Από δολιοφθορές και εμπρησμούς μέχρι παραβιάσεις του εναέριου χώρου, η Ευρωπαϊκή Ένωση αναζητά έναν τρόπο να αντιδρά ταχύτερα και συντονισμένα σε ενέργειες που αποδίδει στη Ρωσία, αλλά δεν φτάνουν στο όριο της ένοπλης επίθεσης.
Οι υπουργοί Άμυνας των κρατών-μελών είχαν σήμερα στις Βρυξέλλες μια πρώτη συζήτηση για τη δημιουργία ευρωπαϊκού πρωτοκόλλου έκτακτης ανάγκης.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας ξεκαθάρισε ότι η πρόταση βρίσκεται ακόμη σε προκαταρκτικό στάδιο. Δεν έχει αποφασιστεί πώς θα ενεργοποιείται ο μηχανισμός ούτε ποια μέτρα θα προβλέπει.
Ο στόχος είναι να συνδυαστούν τα εργαλεία που διαθέτει ήδη η ΕΕ, ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να αντιμετωπίζουν από κοινού επιθέσεις στη λεγόμενη «γκρίζα ζώνη».
Η σχέση με το ΝΑΤΟ
Αρκετές χώρες επέμειναν ότι οποιοσδήποτε ευρωπαϊκός μηχανισμός πρέπει να λειτουργεί σε στενή συνεργασία με το ΝΑΤΟ.
Η συζήτηση παραπέμπει στο Άρθρο 4 της Συμμαχίας, το οποίο επιτρέπει σε ένα μέλος της να ζητήσει διαβουλεύσεις όταν θεωρεί ότι απειλείται η ασφάλειά του.
Η Κάγια Κάλας επισήμανε, ωστόσο, μια ουσιαστική διαφορά: οι διαβουλεύσεις αυτές δεν αποτελούν από μόνες τους σχέδιο δράσης. Το ερώτημα για την ΕΕ είναι ποια εργαλεία θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει όταν μια απειλή απαιτεί απάντηση, χωρίς να συνιστά ένοπλη επίθεση.
Προς το παρόν δεν είναι σαφές ούτε πόσα κράτη-μέλη θα υποστήριζαν το πρωτόκολλο. Όπως ανέφερε η Κάλας, αρκετοί υπουργοί ζήτησαν πρώτα συγκεκριμένες απαντήσεις για το περιεχόμενο και τη λειτουργία του.
Patriot από τα υπάρχοντα αποθέματα;
Στο ίδιο Συμβούλιο, οι υπουργοί συμφώνησαν για την κατανομή 6,6 δισ. ευρώ από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό για την Ειρήνη προς στήριξη της Ουκρανίας.
Η αεράμυνα παραμένει η πιο επείγουσα ανάγκη του Κιέβου: έχουν εγκριθεί σχέδια προμηθειών ύψους 28,3 δισ. ευρώ, στα οποία περιλαμβάνονται πύραυλοι Patriot από μελλοντική αμερικανική παραγωγή, όμως η παράδοσή τους απαιτεί χρόνο.
Μια επιλογή που συζητείται είναι να δοθούν άμεσα πύραυλοι από τα αποθέματα κρατών-μελών και εταίρων, με μεταγενέστερη αντικατάστασή τους μέσω του ευρωπαϊκού δανείου στήριξης. Η Κάγια Κάλας διευκρίνισε ότι στη συνεδρίαση δεν υπήρξαν νέες δεσμεύσεις για τέτοιες παραδόσεις.
Συζητήθηκαν επίσης η επίσπευση μέρους της χρηματοδότησης που προβλέπεται για το 2027 και η αξιοποίηση έως 20 δισ. ευρώ από τα εναπομείναντα κονδύλια της πρωτοβουλίας SAFE.
Οι υπουργοί συμφώνησαν ακόμη στην παράταση για δύο χρόνια της ευρωπαϊκής αποστολής εκπαίδευσης των ουκρανικών δυνάμεων και στη δημιουργία συντονιστικού κέντρου στο Κίεβο.
Για τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας, η Κάγια Κάλας ανέφερε ότι η ευρωπαϊκή ναυτική επιχείρηση «Ειρήνη» έχει πραγματοποιήσει τους τελευταίους μήνες έξι νηοψίες σε ύποπτα πλοία, ζητώντας να συνεχιστούν παράλληλα οι εθνικοί έλεγχοι.
