Πριν γίνει θεσμός, ήταν ένα γήπεδο γεμάτο νέους και νέες με ποντιακές φορεσιές. Στις 29 Οκτωβρίου 2005, στο Παλαί ντε Σπορ της Θεσσαλονίκης, περίπου 1.500 χορευτές και χορεύτριες πήραν μέρος στο πρώτο Πανελλαδικό Φεστιβάλ Ποντιακών Χορών της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος. Στις κερκίδες βρίσκονταν, σύμφωνα με την ΠΟΕ, 5.000 θεατές. Η διοργάνωση ήταν αφιερωμένη στον Χρύσανθο, το αηδόνι του Πόντου.
Ο τότε πρόεδρος της Ομοσπονδίας, Γιώργος Παρχαρίδης, μιλούσε για τη χαρά του να βλέπει «παιδιά της τρίτης και τέταρτης γενιάς να κρατούν τις παραδόσεις».
Σήμερα, το Φεστιβάλ επιστρέφει στη Θεσσαλονίκη για την 20ή διοργάνωσή του, αφιερωμένη αυτή τη φορά στη δική του μνήμη.
Από τη Δράμα έως τη μεγάλη βραδιά του ΟΑΚΑ
Η πρώτη διοργάνωση δεν έμεινε μια μεμονωμένη γιορτή. Το 2006 το Φεστιβάλ πήγε στη Δράμα, την επόμενη χρονιά στη Λάρισα και το 2008 στο Φάληρο.
Ακολούθησαν η Θεσσαλονίκη, η Λευκόβρυση Κοζάνης και η Κομοτηνή. Οι χορευτές ταξίδευαν από διαφορετικές περιοχές της χώρας για να εμφανιστούν μαζί, εκπροσωπώντας τα σωματεία και τους πέντε περιφερειακούς συνδέσμους της ΠΟΕ.
Το 8ο Φεστιβάλ, το 2012, στο ΟΑΚΑ, παραμένει ένας από τους πιο εντυπωσιακούς σταθμούς αυτής της πορείας.
Η Ομοσπονδία κατέγραψε 20.000 θεατές, 2.500 χορευτές, χορεύτριες και καλλιτέχνες, και τα λάβαρα 407 συλλόγων. Η βραδιά άνοιξε με δεκάλεπτο βίντεο του Κώστα Γαβρά για την ιστορία του Πόντου.
Από διοργάνωση σε διοργάνωση, ο χορός έδινε χώρο και στη μνήμη: στον λυράρη Γώγο Πετρίδη το 2009, στον Δημήτρη Ψαθά κατά το επετειακό 10ο Φεστιβάλ του 2014, στα εκατό χρόνια από τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου το 2019.
Οι 20 διοργανώσεις, μία προς μία
Η παύση και ο κύκλος που ξανανοίγει
Η αρίθμηση αποτυπώνει και μια διακοπή: το 2020 και το 2021 το Φεστιβάλ δεν πραγματοποιήθηκε λόγω της πανδημίας. Επέστρεψε το 2022 στη Λευκόβρυση, με αφιέρωμα στα εκατό χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Έπειτα ήρθαν η Κομοτηνή, η Πάτρα και η Καρδίτσα, πριν ο θεσμός πάρει ξανά τον δρόμο για τη Θεσσαλονίκη.
Η 20ή διοργάνωση θα αρχίσει το απόγευμα στις 6:30, με ελεύθερη είσοδο. Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται αναδρομή στην πορεία του Φεστιβάλ και αφιέρωμα στον Γιώργο Παρχαρίδη.
Η φωτογραφία από το 2005 δείχνει πώς άρχισε αυτή η διαδρομή. Η εικόνα της 20ής βραδιάς μένει ακόμη να προστεθεί δίπλα της.
