Στην ιστορία αυτού του μικρού σταυρού λείπει ένα όνομα: εκείνο του ανθρώπου που τον φορούσε. Ο π. Αθανάσιος Γιουσμάς εξακολουθεί να αναρωτιέται ποιος ήταν και τι απέγινε.
Την περασμένη Κυριακή μοιράστηκε αυτά τα ερωτήματα με τους πιστούς στον Άγιο Θεράποντα Μυτιλήνης, στην τελετή μνήμης των Μικρασιατών Νεομαρτύρων.
Η συγκίνησή του είχε και οικογενειακές ρίζες. Όπως καταγράφουν τα Νέα της Λέσβου, οι πρόγονοί του έφτασαν πρόσφυγες στα Μιστεγνά μετά τον ξεριζωμό του 1922. Κρατώντας το κειμήλιο, ο ιερέας αναζητούσε νοερά έναν άνθρωπο από τον κόσμο εκείνων των διηγήσεων.
Μια επιγραφή για εκείνον που θα τον κρατήσει μετά
Σύμφωνα με την αφήγησή του, την οποία μεταφέρει η ιστοσελίδα Στο Νησί, βρήκε το σταυρό σε παλαιοπωλείο στο Αϊβαλί, ταξιδεύοντας στις απέναντι ακτές για να αναζητήσει ελληνικά ίχνη και την ιστορία της οικογένειάς του.
Τον αγόρασε 25.000 δραχμές. Έκτοτε τον φυλάσσει και τον φορά στις ημέρες μνήμης του μικρασιατικού ελληνισμού. Πιστεύει ότι ανήκε σε Μικρασιάτη κληρικό, χωρίς να γνωρίζει την ταυτότητά του.
Στην πίσω πλευρά έγραψε ο ίδιος: «Αγνώστου Μικρασιάτου κληρικού, 1922». Ήθελε, όταν κάποτε ο σταυρός περάσει σε άλλα χέρια, να τον συνοδεύει αυτή η αναφορά.
Η πίσω μεταλλική πλάκα λείπει. Ο π. Αθανάσιος εκτιμά ότι αφαιρέθηκε από κάποιον που έψαχνε κάτι πολύτιμο στο εσωτερικό του· οι πραγματικές συνθήκες παραμένουν άγνωστες.
Στον αύλειο χώρο του Αγίου Θεράποντα, μπροστά στην προτομή του Χρυσοστόμου Σμύρνης, τελέστηκε η αρτοκλασία. Ο π. Αθανάσιος δεσμεύτηκε να συνεχίσει την τελετή κάθε χρόνο, όσο ζει, για να γνωρίζουν και οι νεότεροι την ιστορία των προσφύγων.
