Σε ανοιχτό βιβλίο μνήμης μετατράπηκε την Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου το Ωραιόκαστρο, καθώς σε μια βιωματική διαδρομή ανασύρθηκαν αναμνήσεις από τον Πόντο στον πιο κεντρικό εμπορικό δρόμο. Με συγκίνηση, περηφάνια και μεγάλη συμμετοχή πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια της αστικής περιοδικής έκθεσης «Στις αποσκευές της μνήμης» και το βιωματικό δρώμενο «Από τον Πόντο στο Ωραιόκαστρο», στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Ποντιακών Εκδηλώσεων «Από τον Πόντο στο Ωραιόκαστρο – Άμον τ’ ακοίμετον καντήλαν» που διοργανώνει ο δήμος.
Οι μνήμες των προσφύγων από τον Πόντο ξεχύθηκαν στη λεωφόρο Δημοκρατίας, στον πιο κεντρικό δρόμο του Ωραιοκάστρου, που μετατράπηκε σε ένα ανοιχτό μουσείο – με τις βιτρίνες των καταστημάτων να γίνονται μικρές εκθεσιακές ενότητες και την πόλη να μεταμορφώνεται σε έναν ζωντανό χώρο ιστορίας και πολιτισμού.
Την έναρξη της έκθεσης κήρυξε ο δήμαρχος Παντελής Τσακίρης, αποκαλύπτοντας το πρώτο κειμήλιο στην βιτρίνα καταστήματος και δίνοντας το έναυσμα για την περιήγηση σε μια διαφορετική έκθεση, που δεν περιμένει τον επισκέπτη να περάσει την πόρτα ενός μουσείου, αλλά συναντά τον ίδιο στον δρόμο της καθημερινότητάς του.
Μνήμες από τον Πόντο «πορεύτηκαν» στο Ωραιόκαστρο
Παράλληλα, ξεκίνησε η βιωματική πορεία «Από τον Πόντο στο Ωραιόκαστρο», ένα δρώμενο που ζωντάνεψε την ιστορική διαδρομή των προσφύγων από τις πατρογονικές εστίες τους στη νέα τους πατρίδα και τις μνήμες του ξεριζωμού.
Ηθοποιοί-αφηγητές πορεύτηκαν ανάμεσα στο πλήθος, διαβάζοντας πραγματικές μαρτυρίες και κείμενα που ζωντάνεψαν εικόνες του ξεριζωμού, της απώλειας, της προσφυγιάς, αλλά και της ελπίδας και της δημιουργίας μιας νέας πατρίδας.
Οι συμμετέχοντες δεν ήταν απλοί θεατές. Περπάτησαν μαζί με την ιστορία.
Η πορεία έφτασε ως την αρχή της λεωφόρου Δημοκρατίας, όπου ολοκληρώθηκε με πυρρίχιο χορό από τα μέλη της Ένωσης Ποντίων Ωραιοκάστρου και Φίλων (ΕΠΩΦ).
Ο Παντελής Τσακίρης κάλεσε τους παρευρισκόμενους να κοιτάξουν γύρω τους και στάθηκε στο συμβολισμό της επιλογής της λεωφόρου Δημοκρατίας: «Αυτός ο δρόμος που περνάμε όλοι κάθε μέρα, βιαστικοί, μεταμορφώθηκε σε μια έκθεση. Χωρίς πόρτα και χωρίς εισιτήριο», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Αναφερόμενος στα εκθέματα, τόνισε ότι δεν πρόκειται απλώς για παλιά αντικείμενα, αλλά για φορείς ζωής, ελπίδας, αγώνα και αξιοπρέπειας. «Το πιο πολύτιμο φορτίο βέβαια δεν χωρούσε σε αποσκευή. Ήταν η ταυτότητα, η παράδοση και η ψυχή του Πόντου», ανέφερε ο Π. Τσακίρης, υπενθυμίζοντας ότι η προσφυγική διαδρομή δεν ήταν μια εύκολη μετάβαση, αλλά μια ιστορία απώλειας, ξεριζωμού, δοκιμασίας και τελικά δημιουργίας.
Παράλληλα, ανέφερε πως προχωρούν οι διαδικασίες για την δημιουργία του κτηρίου όπου θα στεγαστεί η ΕΠΩΦ. Ευχαρίστησε την Ένωση για τη διαχρονική διατήρηση και προστασία της συλλογής, τον λογοτέχνη Δημήτριο Κ. Παπαδόπουλο (Σταυριώτη) για το κείμενο της βιωματικής διαδρομής, την επιστημονική και καλλιτεχνική ομάδα, τη μουσειολόγο Μελίνα Παπαδοπούλου, τον σκηνοθέτη Γιάννη Γεωργιάδη, το υπουργείο Πολιτισμού για την αιγίδα του, την ΕΡΤ3, καθώς και τους επαγγελματίες της λεωφόρου Δημοκρατίας που παραχώρησαν τις βιτρίνες των καταστημάτων τους.
«Σήμερα ανοίγουμε ένα σεντούκι»
Με έντονα συγκινησιακό λόγο μίλησε η πρόεδρος της Ένωσης Ποντίων Ωραιοκάστρου και Φίλων, Χρυσούλα Κουρουκερέζη, περιγράφοντας την έκθεση ως ένα συμβολικό «σεντούκι» που ταξίδεψε από τον Πόντο μέχρι το Ωραιόκαστρο.
«Σήμερα δεν εγκαινιάζουμε απλώς μια έκθεση. Σήμερα ανοίγουμε ένα σεντούκι. Ένα σεντούκι γεμάτο μνήμες, ιστορίες, πρόσωπα και συναισθήματα», είπε.
Η πρόεδρος αναφέρθηκε στη διαδρομή της ΕΠΩΦ, που ιδρύθηκε το 1993 στο Ωραιόκαστρο, κι εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες υπηρετεί τη διατήρηση και τη μεταλαμπάδευση της ιστορίας, της παράδοσης και του πολιτισμού του ποντιακού ελληνισμού.
Το μουσείο στην πόλη
Στον ιδιαίτερο μουσειολογικό χαρακτήρα της έκθεσης αναφέρθηκε η μουσειολόγος Μελίνα Παπαδοπούλου, καθώς η έκθεση «Στις αποσκευές της μνήμης» αξιοποιεί τις βιτρίνες των καταστημάτων ως προσωρινούς εκθεσιακούς χώρους. Η βιτρίνα, όπως σημείωσε, βρίσκεται στο όριο ανάμεσα στον ιδιωτικό και τον δημόσιο χώρο, ανάμεσα στο εσωτερικό και το δρόμο. Έτσι, ο περαστικός δεν χρειάζεται να αναζητήσει την έκθεση.
Η έκθεση αναπτύσσεται σε τρεις συμπληρωματικές εκφάνσεις: τη φωτογραφική έκθεση αρχείου, τα εκθετήρια στις βιτρίνες των καταστημάτων και την τρισδιάστατη χωρική εγκατάσταση.
Στις βιτρίνες, τα αντικείμενα της συλλογής παρουσιάζονται όχι ως απλά παλιά αντικείμενα, αλλά ως τεκμήρια ζωής. Η φυσική παρουσία τους συμπληρώνεται από ψηφιακό υλικό, στο οποίο ο επισκέπτης μπορεί να έχει πρόσβαση μέσω κωδικών QR, επεκτείνοντας την αφήγηση πέρα από τη βιτρίνα.
Η τρίτη διάσταση είναι η χωρική εγκατάσταση, που παίρνει τη μορφή ενός ανοιχτού βιβλίου και λειτουργεί ως συμβολική εικόνα της διαδρομής προς τη νέα πατρίδα, με το λογοτεχνικό κείμενο του Δ.Κ. Παπαδόπουλου (Σταυριώτη) να φωτίζει την πορεία.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη δυνατότητα της έκθεσης να αποκτήσει μόνιμη ζωή.
Από την πλευρά του, ο σκηνοθέτης Γιάννης Γεωργιάδης ευχαρίστησε το Δήμο Ωραιοκάστρου και όσους συνεργάστηκαν για να γίνουν το βιωματικό δρώμενο και οι εκδηλώσεις του Φεστιβάλ.
∴
Η έκθεση «Στις αποσκευές της μνήμης» θα παραμείνει στη λεωφόρο Δημοκρατίας έως τις 4 Οκτωβρίου, δίνοντας τη δυνατότητα στους κατοίκους και τους επισκέπτες του Ωραιοκάστρου να γνωρίσουν τα κειμήλια, τις φωτογραφίες, τις μαρτυρίες και τις ιστορίες της ποντιακής προσφυγικής διαδρομής.
Το πρόγραμμα του Φεστιβάλ
Αναλυτικά μπορείτε να δείτε το πρόγραμμα του Φεστιβάλ Ποντιακών Εκδηλώσεων «Από τον Πόντο στο Ωραιόκαστρο – Άμον τ’ ακοίμετον καντήλαν» ΕΔΩ.
