Στη νότια πλευρά της ακρόπολης της Ερέτριας, εκεί όπου η ιστορία της αρχαίας πόλης συναντά τον σύγχρονο οικιστικό ιστό, βρίσκονται τα κατάλοιπα ενός δημόσιου λουτρικού συγκροτήματος που γνώρισε τη ζωή της πόλης πριν από σχεδόν δύο χιλιετίες. Τα ρωμαϊκά λουτρά, ένα μνημείο που μαρτυρά όχι μόνο την αρχιτεκτονική αλλά και τις καθημερινές συνήθειες των κατοίκων της εποχής, πρόκειται να αποκατασταθούν και να αναδειχθούν με πρωτοβουλία του υπουργείου Πολιτισμού.
Το συγκρότημα, έκτασης περίπου 400 τετραγωνικών μέτρων, αποκαλύφθηκε κατά τις ανασκαφές της Ελβετικής Αρχαιολογικής Σχολής, την περίοδο 2009-2014.
Χρονολογείται στον 2ο με 3ο αιώνα μ.Χ., όταν η Ερέτρια βρισκόταν σε περίοδο μετασχηματισμού και ο οικιστικός της πυρήνας είχε περιοριστεί προς τους πρόποδες της ακρόπολης.
Η αρχιτεκτονική του μαρτυρά έναν χώρο οργανωμένο γύρω από τις ανάγκες της δημόσιας ζωής. Οι επισκέπτες περνούσαν από τον προθάλαμο σε ένα ευρύχωρο αποδυτήριο με μαρμάρινα έδρανα και ψηφιδωτό δάπεδο. Από εκεί οδηγούνταν στους χώρους των λουτρών: στο ψυχρό δωμάτιο με την πισίνα κρύου νερού και στις διαδοχικές θερμαινόμενες αίθουσες, όπου η θερμότητα διοχετευόταν μέσω υπόγειων συστημάτων υπόκαυστων. Το συγκρότημα διέθετε επίσης δύο λουτήρες με ζεστό νερό, ενώ μια μικρή περίστυλη αυλή προσέφερε χώρο ανάπαυσης και κοινωνικής συναναστροφής.
Στη βόρεια πλευρά έχουν εντοπιστεί μεγάλοι κλίβανοι, καθώς και κατάλοιπα παλαιότερου λουτρού θολωτής κατασκευής, που χρονολογείται από την υστεροελληνιστική έως την πρώιμη αυτοκρατορική περίοδο. Το εύρημα αυτό δείχνει ότι η συγκεκριμένη περιοχή είχε συνδεθεί με τη λουτρική χρήση ήδη πριν από την κατασκευή του ρωμαϊκού συγκροτήματος.
Ένα ακόμη κομμάτι της ιστορίας της Ερέτριας
Η σημασία των λουτρών δεν περιορίζεται στην αρχιτεκτονική τους. Μαζί με το Σεβαστείο, την Οικία με τα Μωσαϊκά και τη Συνοικία των Παναθηναϊκών Αμφορέων, αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου αρχαιολογικού συνόλου που αποτυπώνει διαφορετικές όψεις της ζωής στην αρχαία πόλη.
Όπως επισημαίνει η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, ο αρχαιολογικός χώρος της Ερέτριας αποτελεί «τον σημαντικότερο αρχαιολογικό χώρο της Εύβοιας». Αναφερόμενη στον χαρακτήρα του, τον περιγράφει ως ένα «ζωντανό» μουσείο που αναδύεται μέσα από τον σύγχρονο αστικό ιστό και συνδέεται με την ταυτότητα της σημερινής πόλης.
Οι εργασίες που προγραμματίζονται περιλαμβάνουν τη συντήρηση και μερική αναστήλωση των τοίχων, την προστασία των ψηφιδωτών και των δαπέδων, τη στερέωση των υποκαύστων, καθώς και την αποκατάσταση τμημάτων του μαρμάρινου πάγκου στο αποδυτήριο. Προβλέπεται, ακόμη, προστατευτική κάλυψη του πλίνθινου δαπέδου του προθαλάμου.
Η παρέμβαση εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό για τη σύνδεση των μνημείων της Ερέτριας μέσα από ένα ενιαίο δίκτυο επισκέψιμων αρχαιολογικών θέσεων. Η αρχιτεκτονική μελέτη εκπονήθηκε από την Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή και συνδέεται με το έργο ενοποίησης του αρχαιολογικού χώρου, το οποίο υλοποιεί η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ευβοίας μέσω του Περιφερειακού Επιχειρησιακού Προγράμματος «Στερεά Ελλάδα 2021-2027».
Σχεδόν δύο χιλιάδες χρόνια μετά τη λειτουργία τους, τα λουτρά εξακολουθούν να αφηγούνται μια λιγότερο γνωστή πλευρά της Ερέτριας: τους χώρους όπου οι άνθρωποι φρόντιζαν το σώμα τους, ξεκουράζονταν και συναντούσαν συμπολίτες τους. Η αποκατάστασή τους δεν διασώζει απλώς αρχαίους τοίχους και δάπεδα· βοηθά να ανασυνθέσουμε ένα κομμάτι της καθημερινότητας μιας πόλης που εξακολουθεί να αποκαλύπτει την ιστορία της.
