Σε μια καρτ ποστάλ του 1910, στο Μόλοζ της Τραπεζούντας, άνδρες ξεφορτώνουν πήλινες στάμνες από μια βάρκα. Τα αγγεία, με το ένα χερούλι και τον στενό λαιμό, ήταν από τα πιο χαρακτηριστικά προϊόντα των εργαστηρίων της πόλης.
Η ιστορία τους επιστρέφει στην επικαιρότητα με το σχεδιασμό ενός μουσείου στο λιμάνι της πόλης, την περίφημη Δαφνούντα, τη συνοικία των αγγειοπλαστών.
Ο Δήμος Τραπεζούντας όρισε για τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου τον διαγωνισμό για την αποκατάσταση ιστορικού κτηρίου στη συνοικία Çömlekçi και τη μετατροπή του σε Μουσείο Αγγειοπλαστικής.
Η προκήρυξη προβλέπει διάρκεια εργασιών 350 ημερολογιακών ημερών. Σύμφωνα με τον δήμαρχο Αχμέτ Μετίν Γκεντς, το μουσείο θα έχει εκθεσιακούς χώρους, σημείο ενημέρωσης και πωλητήριο, καθώς και χώρους για τον τροχό και το ψήσιμο του πηλού.
Η Δαφνούντα και οι μάστορες του πηλού
Στα οθωμανικά κατάστιχα του 1486 η συνοικία καταγράφεται ως Δαφνούντα. Στις αρχές του 16ου αιώνα εμφανίζεται και η ονομασία Çömlekçi, η τουρκική λέξη για τον αγγειοπλάστη. Τα κατάστιχα της εποχής καταγράφουν μουσουλμάνους και μη μουσουλμάνους τεχνίτες στην Τραπεζούντα.
Τρεις αιώνες αργότερα, ο Αρμένιος λόγιος και περιηγητής Μηνάς Μπιζισκιάν, γεννημένος στην πόλη, αναφέρει συγκεκριμένα τους Έλληνες αγγειοπλάστες της συνοικίας.
Οι μάστορες έφερναν χώμα πλούσιο σε σίδηρο από το Τσιμενλί, ανατολικά της Τραπεζούντας. Το ανακάτευαν με νερό, άφηναν τον πηλό να κατακαθίσει και τον δούλευαν στον τροχό. Τα σκεύη στέγνωναν στη σκιά πριν μπουν στο φούρνο.
Από τα εργαστήρια έβγαιναν στάμνες, πιθάρια, δοχεία για την παρασκευή βουτύρου, ακόμη και σωλήνες και κεραμίδια. Μέρος της παραγωγής μεταφερόταν με βάρκες στους οικισμούς των γύρω ακτών.
Τα αγγεία που βρέθηκαν κάτω από τη στέγη
Ένα από τα πιο απρόσμενα ευρήματα ήρθε από το Αλατζά Χαν, ένα παλιό εμπορικό κτήριο της Τραπεζούντας. Κατά την αποκατάστασή του βρέθηκαν δεκάδες ολόκληρα ή σχεδόν ολόκληρα πήλινα αγγεία στο υλικό που είχε χρησιμοποιηθεί κάτω από τη στέγη.
Ο αρχαιολόγος Τουράν Τακάογλου συνδέει τα ευρήματα με τα εργαστήρια της Δαφνούντας.
Ορισμένα αγγεία είχαν ελαττώματα από το ψήσιμο και πιθανότατα χρησιμοποιήθηκαν ως φθηνό υλικό γεμίσματος. Ανάμεσά τους ήταν μεγάλες μονόχερες στάμνες, σαν εκείνες που δείχνει να ξεφορτώνονται στην προκυμαία του Μόλοζ η καρτ ποστάλ του 1910.
