Η εγκατάσταση των Καππαδοκών και η εξέλιξη των κοινοτήτων τους από τα χρόνια των Μυκηναίων μέχρι τα νεότερα χρόνια, αλλά και η τεράστια προσφορά τους ως προπύργιο του χριστιανισμού, βρέθηκαν στο επίκεντρο της διάλεξης του δρ Αναστάσιου Τάμη στη Μελβούρνη, στην αίθουσα του Παναρκαδικού Συλλόγου «Ο Κολοκοτρώνης». Η διάλεξη με τίτλο «Αναζητώντας τον Μεγαλέξανδρο στα βάθη της Ασίας: Καισάρεια, το πνευματικό κέντρο της Καππαδοκίας» προηγήθηκε της παρουσίασης του βιβλίου της νομικού Αικατερίνης Νικολαΐδου-Ντανάση Καισάρεια (τόμος Α’). Η μονή του Τιμίου Προδρόμου, το πνευματικό και εκπαιδευτικό κέντρο της Καππαδοκίας.
Η εκδήλωση διοργανώθηκε από το Αυστραλιανό Ινστιτούτο Μακεδονικών Σπουδών, τον Ελληνο-Αυστραλιανό Πολιτιστικό Σύνδεσμο, τον Παναρκαδικό Σύλλογο Μελβούρνης και Βικτώριας, και το Πολιτιστικό Τμήμα της ΑΧΕΠΑ Βικτώριας.
Στην ανάλυση που έκανε ο δρ Αναστάσιος Τάμης ανέδειξε τον καππαδοκικό ελληνισμό γλωσσολογικά και πολιτιστικά στη διάρκεια των χρόνων μετά την Άλωση, τις διεθνοτικές σχέσεις με τους Αρμένιους και τους Κούρδους, τη μοναδικότητα των υπόγειων πόλεων, αλλά και την ιδιαιτερότητα των κοινοτήτων των Καππαδοκών οι οποίοι δεν εγκαταστάθηκαν σε μεγάλες πόλεις αλλά παρέμειναν σε μικρούς και διάσπαρτους αγροτικούς οικισμούς.
Ξεχωριστό κομμάτι στη διάλεξη ήταν οι διωγμοί και οι διώξεις των Καππαδοκών, και η στενή σχέση του γλωσσικού τους ιδιώματος –που διαμορφώθηκε και με βάση την τουρκική γλώσσα– με την ποντιακή διάλεκτο. Επιπλέον αναλύθηκαν τα αίτια του εξισλαμισμού της Ανατολίας μετά τη Μάχη του Μαντζικέρτ (1071) και οι συνθήκες συμβίωσης με τους Τούρκους μέχρι και τον Σεπτέμβριο του 1924 οπότε και οι Καππαδόκες πήραν το δρόμο της προσφυγιάς.
Αντίστοιχες πτυχές του καππαδοκικού ελληνισμού αναλύονται στο βιβλίο της Αικατερίνης Νικολαΐδου-Ντανάση, το οποίο αποτελεί καρπό πρωτοποριακής έρευνας και μελέτης μέσα από πρωτογενείς πηγές, προσωπικά αρχεία και διηγήσεις. Στο συγκεκριμένο έργο αναδεικνύεται και η προσφορά της Καππαδοκίας στη διατήρηση, καλλιέργεια, ανάδειξη και προβολή του χριστιανισμού. Σημαντικό κομμάτι αποτελούν η λογοτεχνία από το παραμύθι μέχρι τα έπη του Διγενή Ακρίτα, η μουσική, οι χοροί αλλά και ο γαστρονομικός πολιτισμός.
Η μελέτη της Αικατερίνης Νικολαΐδου-Ντανάση εκτείνεται σε δύο τόμους και αφορά τη θρησκευτική, την οικονομική και την κοινωνική ζωή στην Καππαδοκία.
Προκειμένου να διερευνηθούν οι παραπάνω πτυχές εξετάζονται τα μοναστήρια που είχαν στην ευθύνη τους εκκλησιαστικές σχολές, ακαδημίες για δασκάλους, ορφανοτροφεία και παρθεναγωγεία. Επίσης εξετάζεται τα πώς οι μονές έγιναν τόπος εκτοπισμού ορθόδοξων κληρικών και πατριαρχών. Στο δεύτερο μέρος του έργου της η συγγραφέας εξετάζει μορφές της Καππαδοκίας, κυρίως κληρικούς και κοινοτικούς ηγέτες, ενώ η έρευνά της επεκτείνεται στην ιστορία και τη λαογραφία της Κερμίρας, της Μερσίνας της Κιλικίας και της Ποταμιάς.
Το βιβλίο Καισάρεια (τόμος Α’). Η μονή του Τιμίου Προδρόμου, το πνευματικό και εκπαιδευτικό κέντρο της Καππαδοκίας κοστίζει 40 δολάρια και διατίθεται από το Αυστραλιανό Ινστιτούτο Μακεδονικών Σπουδών.
