Έντονο κύμα αντιδράσεων έχει ξεσπάσει στην ελληνική Ομογένεια της Βόρειας Αμερικής μετά την επίσημη επίσκεψη του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ, στην Άγκυρα. Η επίσκεψη αυτή δεν περιορίστηκε σε θέματα οικονομικών συναλλαγών, αλλά σφραγίστηκε με μια νέα στρατηγική συμφωνία που περιλαμβάνει συνεργασία στην αμυντική βιομηχανία. Και σαν να μην έφθανε αυτό, ο Καναδός πρωθυπουργός κατέθεσε στεφάνι στο μαυσωλείο του Μουσταφά Κεμάλ.
Απέναντι σε αυτές τις εξελίξεις, τόσο η Παμποντιακή Ομοσπονδία ΗΠΑ-Καναδά όσο και η Ελληνική Κοινότητα Τορόντο (μαζί με το Hellenic Canadian Research Institute) εκφράζουν την έντονη αντίθεσή τους.
Αν και η κατάθεση στεφάνου αποτελεί μέρος του διπλωματικού πρωτοκόλλου, η Ομογένεια υπογραμμίζει ότι η ιστορική μνήμη δεν μπορεί να αγνοείται όταν αποδίδονται δημόσιες τιμές σε μια αμφιλεγόμενη ιστορική προσωπικότητα που συνδέεται με διώξεις, σφαγές και τον ξεριζωμό των ελληνικών και άλλων χριστιανικών πληθυσμών της Μικράς Ασίας.
Οι ελληνοκαναδικοί φορείς επισημαίνουν ότι ενώ ο Καναδάς έχει κάθε δικαίωμα να αναπτύσσει τις οικονομικές του σχέσεις, η αμυντική συνεργασία με μια χώρα που εξακολουθεί να αμφισβητεί ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και διατηρεί στρατιωτική παρουσία στην κατεχόμενη Κύπρο δημιουργεί εύλογα ερωτήματα.
Απέναντι στη διακήρυξη του Μαρκ Κάρνεϊ για «ρεαλισμό βασισμένο σε αξίες», η Ομογένεια θέτει το καίριο ερώτημα: Πού τελειώνουν οι αξίες και πού αρχίζουν τα συμφέροντα; – ζητώντας από την Οττάβα σαφείς απαντήσεις.
Η αντίδραση της Παμποντιακής Ομοσπονδίας ΗΠΑ-Καναδά
Στο επίσημο Δελτίο Τύπου που εξέδωσε η Παμποντιακή Ομοσπονδία ΗΠΑ-Καναδά (23 Οκτωβρίου 2026), με τη συνυπογραφή της Συντονιστικής Επιτροπής Νεολαίας, οι ποντιακές θέσεις προτάσσονται με αυστηρότητα και σαφήνεια:
- Η κατάθεση στεφάνου στον τάφο του Μουσταφά Κεμάλ χαρακτηρίζεται ως ευθεία προσβολή στη μνήμη των θυμάτων της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, της Μικράς Ασίας, της Ανατολικής Θράκης, καθώς και των Αρμενίων, των Ασσυρίων και των Χαλδαίων. Παράλληλα, συνιστά βαθύτατη ύβρη προς τους επιζώντες, τους απογόνους τους και τις χριστιανικές κοινότητες που υπέστησαν διωγμούς, βία, ξεριζωμό και αφανισμό.
- Ο Καναδάς αναγνώρισε επίσημα το 2006 τη Γενοκτονία των Αρμενίων. Η Ομοσπονδία διερωτάται πώς είναι δυνατόν η καναδική κυβέρνηση να διακηρύσσει τη δέσμευσή της στην ιστορική δικαιοσύνη και ταυτόχρονα να εμβαθύνει τις διπλωματικές και οικονομικές σχέσεις με την Τουρκία, θυσιάζοντας τις αρχές της δικαιοσύνης, της δημοκρατίας και της ελευθερίας στον βωμό γεωπολιτικών σκοπιμοτήτων.
- Εκφράζεται έντονη ανησυχία για τους περιορισμούς στην ελευθερία της έκφρασης, την αποσιώπηση και παραχάραξη της ιστορίας, καθώς και την αλλοίωση, καταστροφή ή αλλαγή χρήσης των ιστορικών χριστιανικών μνημείων και θρησκευτικών χώρων στην Τουρκία.
- Η συνεχιζόμενη παράνομη τουρκική στρατιωτική παρουσία στο βόρειο τμήμα της Κύπρου από το 1974 αποτελεί διαρκή παραβίαση της διεθνούς νομιμότητας. Παράλληλα, οι εντάσεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις επιβάλλουν τον πλήρη σεβασμό της κυριαρχίας, της εδαφικής ακεραιότητας και την ειρηνική επίλυση των διαφορών.
Η Ομοσπονδία καλεί τον πρωθυπουργό Μαρκ Κάρνεϊ να θέσει τη δικαιοσύνη, τη λογοδοσία και το διεθνές δίκαιο πάνω από τα οικονομικά συμφέροντα, σημειώνοντας ότι «η ιστορική δικαιοσύνη απαιτεί πράξεις, όχι λόγια», καθώς και πολιτικό θάρρος και συνέπεια.
Οι θέσεις της Ελληνικής Κοινότητας Τορόντο
Από την πλευρά της, η Ελληνική Κοινότητα Τορόντο, σε πλήρη συντονισμό με τους υπόλοιπους ελληνοκαναδικούς φορείς και το Hellenic Canadian Research Institute, εστιάζει στις πολιτικές και ηθικές προεκτάσεις της αλλαγής στάσης της Οττάβας:
- Η Κοινότητα στηλιτεύει την προσπάθεια της καναδικής κυβέρνησης να δικαιολογήσει την προσέγγιση με την Άγκυρα επικαλούμενη έναν «ρεαλισμό βασισμένο σε αξίες», επισημαίνοντας ότι οι αξίες δεν μπορούν να υποχωρούν μπροστά σε εμπορικά ή αμυντικά οφέλη.
- Τονίζεται ότι η παροχή αμυντικής τεχνολογίας και η ενίσχυση της στρατιωτικής συνεργασίας με μια χώρα που διατηρεί αναθεωρητική στάση στο Αιγαίο και κατέχει παρανόμως τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας έρχεται σε ευθεία αντίθεση με την εξωτερική πολιτική που οφείλει να ασκεί ο Καναδάς.
- Η Ελληνική Κοινότητα Τορόντο ξεκαθαρίζει ότι η απόδοση τιμών στο μαυσωλείο τραυματίζει τα αισθήματα των εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων του Καναδά, οι οποίοι είναι απόγονοι θυμάτων των διωγμών της Μικράς Ασίας και του Πόντου, και ζητά από την κυβέρνηση Κάρνεϊ να δώσει σαφείς εξηγήσεις για τις επιλογές της.
