Η φωνή του συγκινεί ακόμα και σήμερα, στην εποχή που ο καθένας μπορεί να γίνει τραγουδιστής. Να γίνει όμως, όχι να γεννηθεί. Και ο Βάσος Σεϊτανίδης ήταν γεννημένος τραγουδιστής, και πιο συγκεκριμένα τενόρος. Και παρόλο που στην αρχή της καριέρας του λοξοδρόμησε λόγω ανάγκης, βρήκε τον δρόμο του. Και τη δικαίωση. Αλλά γνώρισε και τη γυναίκα της ζωής του και έφτιαξαν μια θαυμάσια οικογένεια, που όπως θα διαβάσετε παρακάτω ήταν από τους πρωτοπόρους της …ενσυναίσθησης (αν και τότε δεν υπήρχε σαν λέξη). Δυστυχώς τα όμορφα πράγματα κρατάνε λίγο, και στην περίπτωση του σπουδαίου Σεϊτανίδη το νήμα της ζωής του κόπηκε το 1965, σε ηλικία μόλις 52 ετών.
Και όμως, έκανε μια καριέρα κοντά τρεις δεκαετίες. Με εμφανίσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Και δεν έμεινε μόνο στη θαυμάσια φωνή του. Πήγε το στυλ και το ρεπερτόριό του ακόμα πιο πέρα, σε πιο θεατρικά μονοπάτια. Έγινε, όπως αποκαλούσε ο ίδιος χαριτολογώντας, chansonnier, δηλαδή σατυρικός τραγουδιστής. Παράλληλα έγινε και επιχειρηματίας του εαυτού του, ανεβάζοντας ξεχωριστές παραστάσεις. Άλλωστε το θεατρικό στοιχείο, και δη έντονο, το είχε και στο σπίτι του. Ένα ευτυχισμένο σπιτικό που δυστυχώς βυθίστηκε στο πένθος, μαζί με την καλλιτεχνική Αθήνα αλλά και τους πολλούς θαυμαστές του.
Το… αναγκαστικό λοξοδρόμημα
Η καταγωγή του ήταν από την Κωνσταντινούπολη, όπου και γεννήθηκε το 1913. Αλλά πολύ νωρίς η οικογένεια πήγε να ζήσει στην Αίγυπτο, και συγκεκριμένα στην Αλεξάνδρεια. Και μετά μετακόμισαν στην Αθήνα. Ο νεαρός Βάσος μεγάλωνε σε ένα φινετσάτο περιβάλλον, κυριολεκτικά και μεταφορικά, αφού ο πατέρας του, Χαρίδημος Σεϊτανίδης, ήταν από τους πιο ονομαστούς εκείνα τα χρόνια ράφτες ανδρικών ενδυμάτων. Και ο Βάσος έδειξε από μικρός την αγάπη του για το κλασικό τραγούδι. Ξεκίνησε λοιπόν τα μαθήματα και ετοιμαζόταν για μια λαμπρή σταδιοδρομία στην όπερα.
Όμως προκύπτει οικονομικό πρόβλημα στην οικογένεια και ο Βάσος, από μόνος του, σταματάει τα μαθήματα και βγαίνει στην αγορά εργασίας. Ως τραγουδιστής ελαφρού ρεπερτορίου. Η πρώτη του δουλειά ήταν στο θέατρο του Ανδρέα Μακέδου. Του ισχυρού θεατρικού επιχειρηματία του μεσοπολέμου που άλλαξε τον θεατρικό χάρτη της πρωτεύουσας. Ο Μακέδος ήταν ο επιχειρηματίας που μετά την Μικρασιατική Καταστροφή, όπου εκτός των άλλων έφερε και το τέλος των μεγάλων τουρνέ των θιάσων, έφτιαξε την αθηναϊκή θεατρική πιάτσα. Σε αυτό το θέατρο τον εντοπίζει ο Αττίκ και τον εντάσσει στην περίφημη «Μάντρα» του, που αρχικά βρισκόταν στα Πατήσια και συγκεκριμένα στην οδό Μηθύμνης, στη σημερινή πλατεία Αμερικής.
Παράλληλα με τη «Μάντρα» συμμετείχε στα «Άσπρα Πουλιά», την μπάντα του Κωστή Μπέζου. Ο τελευταίος υπήρξε αρχικά ρεμπέτης και αργότερα στράφηκε προς το επιθεωρησιακό και σατυρικό τραγούδι.
Μετά τον πόλεμο
Όπως καταλαβαίνετε, ο Σεϊτανίδης με το πέρασμα των χρόνων εξελισσόταν και διακριτικά πέρναγε από όλα τα είδη τραγουδιού που μπορούσε να υπηρετήσει. Και μετά τον πόλεμο, αφού είχε και την ανάλογη απήχηση, αποφάσισε να πάρει την κατάσταση στα χέρια του. Έτσι έγινε επιχειρηματίας, και το πρώτο κέντρο που δημιούργησε ήταν το «Τζάκι», στην οδό Μουρούζη. Το ιστορικό πλέον στέκι, όπου εκεί ξεκίνησε και η Νάνα Μούσχουρη, που εκείνος την πρωτοπαρουσίασε. Και δεν ήταν το μόνο μαγαζί που δημιούργησε. Και στα πλαίσια της ανανέωσης ύφους δημιούργησε και την «Μπουάτ Σεϊτανίδη» της οδού Κυδαθηναίων, όπου μεταξύ άλλων ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης τραγουδούσε Μίκη Θεοδωράκη σε ποίηση Γιάννη Ρίτσου.
Και εκτός από την Ελλάδα, έκανε περιοδείες και στο εξωτερικό. Και πάντοτε ανανεωμένος, με ανοιχτές τις κεραίες του στα νέα ακούσματα. Στην ουσία ο Σεϊτανίδης ήταν ονομαστός για τις ζωντανές του εμφανίσεις. Και παρόλο που είχε αρκετές ηχογραφήσεις, ως φαίνεται έδινε περισσότερο βάρος στις εμφανίσεις σε κέντρα. Για την ιστορία, έχει κάνει και μια στιγμιαία εμφάνιση σε ελληνική ταινία και δη μεταμφιεσμένος. Ήταν ο πατέρας της Ξένιας Καλογεροπούλου στο Γάμος αλά Ελληνικά.
Ένας μεγάλος έρωτας, μια σπουδαία οικογένεια
Και κάπου μέσα σε όλα αυτά προκύπτει ο έρωτας. Συγκεκριμένα σε έναν χορό της Ιονίου Σχολής γνωρίζει τη σπουδαία ηθοποιό Σμάρω Στεφανίδου. Όπως είχε πει σε συνέντευξή τους, η κόρη τους Λήδα Σάνταλα: «Η μανούλα μου, η Σμάρω Στεφανίδου, ήταν κυρίως θεατρική ηθοποιός και μεγάλωσε με πολύ σημαντικούς καλλιτέχνες, με όλους τους μεγάλους της εποχής. Συμπαθούσα πολύ τον Δημήτρη Χορν, ο οποίος μου έκανε πολλά δώρα, κι αγαπούσα και την Ίλυα Λιβυκού. Τον Λογοθετίδη δεν τον αγαπούσα πολύ, γιατί έπαιρνε τη μαμά και πήγαιναν τουρνέ. Όταν είσαι παιδί βλέπεις τα πράγματα αλλιώς».
Επισήμως γνωρίστηκαν στον χορό που προαναφέραμε. Όμως εκείνη τον ήξερε νωρίτερα, αφού τον θαύμαζε από τότε που τραγουδούσε στο κέντρο διασκέδασης «Όαση». Η νεαρή Σμάρω είχε πάει ένα βράδυ με τη μητέρα της και, όταν τον είδε –και φυσικά τον άκουσε–, της είχε γίνει έμμονη ιδέα.
«Η μητέρα μου ήταν υπέροχος άνθρωπος, πολύ προοδευτική. Είχε έρθει με την οικογένειά της στην Αθήνα απ’ τη Σμύρνη. Είχε ζήσει την καταστροφή, αλλά δε μιλούσε γι’ αυτό. Δεν το είχαμε συζητήσει ποτέ. Το ανακάλυψα μόνη μου. Δε μίλαγε ποτέ για το παρελθόν, ήταν άνθρωπος θετικός που πάντα κοιτούσε μπροστά. Η γιαγιά μου, όταν ήρθε απ’ τη Σμύρνη με μια βάρκα μαζί με τις δυο κόρες και τους γονείς της, πήρε ως αποζημίωση ένα οικόπεδο. Τα άλλα δύο αδέρφια της μαμάς μου ήταν στη Γαλλία τότε και γλύτωσαν», είχε πει η Λήδα Σάνταλα για τη μητέρα της.
Ο έρωτας τους ήταν κεραυνοβόλος και γρήγορα προέκυψε ο γάμος. Μάλιστα το ζευγάρι έζησε και για ένα διάστημα στο Παρίσι, καθώς ο Σεϊτανίδης εκπροσωπούσε το Σωματείο Μουσικών στις εορταστικές εκδηλώσεις για την υπογραφή του Σχεδίου Μάρσαλ.
Η κόρη τους, η Λήδα, που στην πορεία της ζωής της έγινε πετυχημένη χοροδιδάσκαλος και καθηγήτρια γιόγκα, έχει μόνο γλυκές αναμνήσεις από τους γονείς της. Όταν έφυγε από τη ζωή το 2010 η μητέρα της, η Λήδα Σάνταλα είχε πει μεταξύ άλλων: «Βρήκα γράμματα και πράγματα απ’ τα παλιά που κρατούσε, δεμένα με κόκκινες κορδελίτσες, γιατί η μητέρα μου πίστευε ότι τα πράγματα έχουν ψυχή και τα στόλιζε. Βρήκα κι ερωτικά γράμματα που της είχε στείλει ο μπαμπάς μου και συγκινήθηκα πολύ. Ήταν δυο άνθρωποι ερωτευμένοι με τη ζωή».
Δυο άνθρωποι που, όπως αποδείχθηκε, ήταν γεννημένοι ο ένας για τον άλλον και που αποδείχτηκε ότι ήταν πολύ πιο μπροστά από την εποχή τους.
Λόγω γυρισμάτων και θεατρικών υποχρεώσεων (μιλάμε για 14 παραστάσεις την εβδομάδα που παίζανε τότε οι θίασοι) της Στεφανίδου, η μικρή Λήδα μεγάλωσε κυρίως με τον πατέρα της. Επειδή εκείνος δούλευε τα βράδια, τα πρωινά ήταν αφιερωμένα στην κόρη του.
Δυστυχώς το νήμα της ζωής του Σεϊτανίδη κόπηκε σε ηλικία 52 μόλις χρονών, το 1965. Αιτία; Ο καρκίνος. Το ευτυχισμένο σπίτι βυθίστηκε στο πένθος και μάνα και κόρη έζησαν μαζί. Χωρίς να ξεχάσουν ποτέ τον σπουδαίο πατέρα και σύζυγο. Γιατί για τον υπόλοιπο κόσμο ο Σεϊτανίδης ήταν μια σπουδαία φωνή, που μπορείτε να ανακαλύψετε από τις ηχογραφήσεις του. Με αυτήν την σπουδαία φωνή, που δεν είχε ανάγκη το «σουξέ» για να περάσει στην ιστορία και να ταξιδέψει τα αυτιά και την ψυχή σε όσους τον ακούνε.
Σπύρος Δευτεραίος
