Δεν είναι απλώς μια ονομασία που έμεινε στο χάρτη της Αταλάντης. Ο Συνοικισμός είναι η γειτονιά που δημιουργήθηκε από ανθρώπους οι οποίοι έφτασαν ξεριζωμένοι από την Ανατολική Θράκη και τη Μικρά Ασία και προσπάθησαν εκεί να στήσουν από την αρχή σπίτια, οικογένειες και μια νέα καθημερινότητα.
Στον ίδιο αυτόν τόπο πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη η φετινή εκδήλωση μνήμης για τον Μικρασιατικό και τον Θρακιώτικο Ελληνισμό, με αφορμή τη συμπλήρωση 104 χρόνων από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Μετά την επιμνημόσυνη δέηση στο ναό της Αγίας Σοφίας ακολούθησε κατάθεση στεφάνου στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Δήμου Λοκρών.
Η επιλογή του χώρου έχει τη δική της βαρύτητα, καθώς γύρω από την Αγία Σοφία αναπτύχθηκε σταδιακά ο προσφυγικός πυρήνας της Αταλάντης.
Από τη Μικρά Ασία στην Αταλάντη
Μετά την Καταστροφή του 1922 εγκαταστάθηκαν μόνιμα στην Αταλάντη 80 οικογένειες, συνολικά 218 Μικρασιάτες πρόσφυγες.
Οι τόποι καταγωγής τους αποτυπώνουν σχεδόν ολόκληρη τη γεωγραφία του ξεριζωμού: Αϊβαλί, Σμύρνη, Αϊδίνι, Βουρλά, Πέργαμος, Αδραμύττιο, Τσεσμές, Μαγνησία, Κορδελιό, Αρτάκη, Προύσα, Αλάτσατα και πολλές ακόμη πόλεις και χωριά της Μικράς Ασίας.
Όμως, η προσφυγική ιστορία της περιοχής είχε αρχίσει νωρίτερα. Ήδη από το 1914 περισσότερες από 55 οικογένειες από το Πλαβού της Θράκης είχαν φτάσει στην Αταλάντη, έχοντας εγκαταλείψει τον τόπο τους μέσα στις ανατροπές και τους διωγμούς εκείνης της περιόδου.
Έτσι διαμορφώθηκε σταδιακά μια κοινότητα στην οποία συναντήθηκαν διαφορετικές προσφυγικές διαδρομές, με κοινό παρονομαστή την απώλεια της πατρίδας και την ανάγκη μιας νέας αρχής.
Όταν ο Συνοικισμός έγινε κανονική γειτονιά
Η ονομασία διατηρήθηκε μέχρι σήμερα. Το 1931 απαλλοτριώθηκαν 30 στρέμματα για τη δημιουργία προσφυγικού συνοικισμού και η περιοχή έμεινε γνωστή απλώς ως Συνοικισμός.
Ήδη από το 1926 είχε ιδρυθεί ο Προσφυγικός Σύλλογος Αταλάντης και Περιχώρων, μέσα από τον οποίο οι νεοφερμένοι διεκδικούσαν αποζημιώσεις, προσφυγικές ταυτότητες και εργασία, αλλά ταυτόχρονα δημιουργούσαν δίκτυα αλληλοϋποστήριξης για να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες της εγκατάστασης.
Δεκαετίες αργότερα, το 1975, ιδρύθηκε ο Προσφυγικός Σύλλογος Συνοικισμού Αταλάντης «Η Αγία Σοφία», με στόχο τη διατήρηση και τη διάδοση της πολιτιστικής κληρονομιάς των προσφύγων.
Στη φετινή εκδήλωση ο δήμαρχος Λοκρών Θανάσης Ζεκεντές στάθηκε ακριβώς σε αυτήν τη συνέχεια, σημειώνοντας ότι η τελετή πραγματοποιείται «σε έναν τόπο προσφύγων όπου στήθηκε η νέα τους ζωή», μακριά από τις πατρίδες από τις οποίες είχαν εκδιωχθεί.
Τόνισε ακόμη τη συμβολή των προσφύγων στην οικονομική και κοινωνική ανασυγκρότηση της χώρας, ανθρώπων που έφτασαν έχοντας χάσει σχεδόν τα πάντα, αλλά μετέφεραν μαζί τους γνώσεις, επαγγελματικές δεξιότητες, έθιμα και έναν ολόκληρο πολιτισμό.
