Η εξάρτηση της ουκρανικής άμυνας από αμερικανικές δορυφορικές υπηρεσίες και η αδυναμία εκατομμυρίων αμάχων να παραμείνουν με ασφάλεια στα σπίτια τους αναδεικνύουν δύο κρίσιμες διαστάσεις του πολέμου, καθώς πλησιάζει ο χειμώνας.
Στις Βρυξέλλες, η Κάγια Κάλας αναγνώρισε ότι η Ευρώπη δεν διαθέτει άμεση εναλλακτική στο Starlink. Στη Γενεύη, ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης προειδοποίησε για τον κίνδυνο νέου εκτοπισμού ανθρώπων που είχαν ήδη επιστρέψει στις εστίες τους.
Το πρόσφατο πρόβλημα στις στρατιωτικές δορυφορικές υπηρεσίες της SpaceX έχει αποκατασταθεί, σύμφωνα με ουκρανικές και ευρωπαϊκές πηγές. Το επεισόδιο, ωστόσο, έφερε στο προσκήνιο την ευρωπαϊκή υστέρηση σε μια υποδομή ζωτικής σημασίας για το Κίεβο.
Η Ευρώπη δεν μπορεί να καλύψει άμεσα το κενό
«Το Starlink είναι πραγματικά απαραίτητο για την Ουκρανία και, δυστυχώς, η Ευρώπη δεν μπορεί να αντικαταστήσει βραχυπρόθεσμα αυτήν την ικανότητα», δήλωσε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας κατά τη Σύνοδο Κορυφής.
Η ίδια συνέδεσε το ζήτημα με τη συζήτηση για την αμυντική ετοιμότητα της ΕΕ και την ανάγκη να καλυφθεί η ευρωπαϊκή καθυστέρηση.
Τις τελευταίες ημέρες, το Κίεβο είχε καταγγείλει ότι δεν έλαβε προειδοποιήσεις για επικείμενες ρωσικές επιθέσεις μετά την επιβράδυνση δορυφορικών υπηρεσιών της SpaceX. Οι καταγγελίες αφορούσαν το Starshield, το σύστημα που απευθύνεται στις στρατιωτικές δυνάμεις και χρησιμοποιείται από την Ουκρανία για τις επικοινωνίες με το μέτωπο και τις αμυντικές επιχειρήσεις.
Ο Ίλον Μασκ απέδωσε τις καθυστερήσεις στην αμερικανική κυβέρνηση, αποποιούμενος την ευθύνη της εταιρείας του. Σύμφωνα με πηγή του ουκρανικού υπουργείου Άμυνας, η λειτουργία του Starshield αποκαταστάθηκε την επομένη.
Την αποκατάσταση της συνδεσιμότητας επιβεβαίωσε και ο Ολλανδός πρωθυπουργός Ρομπ Γέτεν, αναφέροντας ότι οι Ευρωπαίοι συζητούν τρόπους ενίσχυσης αντίστοιχων υπηρεσιών προς την Ουκρανία. Η ΕΕ διαθέτει το δίκτυο της γαλλικής Eutelsat, αλλά με πολύ μικρότερο αριθμό δορυφόρων από το Starlink.
Επέστρεψαν, αλλά κινδυνεύουν να φύγουν ξανά
Την ίδια ώρα, οι επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές, τα κατεστραμμένα σπίτια και το δυσβάστακτο κόστος θέρμανσης απειλούν να ανατρέψουν την επιστροφή εκατομμυρίων Ουκρανών.
«Για εκατομμύρια Ουκρανούς το ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα μπορέσουν να επιστρέψουν στα σπίτια τους, αλλά αν θα μπορέσουν να παραμείνουν εκεί με ασφάλεια», δήλωσε ο περιφερειακός διευθυντής του ΔΟΜ για την Ευρώπη και την Κεντρική Ασία Άρθουρ Έρκεν.
Σύμφωνα με τον Οργανισμό, περίπου 3,8 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν επιστρέψει στις εστίες τους, ενώ σχεδόν 3,6 εκατομμύρια παραμένουν εσωτερικά εκτοπισμένοι. Ιδιαίτερα ευάλωτοι σε νέα μετακίνηση είναι όσοι επέστρεψαν τους τελευταίους τρεις μήνες.
Περίπου 1,45 εκατομμύριο από όσους γύρισαν ζουν κοντά στη γραμμή του μετώπου, εκ των οποίων 565.000 στην περιοχή του Χαρκόβου. Στην ύπαιθρο κοντά στο μέτωπο, τρεις στους τέσσερις χρειάζονται υλικά για την επισκευή τοίχων και σχεδόν δύο στους τρεις για στέγες και μόνωση.
Θέρμανση χωρίς οικονομική δυνατότητα
Ακόμη και όπου υπάρχει θέρμανση, πολλές οικογένειες αδυνατούν να καλύψουν το κόστος της. Τον προηγούμενο χειμώνα, μόλις το 32% των νοικοκυριών δήλωσε ότι μπορούσε να ζεστάνει επαρκώς το σπίτι του. Κοντά στη γραμμή του μετώπου, το ποσοστό περιοριζόταν στο ένα στα τέσσερα.
Ο ΔΟΜ εκτιμά επίσης ότι 2,1 εκατομμύρια ηλικιωμένοι ζουν μόνοι σε πολυκατοικίες, ιδιαίτερα εκτεθειμένοι σε παρατεταμένες διακοπές ηλεκτροδότησης και θέρμανσης.
Ο Οργανισμός ζητεί επείγουσα στήριξη για επισκευές κατοικιών, μόνωση και διατήρηση βασικών υπηρεσιών, παράλληλα με επενδύσεις σε αποκεντρωμένες ενεργειακές λύσεις. Ωστόσο, το σχέδιό του για την κρίση στην Ουκρανία έχει χρηματοδοτηθεί μόλις κατά 7%, ενώ οι ανάγκες του χειμώνα απειλούν να οδηγήσουν περισσότερες οικογένειες σε νέο εκτοπισμό.
