«Άκυρο και ανυπόστατο» και «εντελώς παράνομο» χαρακτήρισε το τουρκολιβυκό μνημόνιο ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, συμμετέχοντας μέσω τηλεδιάσκεψης σε συζήτηση με τον επικεφαλής του International Institute for Strategic Studies Μπάστιαν Γκίγκεριχ (Bastian Giegerich) στο πλαίσιο του IISS Manama Dialogue 2026, που διοργανώνεται στο Μπαχρέιν.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι τα έργα συνδεσιμότητας δεν πρέπει να εργαλειοποιούνται για γεωπολιτικούς σκοπούς και ζήτησε ενίσχυση της ευρωπαϊκής παρουσίας στην περιοχή του Κόλπου.
Απαντώντας σε ερώτηση για την επικύρωση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων, ο Κ. Μητσοτάκης τόνισε ότι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μπορεί να γίνεται μόνο μεταξύ χωρών με παρακείμενες ή αντικείμενες ακτές: «Επομένως, αν απλώς τραβήξεις μια διαγώνια γραμμή μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, αγνοείς εντελώς τα ελληνικά νησιά», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι τα νησιά αυτά δικαιούνται, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και υφαλοκρηπίδα.
Ο πρωθυπουργός επισήμανε ότι η οριοθέτηση πρέπει να στηρίζεται στο Διεθνές Δίκαιο και όχι στις πολιτικές σχέσεις μεταξύ κρατών: «Δεν οριοθετείς μόνο με φίλους ή με χώρες με τις οποίες έχεις, ας πούμε, μια κοινή θέση. Οριοθετείς σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο», σημείωσε, παρομοιάζοντας το τουρκολιβυκό μνημόνιο με μια υποθετική συμφωνία Ελλάδας-Τυνησίας που θα αγνοούσε τη Λιβύη ή την Ιταλία.
«Πρόκειται για μια παράλογη συμφωνία», δήλωσε, και πρόσθεσε ότι το Διεθνές Δίκαιο πρέπει να αποτελέσει την κατευθυντήρια αρχή για την επίλυση των εκκρεμών ζητημάτων οριοθέτησης. «Αυτό είναι το μήνυμά μου, είναι το μήνυμά μου προς τη Λιβύη, είναι το μήνυμά μου προς την Τουρκία», τόνισε.
Παραπέμποντας στη συμφωνία οριοθέτησης Ελλάδας-Αιγύπτου, επισήμανε ότι οι δύο πλευρές αναζήτησαν μια αμοιβαία αποδεκτή λύση στη βάση του Διεθνούς Δικαίου. «Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να επιλυθούν αυτά τα ζητήματα στην Ανατολική Μεσόγειο», ανέφερε.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στα έργα συνδεσιμότητας, υπογραμμίζοντας ότι «δεν πρέπει να γίνονται όμηροι των διαφορών που ενδεχομένως έχουμε για περιοχές όπου δεν έχει γίνει οριοθέτηση». Όπως πρόσθεσε, «αυτά τα έργα είναι πάρα πολύ σημαντικά για τη δική μας περιοχή του κόσμου ώστε να εργαλειοποιούνται από χώρες για γεωπολιτικούς σκοπούς. Αυτό είναι κάτι που η Ελλάδα δεν θα αποδεχθεί».
Αναφερόμενος στη συζήτηση για τη θαλάσσια ασφάλεια, στην οποία προήδρευσε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε την ελευθερία της ναυσιπλοΐας «παγκόσμιο δημόσιο αγαθό». Συνέδεσε τις διαταραχές στο θαλάσσιο εμπόριο με την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, τις αυξήσεις τιμών και τον πληθωρισμό.
«Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας πρέπει να γίνεται σεβαστή, το Διεθνές Δίκαιο πρέπει να τηρείται και η εμπορική ναυτιλία δεν πρέπει να γίνεται όμηρος γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων», υπογράμμισε.
Ο Κ. Μητσοτάκης επισήμανε ότι κρατικοί και μη κρατικοί παράγοντες μπορούν πλέον να χρησιμοποιήσουν τεχνολογίες πολύ χαμηλού κόστους για να διαταράξουν τη ναυσιπλοΐα. Παράλληλα, ανέδειξε τη δυνατότητα αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης και ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ χωρών με κοινές απόψεις, για την προστασία των θαλάσσιων μεταφορών και των υποθαλάσσιων καλωδίων.
Εκτός από την Ερυθρά Θάλασσα και τα Στενά του Ορμούζ, αναφέρθηκε και στον Εύξεινο Πόντο: «Πριν από δύο ημέρες ένα ελληνόκτητο πλοίο βυθίστηκε, δεν γνωρίζουμε ποιος το έπληξε», δήλωσε, επισημαίνοντας επίσης την ανησυχία που προκαλούν οι ποσότητες σιτηρών που παραμένουν στις αποθήκες της Ουκρανίας, τόσο για την ίδια όσο και για τις χώρες που αγοράζουν ουκρανικά σιτηρά.
Για την επιχείρηση «Ασπίδες», ο πρωθυπουργός ζήτησε τη συγκρότηση μεγαλύτερου πυρήνα ευρωπαϊκών χωρών που θα υπερασπίζονται έμπρακτα την ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Όπως ανέφερε, η Ελλάδα και η Ιταλία συνεισφέρουν από ένα πλοίο, ενώ η Γαλλία διαθέτει μέσα στην ευρύτερη περιοχή.
«Δεν προσδοκώ ότι και οι 27 χώρες μέλη θα συμμετάσχουν σε μια τέτοια αποστολή. Υπάρχει όμως διαφορά ανάμεσα στο να είμαστε δύο και το να είμαστε δέκα», τόνισε, προσθέτοντας ότι μια ευρύτερη συμμετοχή θα έστελνε σαφές μήνυμα για τη σημασία που αποδίδει η Ευρώπη στις σχέσεις της με τον Κόλπο.
Παρουσιάζοντας τον περιφερειακό ρόλο της χώρας, δήλωσε ότι «βλέπουμε την Ελλάδα κυριολεκτικά ως γέφυρα μεταξύ της Ευρώπης και της περιοχής του Κόλπου».
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC), στο ρόλο της Ελλάδας ως σημείου εισόδου υγροποιημένου φυσικού αερίου και στα έργα διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας και δεδομένων.
Ειδικότερα, μίλησε για το υπό υλοποίηση έργο σύνδεσης δεδομένων EMC μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Σαουδικής Αραβίας, για το GSI, που θα συνδέει την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ, καθώς και για τις συζητήσεις σχετικά με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Αιγύπτου.
Στο οικονομικό πεδίο, απέδωσε την πορεία της Ελλάδας στη δημοσιονομική πειθαρχία, στη μείωση του χρέους και στην προσέλκυση επενδύσεων.
Όπως ανέφερε, η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται με διπλάσιο ρυθμό από τον μέσο όρο της ΕΕ, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ήδη επενδύσει σχεδόν πέντε δισεκατομμύρια ευρώ στη χώρα.
Τέλος, υπογράμμισε τις προοπτικές αμυντικής συνεργασίας με τις χώρες του Κόλπου, ιδιαίτερα στα μη επανδρωμένα συστήματα και στις νέες τεχνολογίες. «Αυτήν τη στιγμή υλοποιούμε το μεγαλύτερο πρόγραμμα αμυντικών δαπανών στην ιστορία μας», ανέφερε, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα δαπανά το 3,5% του ΑΕΠ της για την άμυνα και ότι παρέλαβε τη δεύτερη από τις τέσσερις υπερσύγχρονες φρεγάτες που ναυπηγήθηκαν στη Γαλλία.
