H ακτινοβολία στη Σελήνη είναι 200 φορές μεγαλύτερη από τη Γη – SOS για τους αστροναύτες

Τα επίπεδα ακτινοβολίας στην επιφάνεια του φεγγαριού είναι 2,6 φορές μεγαλύτερα σε σχέση με τα αντίστοιχα στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS), σύμφωνα με μια νέα γερμανοκινεζική επιστημονική μελέτη, την πρώτη που κάνει αυτή τη σύγκριση.

Γι’ αυτό οι μελλοντικοί αστροναύτες στη Σελήνη θα χρειαστούν –λόγω των κινδύνων για την υγεία τους– κατάλληλα μέτρα προφύλαξης.

Η NASA, η οποία σχεδιάζει να στείλει στη Σελήνη αστροναύτες ξανά έως το τέλος του 2024 –τον πρώτο άνδρα μετά το 1972 και την πρώτη γυναίκα στην ιστορία–, στο πλαίσιο του νέου προγράμματος «Άρτεμις», δίνει σημασία στην προστασία τους από την ακτινοβολία.

Αρχικά το πρώτο ζευγάρι Αμερικανών αστροναυτών αναμένεται να μείνει περίπου μία εβδομάδα στο φεγγάρι, υπερδιπλάσιο χρόνο απ’ ό,τι τα πληρώματα των αποστολών «Απόλλων» πριν από μισό αιώνα, τα οποία διέθεταν φορητά δοσίμετρα ακτινοβολίας. Αργότερα, και εφόσον δημιουργηθεί κάποια βάση στη Σελήνη, οι αποστολές θα διαρκούν έναν έως δύο μήνες. Το επόμενο βήμα για τη NASA θα είναι η αποστολή αστροναυτών στον Άρη, μέσα στη δεκαετία του 2030.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον δρ Τόμας Μπέργκερ του Γερμανικού Αεροδιαστημικού Κέντρου, χρησιμοποίησαν το όργανο LND (Lunar Neutron and Dosimetry) που βρίσκεται στο ρομποτικό κινεζικό σκάφος Chang’e-4 (προσεληνώθηκε στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού τον Ιανουάριο του 2019), και έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό Science Advances.

Για πρώτη φορά μπόρεσαν να μετρήσουν με ακρίβεια τα επίπεδα ακτινοβολίας στη σεληνιακή επιφάνεια.

Η μέτρηση αποκάλυψε μια μέση δόση ακτινοβολίας της τάξης των 60 μικροσίβερτς την ώρα. Συγκριτικά, οι επιβάτες της υπερατλαντικής πτήσης Φρανκφούρτη – Νέα Υόρκη εκτίθενται σε δόσεις πέντε έως δέκα φορές χαμηλότερες, ενώ στη επιφάνεια της Γης η μέση ακτινοβολία είναι περίπου 200 φορές μικρότερη.

«Οι άνθρωποι δεν είμαστε φτιαγμένοι να αντέχουμε τη διαστημική ακτινοβολία. Όμως οι αστροναύτες μπορούν και πρέπει να προστατευθούν όσο είναι δυνατό στη διάρκεια της μακράς παραμονής τους στο φεγγάρι, για παράδειγμα καλύπτοντας τα οικήματα τους με ένα στρώμα σεληνιακού εδάφους πάχους 50 έως 80 εκατοστών», δήλωσε ο φυσικός δρ Ρόμπερτ Βίμερ-Σβαϊνγκρούμπερ του Πανεπιστημίου του Κιέλου.

Τα επίπεδα ακτινοβολίας αναμένεται να είναι περίπου τα ίδια οπουδήποτε πάνω στη Σελήνη, με εξαίρεση κοντά στα τοιχώματα των βαθιών κρατήρων. «Βασικά, όσο λιγότερο βλέπει κανείς τον ουρανό από το φεγγάρι, τόσο το καλύτερο. Αυτός είναι η πρωταρχική πηγή ακτινοβολίας», πρόσθεσε.

Τα επίπεδα ακτινοβολίας που βρήκε η νέα μελέτη συμφωνούν σε μεγάλο βαθμό με αυτά που έχουν προκύψει από άνωθεν μετρήσεις αμερικανικού σκάφους που βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη εδώ και χρόνια.

Η διαστημική ακτινοβολία, η οποία αποτελείται από φορτισμένα σωματίδια όπως τα πρωτόνια και οι βαρείς πυρήνες χωρίς ηλεκτρόνια, μπορεί να διαπεράσει το ανθρώπινο δέρμα και να προξενήσει βλάβες στο DNA και καρκίνο. Προέρχεται από δύο βασικές πηγές: τις ισχυρές ηλιακές εκλάμψεις που βομβαρδίζουν περιοδικά τη Σελήνη και τη συνεχή «βροχή» γαλαξιακών κοσμικών ακτινών από το βαθύ διάστημα.

Αντίθετα με τη Γη, η Σελήνη δεν διαθέτει μαγνητικό πεδίο που να προστατεύει από την ηλιακή και κοσμική ακτινοβολία. Επιπλέον, υπάρχει ο κίνδυνος από τις ακτίνες-γ που παράγονται από τις αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στη διαστημική ακτινοβολία και στο σεληνιακό έδαφος.

• Αναδημοσίευση από το ΑΠΕ-ΜΠΕ / Παύλος Δρακόπουλος.