Ο χαρακτηρισμός του τουρκολιβυκού μνημονίου ως παράνομης ρύθμισης που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο της θάλασσας βρέθηκε στο επίκεντρο της ομιλίας του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η συμφωνία Τουρκίας και Λιβύης αγνοεί την παρουσία των ελληνικών νησιών στην περιοχή και δεν μπορεί να περιορίσει τα δικαιώματα της Ελλάδας.
«Είναι παράνομο, είναι αυθαίρετο και αντιβαίνει στην ίδια τη γεωγραφία», δήλωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, χαρακτηρίζοντας το μνημόνιο «κατάφωρη παραβίαση των θεμελιωδών αρχών του διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας».
Όπως ανέφερε, η Τουρκία και η Λιβύη επιχείρησαν να χαράξουν ένα τεχνητό θαλάσσιο σύνορο, παραβλέποντας τα ελληνικά νησιά που βρίσκονται ανάμεσα στις ακτές των δύο χωρών. «Η γεωγραφία, κυρίες και κύριοι, δεν μπορεί να ξαναγραφτεί. Και τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν μπορούν να διαγραφούν με τη χάραξη αυθαίρετων γραμμών πάνω σε έναν χάρτη», τόνισε.
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι τα νησιά δικαιούνται θαλάσσιες ζώνες, μεταξύ των οποίων υφαλοκρηπίδα και αποκλειστική οικονομική ζώνη. Στο πλαίσιο αυτό, επισήμανε ότι μια διμερής συμφωνία δεν μπορεί να στερήσει δικαιώματα από τρίτο κράτος, ούτε να υπερισχύσει του διεθνούς δικαίου.
«Καμία συμφωνία μεταξύ δύο κρατών δεν μπορεί να στερήσει από ένα τρίτο κράτος τα κυριαρχικά του δικαιώματα και καμία διμερής ρύθμιση δεν μπορεί να υπερισχύσει του διεθνούς δικαίου», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ειδική αναφορά έκανε και στην πρόσφατη κύρωση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, επιμένοντας ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη δεν μεταβάλλει τη νομική θέση της Ελλάδας. Όπως δήλωσε, η κύρωση «δεν μπορεί να μετατρέψει ένα παράνομο μνημόνιο σε νόμιμη συμφωνία».
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέδεσε επίσης το ζήτημα με τη θαλάσσια ασφάλεια και την οικονομική ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής. Προειδοποίησε ότι οι αυθαίρετες θαλάσσιες διεκδικήσεις δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για την αμφισβήτηση νόμιμων δραστηριοτήτων ή την παρεμπόδιση έργων διασυνδεσιμότητας.
«Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε οι αυθαίρετες θαλάσσιες διεκδικήσεις να μετατραπούν σε εργαλεία παρεμπόδισης της οικονομικής ανάπτυξης και ευημερίας μιας ολόκληρης περιοχής», σημείωσε.
Στην ομιλία του αναφέρθηκε ακόμη στην επίθεση και τη βύθιση εμπορικού φορτηγού πλοίου, ιδιοκτησίας ελληνικής εταιρείας, στη Μαύρη Θάλασσα, καταδικάζοντας τη στοχοποίηση της εμπορικής ναυτιλίας. «η στοχοποίηση της εμπορικής ναυτιλίας είναι απολύτως απαράδεκτη», δήλωσε, επαναφέροντας παράλληλα την ανάγκη για «μια παγκόσμια θαλάσσια εκεχειρία».
Όπως εξήγησε, η ανασφάλεια στις θαλάσσιες μεταφορές επηρεάζει τις εφοδιαστικές αλυσίδες, αυξάνει το κόστος μεταφοράς και ασφάλισης και επιβαρύνει τις τιμές της ενέργειας και βασικών αγαθών.
Για τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι απαιτείται ενεργότερη συμβολή στην προστασία των εμπορικών οδών, κάνοντας αναφορά στην επιχείρηση «ΑΣΠΙΔΕΣ». Παράλληλα, στάθηκε στις δυνατότητες που προσφέρουν η τεχνητή νοημοσύνη, οι δορυφόροι και οι προηγμένοι αισθητήρες για την ενίσχυση της θαλάσσιας ασφάλειας, επισημαίνοντας ότι η τεχνολογία πρέπει να συνοδεύεται από διεθνή συνεργασία, ανταλλαγή πληροφοριών και επενδύσεις.
Ολοκληρώνοντας την παρέμβασή του, επανέλαβε τη δέσμευση της Ελλάδας στην υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου και της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, τονίζοντας ότι «η ελευθερία της ναυσιπλοΐας εξαρτάται από τη θαλάσσια ασφάλεια και η θαλάσσια ασφάλεια εξαρτάται από τον σεβασμό στο διεθνές δίκαιο».
