μακρυγιάννη.

Η ζωή του

Γεννήθηκε στη Ναύπακτο το 1867. Ο πατέρας του ονομαζόταν Οδυσσέας Βλάχος και η μητέρα του Αναστασία Γκιώνη. Τα πρώτα γράμματα τα έμαθε εκεί και τελείωσε τις γυμνασιακές σπουδές του στο Β’ Γυμνάσιο Πατρών.

Συνέχισε τις σπουδές του, το 1886, όταν γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών στο τμήμα Φιλολογίας. Καθώς έπρεπε ταυτόχρονα να δουλεύει δε μπόρεσε να τις τελειώσει.

Από εκείνα τα χρόνια, ξεκίνησε να εργάζεται σε εφημερίδες. Αρχικά ως διορθωτής στην Εφημερίς, του Δημήτριου Κορομηλά αρχικά, και αργότερα συντάκτης στην Εστία.

Ο ίδιος έγραφε στην δημοτική, αλλά δεν συντάχθηκε με τους υπόλοιπους δημοτικιστές και δεν συμμετείχε στις γλωσσικές διαμάχες της περιόδου.

Με την οικονομική βοήθεια διαφόρων τρίτων, και κυρίως του Αντωνίου Μπενάκη, κατόρθωσε να συγκεντρώσει ένα τεράστιο αρχείο εγγράφων της Επαναστατικής περιόδου. Οι έρευνές του επεκτάθηκαν και στο εξωτερικό.

Τότε ήταν που ανακάλυψε το αρχείο του Στρατηγού Μακρυγιάννη και το 1907 εξέδωσε τα περίφημα Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη, με δική του επιμέλεια στο μοναδικό χειρόγραφο του ήρωα της Επανάστασης και ένα από τα πιο σημαντικά χειρόγραφα που έχουμε.

Το 1914 εισηγήθηκε στον Ελευθέριο Βενιζέλο την ίδρυση των Γενικών Αρχείων του Κράτους, που θα ιδρυθούν χάρη στις δικές του προτροπές καθώς και του Σπυρίδωνα Λάμπρου.

Έζησε και τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο και την κατοχή, αλλά και την απελευθέρωση, αφού πέθανε στις 23 Αυγούστου του 1945. Τότε μαζί με άλλους Έλληνες λογίους προσυπέγραψε την Έκκληση των Ελλήνων Διανοουμένων προς τους Διανοούμενους ολόκληρου του Κόσμου και έτσι διέγειρε την παγκόσμια κοινή γνώμη σε επανάσταση συνειδήσεων για έναν κοινό αγώνα.

Πιθανώς, χωρίς αυτόν, να μην ήταν η συλλογική μνήμη του 1821 τόσο δυνατή.