Η ομοφυλοφιλία δεν αποτελεί ποινικό αδίκημα στην Τουρκία. Αυτό όμως δεν εμπόδισε τις Αρχές να εξαπολύσουν μια σαρωτική επιχείρηση κατά οργανώσεων, ακτιβιστών, χώρων συνάντησης και επιχειρήσεων που συνδέονται με τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα.
Μέσα σε λίγες ημέρες, τουλάχιστον 62 άνθρωποι οδηγήθηκαν σε προσωρινή κράτηση, περισσότεροι από 100 διαδηλωτές συνελήφθησαν και δεκάδες ιστοσελίδες και λογαριασμοί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τέθηκαν υπό περιορισμό.
Η κυβέρνηση παρουσιάζει την επιχείρηση με την ονομασία «Η οικογένειά μου είναι ασφαλής» ως δράση για την προστασία των παιδιών, της οικογένειας και της δημόσιας τάξης.
Οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αντιθέτως, μιλούν για ποινικοποίηση της ταυτότητας, της δημόσιας έκφρασης και της ίδιας της υπεράσπισης των ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιωμάτων.
Επιχείρηση σε 15 επαρχίες
Ο υπουργός Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ ανακοίνωσε ότι οι έρευνες αφορούν 162 υπόπτους, εννέα οργανώσεις και 13 επιχειρήσεις σε 15 τουρκικές επαρχίες. Οι επιχειρήσεις περιλάμβαναν εφόδους σε γραφεία οργανώσεων, σπίτια ακτιβιστών, χώρους διασκέδασης και επιχειρήσεις.
Οκτώ μέλη της Kaos GL, μιας από τις σημαντικότερες οργανώσεις για τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ στην Τουρκία, προφυλακίστηκαν, ενώ ακόμη επτά άτομα –μεταξύ των οποίων μία δημοσιογράφος– αφέθηκαν ελεύθερα υπό δικαστική επιτήρηση. Σε άλλες επαρχίες είχαν ήδη προφυλακιστεί τουλάχιστον 54 άτομα.
Στη Μερσίνα, τη Σμύρνη και το Αϊδίνιο οι κατηγορίες περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, προσβολή της δημόσιας αιδούς και αδικήματα που συνδέονται με πορνογραφικό υλικό.
Όταν η συμμετοχή σε μια οργάνωση γίνεται τεκμήριο
Σύμφωνα με δικαστικά έγγραφα, οι εισαγγελικές Αρχές κατηγορούν τους συλληφθέντες ότι διευκόλυναν τη δημοσίευση άσεμνου υλικού, μέρος του οποίου φέρεται να ήταν προσβάσιμο και σε ανηλίκους.
Ως στοιχεία που δημιουργούν υπόνοιες αξιόποινης δράσης αναφέρονται ο ρόλος των κατηγορουμένων σε οργανώσεις, οι αναρτήσεις τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και υλικό που συγκεντρώθηκε κατά τις αστυνομικές έρευνες.
Η προσωρινή κράτηση αιτιολογήθηκε με τον κίνδυνο διαφυγής και αλλοίωσης αποδεικτικών στοιχείων.
Η Kaos GL απορρίπτει το κυβερνητικό αφήγημα, χαρακτηρίζοντας τις διώξεις όχι νόμιμη διαδικασία, αλλά «απροκάλυπτη πολιτική επιχείρηση» κατά θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών. Ζητά την άμεση απελευθέρωση των μελών της και υποστηρίζει ότι προηγήθηκε εκστρατεία στοχοποίησης και δυσφήμισης.
Το κρίσιμο ζήτημα δεν περιορίζεται, επομένως, στις επιμέρους ποινικές κατηγορίες. Αφορά το κατά πόσο η συμμετοχή σε μια οργάνωση, η δημόσια υπεράσπιση της ισότητας και η παρουσία στα κοινωνικά δίκτυα μπορούν να μετατρέπονται συλλήβδην σε τεκμήρια εγκληματικής δραστηριότητας.
Συλλήψεις και για τη διαμαρτυρία
Η καταστολή επεκτάθηκε και σε όσους επιχείρησαν να διαμαρτυρηθούν. Τουλάχιστον 126 άνθρωποι συνελήφθησαν σε κινητοποιήσεις στην Κωνσταντινούπολη και την Άγκυρα, ενώ στην Κωνσταντινούπολη αστυνομικές δυνάμεις περικύκλωσαν συγκέντρωση έξω από το δικαστικό μέγαρο του Τσαγλαγιάν πριν ακόμη διαβαστεί η προγραμματισμένη ανακοίνωση.
Παράλληλα, περισσότεροι από 180 λογαριασμοί οργανώσεων, ακτιβιστών, δημοσιογράφων και μέσων ενημέρωσης έχουν αποκλειστεί ή περιοριστεί. Ανάμεσά τους βρίσκεται και ο λογαριασμός της Διεθνούς Αμνηστίας στην Τουρκία.
Έτσι, στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκονται πλέον όχι μόνο η προστασία από τις διακρίσεις, αλλά και η ελευθερία της έκφρασης, του συνέρχεσθαι, του συνεταιρίζεσθαι, η ελευθερία του Τύπου και το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη.
Η προειδοποίηση του Συμβουλίου της Ευρώπης
Ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης Μάικλ Ο’Φλάχερτι υπενθύμισε ότι η προάσπιση της ισότητας και της απαγόρευσης των διακρίσεων προστατεύεται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Όπως επισήμανε, οι γενικές αναφορές στις «οικογενειακές αξίες» ή στην «προστασία των παιδιών» δεν αρκούν ως νομική αιτιολογία για τον περιορισμό ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Κάθε δίωξη οφείλει να βασίζεται σε εξατομικευμένα στοιχεία για συγκεκριμένο αδίκημα και όχι στην ταυτότητα, στη συμμετοχή σε οργάνωση, στον ειρηνικό ακτιβισμό ή στη νόμιμη χρηματοδότηση.
Εξέφρασε επίσης ανησυχία για πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες περιορίστηκε η πρόσβαση συνηγόρων στους φακέλους των υποθέσεων, εγείροντας πρόσθετα ερωτήματα για την αποτελεσματική νομική συνδρομή και το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη.
Η Διεθνής Αμνηστία ζήτησε να σταματήσει η στοχοποίηση και ο στιγματισμός της κοινότητας, επισημαίνοντας ότι η επίκληση της προστασίας της οικογένειας χρησιμοποιείται για να πληγεί περαιτέρω μια κοινωνική ομάδα που αντιμετωπίζει εδώ και δεκαετίες διακρίσεις και εκφοβισμό. Ανησυχία εξέφρασε και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία παρακολουθεί τις συλλήψεις, τις διώξεις οργανώσεων και τους διαδικτυακούς αποκλεισμούς.
Η «Δεκαετία της Οικογένειας»
Η επιχείρηση εντάσσεται στο ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο της «Δεκαετίας της Οικογένειας και του Πληθυσμού» που έχει διακηρύξει ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, συνδέοντάς την με την προστασία της παραδοσιακής οικογένειας και την αντιμετώπιση της υπογεννητικότητας.
Ο ίδιος ο Τούρκος πρόεδρος χρησιμοποιεί συχνά απαξιωτική γλώσσα για τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα, ενώ από το 2015 οι παρελάσεις Υπερηφάνειας στην Κωνσταντινούπολη απαγορεύονται συστηματικά και οι απόπειρες πραγματοποίησής τους διαλύονται από την αστυνομία.
