Κοντάκιο του Αγίου Ρωμανού του Μελωδού με ακροστιχίδα: «του ταπεινού Ρωμανού».
Ελεύθερη απόδοση στη σύγχρονη μορφή της γλώσσας μας από τον Θεόφιλο Πουταχίδη.
Προοίμιο
Σαν μια λαμπάδα άσβηστη να μοιάζει η ψυχή μας, ώστε έτσι να εμφανιστεί μπρος στον Νυμφίο μας Χριστό σαν έρθει εκείνη η ώρα.
Κι έτσι να μπούμε με Αυτόν μαζί μες στον Νυμφώνα, πριν κλείσει αυτός για τα καλά
και μείνουμε απέξω, φωνάζοντας:
«Ανοίξτε μας!».
Οίκοι
α’. Γιατί ψυχή μου εσύ φτωχή, απρόθυμη και οκνηρή, σε τέλμα έχεις πέσει; Γιατί συνέχεια μεριμνάς για όλα αυτά τα πράγματα που δεν σού πρέπουν διόλου
και ασχολείσαι πάντοτε με καθετί ανώφελο,
που δήθεν θα σου φέρει στο μέλλον περισσότερα μέσα σ’ αυτόν τον κόσμο; Γιατί, από την άλλη, σφιχταγκαλιάζεις το παρόν λες και δεν θα γλιστρήσει ποτέ απ’ την αγκάλη σου
κι αιώνια θα κρατήσει; Ετούτης της παλιοζωής η τελευταία μέρα γοργά ζυγώνει για όλους μας· ετούτο αν καταλάβεις, θα βάλεις την καλή αρχή
να δεις τη ματαιότητα κατάματα, όπως πρέπει.
Ώρα, λοιπόν, ν’ ανορθωθείς για ν’ αντικρίσεις τον Χριστό, όπως κάποτε έγινε μ’ εκείνη τη γυναίκα που λέει στο Ευαγγέλιο πως ήταν μόνιμα σκυφτή, στα δύο διπλωμένη.
Απ’ τα δεσμά σου λύθηκες, περπάτα τώρα όρθιος, μη σκύβεις, μη λυγίζεις τη ράχη σου δουλοπρεπώς!
Γιατί αν με το θέλημά σου ο ίδιος σου τ’ αποδεχτείς πως σκλάβος σ’ το έχει να ’σαι, τότε δεν έχει γυρισμό, δεν έχει σωτηρία.
Σύνελθε τώρα, το λοιπόν, έλα στα συγκαλά σου! Από τον ύπνο τον βαθύ ώρα πια να ξυπνήσεις.
Έρχεται ο Νυμφίος! Μη μείνουμε απέξω, φωνάζοντας:
«Ανοίξτε μας!».
β’. Αυτό έπαθαν κάποτε και οι μωρές παρθένες, τότε που ήρθε ξαφνικά
κοντά τους ο Νυμφίος και είδηση δεν πήρανε.
Γι’ αυτό λοιπόν ψυχή μου, όσο είναι ακόμα μέρας φως,
ας βγούμε, ώρα για δουλειά, εμπρός, επί το έργον! Ότι έρχεται σκοτάδι ‒ η νύχτα που ανέφερε ο Ίδιος ο Χριστός.
Κανείς σ’ αυτήν τη νύχτα δεν θα μπορεί να εργαστεί.
Και τότε θ’ απομείνουμε φτωχοί και στερημένοι, γιατί όταν το μπορούσαμε, δεν εργαστήκαμε αρκετά, δεν είχαμε κοπιάσει.
Γιατί στο μέλλον που θα ’ρθεί, εκεί στην άλλη τη ζωή, οι πλούσιοι δεν θα μπορούν να ελεήσουν τους φτωχούς,
όπως δεν το μπορέσανε και οι σοφές παρθένες να ελεήσουν τις μωρές.
Εκεί, η καταδίκη όσων δεν δείξαν έλεος, θα είναι δίχως έλεος.
Αλλά ας προφτάσουμε απ’ εδώ, απ’ τη ζωή ετούτη, να φτάσουμε στα πρόθυρα, στου Εύσπλαχνου την πύλη φωνάζοντας:
«Ανοίξτε μας!».
γ’. Ψυχή μου έχεις βυθιστεί σε έναν ύπνο αδειανό, άνοστο ύπνο και στεγνό, που μοιάζει περισσότερο με λήθαργο, με νάρκη. Ξάπλα κοιμάσαι αναίσθητη· ως πότε θα ’σαι έτσι;
Ξύπνα τώρα τουλάχιστον· δεν γίνεται και τώρα, μπροστά σ’ αυτά που βλέπουμε, ακόμα να κοιμάσαι!
Δυσβάστακτες οι απειλές τριγύρω που μας ζώνουν· σεισμός απάνω στο σεισμό
κι ο κρότος των πολέμων, που είναι αλλεπάλληλοι, τη γη μας συνταράξανε μαζί με όσους μένουμε εδώ σ’ αυτά τα μέρη.
Μέχρι κι αυτήν τη θάλασσα την διώξανε και έφυγε, τραβήχτηκε πιο μέσα.
Ώρα κι εσύ να φοβηθείς όπως ο Ιωνάς· ώρα πια να ξυπνήσεις!
Στον κόσμο ηχούν ως σάλπιγγες θεοσημίες φοβερές
που προμηνύουν τον Χριστό σε όσους Τον προσμένουν.
Γιατί θα έρθει πάλι· κι όπως θα εγκατασταθεί, πρόκειται να σφραγίσει
καλά την Άγια Είσοδο· σε τούτην αναφέρονται τα θεϊκά σημάδια, για τούτην θα είναι κι οι κραυγές που θ’ ακουστούν να λένε μ’ απόγνωση:
«Ανοίξτε μας!».
δ’. Αυτά και τώρα βλέπουμε, ψυχή, εδώ μπροστά μας. Ήδη την πόρτα μας χτυπούν τώρα τα γεγονότα, δεν είναι στον προθάλαμο.
Γιατί έχουν ήδη φτάσει· εδώ μπροστά στα μάτια μας άμεσα εκτυλίσσονται.
Απ’ όσα είπε ο Χριστός κανένα τους δεν λείπει,
αλλά όπως τα προανέφερε, τα πάντα έτσι θα γίνουν. Πείνα κι επιδημίες, παντού σεισμοί συνέχεια
και το ένα έθνος πόλεμο με τ’ άλλο θα ανοίγει.
Μες στου ανθρώπου την ψυχή επικρατεί ο φόβος, κι απέξω όπου κι αν στραφείς πόλεμο βλέπεις, μάχες.
Μέρος δεν είναι να σωθείς, ότι ο κίνδυνος παντού γύρω μας ελλοχεύει.
Δεν έχει καταφύγιο κάποιος να καταφύγει, κι οι πάντες τρέχουν να σωθούν και όπου φύγει-φύγει.
Η Πύλη είναι πια κλειστή και τέρμα η ευσπλαχνία, σφραγίστηκε πια η πηγή του ελέους και δεν τρέχει.
Αφού δεν το θελήσαμε μέσα να μπούμε εγκαίρως, απέξω τώρα μείναμε, φωνάζοντας:
«Ανοίξτε μας!».
ε’. Άκουσε αυτά τα πράγματα, ψυχή, τώρα και κλάψε. Θρήνησε τώρα που μπορείς και όσο προλαβαίνεις να κλάψεις από μόνη σου για την κατάστασή σου,
ότι γοργά φτάνει καιρός να ζήσεις καταστάσεις που θα σε κάνουνε να κλαις πικρά θέλεις δεν θέλεις.
Τότε η φωτιά θα καταφάει τη γη απ’ άκρη σ’ άκρη
κι ο ουρανός θα τυλιχτεί, σαν ειλητό θα γίνει.
Κι η θάλασσα θα τραβηχτεί, και το βυθό της πια στεγνό όλοι θα τον θωρούνε
σαν νέα αλλόκοτη στεριά ‒ πράγμα τελείως πρωτόγνωρο μέσα στην ιστορία.
Όλα τα φώτα του ουρανού θα σβήσουν, θα χαθούνε, γιατί όλα τ’ αστέρια θα πέφτουν απ’ τον ουρανό, όπως τα φύλλα από το δεντρί κάθε που χειμωνιάζει.
Όταν θα γίνουνε αυτά, τόση θα είναι η θλίψη που λόγια δεν υπάρχουνε για να την περιγράψουν.
Ως κι οι δυνάμεις στα ψηλά, εκεί στα επουράνια, θα σαλευτούν
έτσι που από τον μεγάλο φόβο τους θα λεν και θα φωνάζουν: «Όπου είναι το κουφάρι,
»εκεί θα μαζευτούν αετοί, θα διώξουνε τους γύπες που απέξω θ’ απομείνουνε να λένε και να κράζουνε μ’ απόγνωση:
»“Ανοίξτε μας!”».
ς’. Ανείπωτη οδύνη φέρνει ετούτη η κραυγή σ’ όσους υπήρξαν ράθυμοι ‒και δεν φροντίσαν την ψυχή που ήταν να παραδώσουν‒
και σ’ όλους τους αμαρτωλούς ‒ μ’ εμένα πρώτο-πρώτο.
Γιατί είναι αναμενόμενο το να μας ξεριζώσει, όπως έκανε κάποτε με κείνη τη συκιά
που από καρπό ήταν αδειανή, δεν έδωσε ούτε έναν. Θα πέσει ο πέλεκυς, λοιπόν, και θα μας αποκόψει.
Του πελεκιού αυτού η τομή δίνει στη γέεννα τροφή,
καθώς το παρομοίασε, έτσι, μ’ αυτόν τον τρόπο, ο Ιησούς που είναι κάθε ψυχής μοναδικός Κύριος και Κληρονόμος.
Ψυχή μου πρέπει, το λοιπόν, να κάνουμε καινούργια αρχή, να ανανεωθούμε, ώστε να δώσουμε καρπούς
καλούς, όπως εκείνους, που δίνουν πάντα του Καλού Σπορέα τα σπαρτά.
Κι έτσι, όταν θα έρθει ο Γεωργός και μες στις αποθήκες
θε να μαζέψει τους καλούς καρπούς που Του ανήκουν, απέξω να μη μείνουμε, φωνάζοντας:
«Ανοίξτε μας!».
