Όχι αρκετοί γιατροί, όχι αρκετές κλίνες: στα Βαλκάνια οι εύθραυστες υγειονομικές υπηρεσίες βρίσκονται στο χείλος του γκρεμού με την κατακόρυφη άνοδο των κρουσμάτων του κορονοϊού, μια κατάσταση που φέρνει σε μερικούς στο νου το χάος των πολέμων στα χρόνια του 1990.
Ο εφιάλτης όλων, η υγειονομική κατάρρευση, αρχίζει να γίνεται πραγματικότητα σε μια φτωχή περιοχή, η οποία είχε αρχικά συγκρατήσει την πανδημία υιοθετώντας εκτεταμένα υποχρεωτικά μέτρα.
Στη Βοσνία ένας γιατρός αφηγείται στο Γαλλικό Πρακτορείο –ζητώντας να μην κατονομαστεί– πως δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στους πολλούς ασθενείς, των οποίων η ζωή κρέμεται από μια κλωστή. «Η κατάσταση μου θυμίζει τον πόλεμο και υπάρχει κίνδυνος να επιδεινωθεί στη διάρκεια του χειμώνα. Μπορούμε να κάνουμε δουλειά τριών ανθρώπων, αλλά όχι πέντε», ανέφερε.
Το δεύτερο κύμα είναι πολύ πιο ισχυρό απ’ αυτό της άνοιξης, αποκαλύπτοντας τις ελλείψεις υγειονομικών συστημάτων σε πόρους, αλλά και σε γιατρούς και νοσηλευτές που έχουν μεταναστεύσει στη Ευρώπη για να ξεφύγουν από την ανεργία, τους χαμηλούς μισθούς και τη διαφθορά.
Η Βοσνία, τα Σκόπια και το Μαυροβούνιο περιλαμβάνονται στις πρώτες δέκα χώρες της Ευρώπης όσον αφορά την αναλογία της θνητότητας προς τον αριθμό των κατοίκων, σύμφωνα με καταμέτρηση του Γαλλικού Πρακτορείου.
Όμως οι κυβερνήσεις, πιεσμένες πολύ οικονομικά, δεν επέβαλαν και πάλι δραστικά μέτρα, προτιμώντας να θέσουν σε εφαρμογή περιορισμούς στα ωράρια λειτουργίας των εστιατορίων και των μπαρ. Στη Βοσνία, ωστόσο, σχεδόν τα πάντα παραμένουν ανοιχτά, καθώς η χώρα δεν μπορεί να χρηματοδοτήσει μέτρα αρωγής προς τις επιχειρήσεις ή τους εργαζομένους.
Ακόμη και πριν από την πανδημία τα Βαλκάνια κατέγραφαν από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη αναλογίες γιατρών έναντι του πληθυσμού, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Σήμερα ο αριθμός των γιατρών έχει μειωθεί ακόμη περισσότερο εξαιτίας των μολύνσεων. Στη Σερβία, για παράδειγμα, συνολικά 2.000 γιατροί χρειάστηκε να μπουν σε καραντίνα, την ώρα που τα νοσοκομεία κατακλύζονται από ασθενείς.
«Ποτέ δεν είχα δει κάτι τέτοιο σε όλη την καριέρα μου», είπε την Παρασκευή στο τηλεοπτικό κανάλι N1 με φωνή που έτρεμε ο Ράντε Πάνιτς, αναισθησιολόγος και πρόεδρος ενός συνδικάτου των Σέρβων γιατρών. «Δεν είχα θέση για ασθενείς που θεωρούνται ιατρικά νέοι, δεν είχα πουθενά να τους μεταφέρω», εξήγησε.
Το Βελιγράδι δεν έχει πλέον διαθέσιμες νοσοκομειακές κλίνες και οι Αρχές προσπαθούν υπό πίεση να δημιουργήσουν δύο καινούρια νοσηλευτικά ιδρύματα. Το δε Κόσοβο, όπου η έλλειψη γιατρών υποχρέωνε ήδη πριν από την κρίση τους κατοίκους να πηγαίνουν στις γειτονικές χώρες, εξετάζει το ενδεχόμενο να μετατρέψει παλιά ξενοδοχεία σε πρόχειρα νοσοκομεία. Για να βρεις μία κλίνη σε νοσοκομείο, πρέπει να έχεις «επαφές και πολλή τύχη».
Στη γειτονική Αλβανία, τουλάχιστον 300 εύποροι ασθενείς αναχώρησαν με ιατρικές πτήσεις για το εξωτερικό, κυρίως για την Τουρκία. Το κόστος καθενός απ’ αυτά τα ταξίδια για λόγους νοσηλείας ανέρχεται σε δεκάδες χιλιάδες ευρώ.
Η κυβέρνηση των Σκοπίων, από την άλλη, επιτάσσει ιδιωτικά νοσοκομεία, καθώς τα δημόσια νοσηλευτικά ιδρύματα είναι υπερπλήρη. Μπροστά σε κλινικές, οικογένειες ασθενών φέρνουν φαγητό και μερικές φορές φάρμακα. «Καταστροφή και αποδιοργάνωση. Κανένας δεν απαντάει στα τηλέφωνα επί ώρες», αφηγείται ένας άνδρας που προσπάθησε να πάρει πληροφορίες για έναν συγγενή.
Οι Κροάτες γιατροί έχουν προειδοποιήσει κι αυτοί για ελλείψεις προσωπικού και εξοπλισμού, με επιστολή τους που υπογράφουν έξι επαγγελματικές οργανώσεις. Περισσότεροι από 2.100 ασθενείς νοσηλεύονται και το σύστημα «θα καταρρεύσει» αν ο αριθμός αυτός φθάσει τους 3.000, προειδοποιούν.
- Με πληροφορίες από το Γαλλικό Πρακτορείο / ΑΠΕ-ΜΠΕ.
