Η Παναγία Σουμελά, ο Άγιος Γεώργιος Περιστερεώτας, οι ακτές του Εύξεινου Πόντου, η τοπική κουζίνα και τα ορεινά τοπία της Τραπεζούντας δεν εμφανίζονται τυχαία στις νέες τουρκικές παραγωγές. Πίσω από τις εικόνες διαμορφώνεται πλέον μια απολύτως επίσημη κρατική πολιτική: η μυθοπλασία χρησιμοποιείται για τη διεθνή προβολή της Τουρκίας και οι παραγωγές που συμβάλλουν σε αυτήν μπορούν να επιδοτούνται με έως και 100.000 δολάρια ανά επεισόδιο.
Δεν πρόκειται απλώς για την έμμεση επιρροή που ασκεί ένα επιτυχημένο πολιτιστικό προϊόν.
Η τουρκική κυβέρνηση έχει μετατρέψει την τηλεοπτική παραγωγή σε οργανωμένο εργαλείο τουριστικής και πολιτιστικής διπλωματίας, συνδέοντας την οικονομική ενίσχυση με συγκεκριμένα κριτήρια προβολής της χώρας.
Από τη Σουμελά και τον Περιστερεώτα στη μεγάλη εικόνα
Το pontosnews.gr είχε ήδη καταγράψει δύο χαρακτηριστικές περιπτώσεις από τον Πόντο.
Η πρώτη ήταν η μίνι σειρά «Kalbimin Rotası Karadeniz» («Η διαδρομή της καρδιάς μου: Μαύρη Θάλασσα»), που δημιουργήθηκε για την GoTürkiye –την επίσημη διεθνή πλατφόρμα τουριστικής προβολής της Τουρκίας–, και περιλαμβάνει γυρίσματα στην Παναγία Σουμελά, την Τραπεζούντα, τη Ριζούντα και το Αρτβίν.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση ο διαφημιστικός χαρακτήρας δεν κρύβεται: η παραγωγή σχεδιάστηκε εξαρχής για την προβολή των τοπίων, της γαστρονομίας και των τουριστικών εμπειριών της περιοχής στις ψηφιακές πλατφόρμες.
Το τρέιλερ και όλα τα επεισόδια, διάρκειας περίπου τριών λεπτών, κυκλοφόρησαν στις 2 Σεπτεμβρίου:
Μέσα στο καλοκαίρι, η Μονή Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα εμφανίστηκε στο τρέιλερ της τηλεοπτικής σειράς «Sevdam Karadeniz». Η συγκεκριμένη σειρά είναι εμπορική παραγωγή και όχι κρατική τουριστική καμπάνια.
Εντάσσεται όμως στο ίδιο οπτικό περιβάλλον: ιστορικά μνημεία και τοπία γίνονται αναγνωρίσιμα σκηνικά, ενώ η ιδιαίτερη ελληνική και χριστιανική ιστορία τους συχνά μένει εκτός κάδρου.
Σε αυτό το παζλ προστίθεται και ένα τρίτο, περσινό παράδειγμα. Τον Οκτώβριο του 2025 το κρατικό TRT1 άρχισε να προβάλλει τη δραματική σειρά «Taşacak Bu Deniz» («Αυτή η θάλασσα θα ξεχειλίσει»), με γυρίσματα στην Τραπεζούντα και τη Μονή της Παναγίας Σουμελά.
Μολονότι δεν έφερε τη σφραγίδα της GoTürkiye ούτε παρουσιάστηκε ως αμιγώς τουριστική παραγωγή, αξιοποίησε με παρόμοιο τρόπο το ποντιακό τοπίο και τα μνημεία του ως πρωταγωνιστικά στοιχεία της αφήγησης.
Ακόμη και η υπόθεση, με την άφιξη στην Τραπεζούντα μιας Ελληνίδας γιατρού, της Ελένης, έδωσε στην παραγωγή σαφή διεθνή αναφορά, ενώ ήδη από το πρώτο τρέιλερ η Σουμελά και ο Εύξεινος Πόντος προβάλλονταν ως αναγνωρίσιμα στοιχεία της σύγχρονης εικόνας που εξάγει η Τουρκία.
Πώς λειτουργεί η κρατική επιδότηση
Το νέο μοντέλο παρουσιάστηκε τον Φεβρουάριο του 2026 από τον υπουργό Πολιτισμού και Τουρισμού Μεχμέτ Νουρί Ερσόι.
Σύμφωνα με την επίσημη Γενική Διεύθυνση Κινηματογράφου της Τουρκίας, μια σειρά πρέπει να έχει εξαχθεί σε τουλάχιστον δέκα χώρες και τρεις ηπείρους για να μπορεί να διεκδικήσει την ενίσχυση.
Κατά την αξιολόγηση εξετάζονται μεταξύ άλλων:
• η συμβολή της σειράς στην προβολή της Τουρκίας,
• η διάδοση της τουρκικής γλώσσας,
• η παρουσία της σε χώρες που αποτελούν τουριστικές αγορές-στόχους,
• ο αριθμός των χωρών στις οποίες έχει πωληθεί,
• η συνολική αξία των πωλήσεων,
•οι τηλεθεάσεις και τα στοιχεία διαδικτυακής απήχησης.
Η ενίσχυση από το υπουργείο και την Υπηρεσία Τουριστικής Προβολής και Ανάπτυξης της Τουρκίας (TGA) μπορεί να φτάσει το αντίστοιχο των 100.000 δολαρίων σε τουρκικές λίρες για κάθε επεισόδιο που μεταδίδεται στην Τουρκία.
Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική αριθμητική διευκρίνιση: τα τουρκικά τηλεοπτικά επεισόδια διαρκούν συνήθως περίπου 120 λεπτά, ενώ στο εξωτερικό χωρίζονται σε επεισόδια των 40-45 λεπτών. Κατά συνέπεια, όπως διευκρίνισε ο Ερσόι, η μέγιστη επιδότηση αντιστοιχεί σε περίπου 33.000 δολάρια για καθένα από τα μικρότερα επεισόδια της διεθνούς διανομής.
Η επίσημη προκήρυξη προβλέπει επίσης ότι τα επιλέξιμα επεισόδια πρέπει να έχουν πρωτοπροβληθεί τα προηγούμενα τρία χρόνια σε τηλεοπτικό κανάλι της Τουρκίας. Επομένως, το συγκεκριμένο ποσό δεν αφορά, με τη σημερινή διατύπωση των όρων, παραγωγές που έχουν δημιουργηθεί αποκλειστικά για streaming.
Product placement με κρατική χρηματοδότηση
Η τηλεοπτική επιδότηση αποτελεί μόνο το ένα σκέλος του σχεδίου. Για τις ψηφιακές πλατφόρμες, η TGA έχει δημιουργήσει ένα παράλληλο μοντέλο αγοράς διαφημιστικού περιεχομένου.
Όπως ανακοίνωσε ο Τούρκος υπουργός, ιστορικά μνημεία, φυσικά τοπία, αρχαιολογικοί χώροι και στοιχεία της τουρκικής γαστρονομίας θα ενσωματώνονται στις ιστορίες με τη μέθοδο του product placement.
Η TGA θα μπορεί στη συνέχεια να αγοράζει από τις επιδοτούμενες παραγωγές διαφημιστικά βίντεο διάρκειας 30 δευτερολέπτων και σύντομα ψηφιακά βίντεο για χρήση σε πλατφόρμες και μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Στα βίντεο θα συμμετέχουν κατά προτίμηση οι πρωταγωνιστές των δημοφιλών σειρών, οι οποίοι, κατά τη διατύπωση του Ερσόι, θα μετατρέπονται σε «τουριστικούς πρεσβευτές» της χώρας.
Το κράτος προσφέρει ακόμη ταχύτερη διεκπεραίωση των αδειών για ιστορικούς και πολιτιστικούς χώρους, καθώς και δωρεάν παραχώρηση χώρων που υπάγονται στο υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού.
Με άλλα λόγια, δεν χρηματοδοτείται μόνο η παραγωγή μιας σειράς. Χρηματοδοτείται η ενσωμάτωση της τουριστικής εικόνας της Τουρκίας μέσα στην πλοκή και η μετέπειτα ανακύκλωσή της σε τηλεόραση, streaming και μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ένα κοινό που πλησιάζει το ένα δισεκατομμύριο
Αφορμή για τη νέα συζήτηση έδωσε ρεπορτάζ του Tagesschau, το οποίο παρουσίασε στα ελληνικά ο Δορυφόρος Europa.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλούνται το γερμανικό δίκτυο και το τουρκικό υπουργείο Πολιτισμού, οι τουρκικές σειρές πωλούνται σε περίπου 170 χώρες, αγγίζουν σχεδόν ένα δισεκατομμύριο θεατές και αποφέρουν ετήσια έσοδα που ξεπερνούν το ένα δισεκατομμύριο δολάρια.
Ο Ερσόι έχει χαρακτηρίσει τις σειρές ως το μεγαλύτερο «σχολείο τουρκικής γλώσσας» στον κόσμο, και μέρος της «παγκόσμιας αφηγηματικής δύναμης» της Τουρκίας.
Οι θεατές εξοικειώνονται με τουρκικές λέξεις και ονόματα, αναγνωρίζουν τοπία, αναζητούν τοποθεσίες γυρισμάτων και, σε αρκετές περιπτώσεις, επιλέγουν την Τουρκία ως ταξιδιωτικό προορισμό.
«Το πρόγραμμα μίνι σειρών της GoTürkiye, που άρχισε με το “Antalya Gambit”, αριθμεί πλέον οκτώ παραγωγές με 9 δισ. εμφανίσεις και 5,5 δισ. προβολές» εξήγησε ο Τούρκος υπουργός.
Dünyanın farklı coğrafyalarında bugün yaklaşık 1 milyar insan Türk dizilerini izliyor; 170’e yakın ülkede Türkçe bir hikâye anlatılıyor.
Bu büyük erişim, sektörümüzün başarısının ötesinde Türkiye’nin kültürünü, dilini, şehirlerini ve değerlerini dünyayla buluşturan güçlü bir… pic.twitter.com/JKln39UZ6x
— Mehmet Nuri Ersoy (@MehmetNuriErsoy) August 28, 2026
Αυτός είναι ο πυρήνας της πολιτιστικής διπλωματίας: η χώρα δεν παρουσιάζεται μέσα από μια συμβατική διαφήμιση, αλλά μέσα από χαρακτήρες και ιστορίες με τους οποίους το κοινό έχει ήδη δημιουργήσει συναισθηματικό δεσμό.
Επιχορήγηση από τη μία, έλεγχος από την άλλη
Το ίδιο ρεπορτάζ του Tagesschau φωτίζει και την άλλη πλευρά της βιομηχανίας. Τα συνεργεία μπορεί να εργάζονται περισσότερες από 15 ώρες την ημέρα, προκειμένου να παραδίδουν κάθε εβδομάδα επεισόδια διάρκειας έως και 150 λεπτών. Ο πληθωρισμός έχει αυξήσει τα κόστη, ενώ η πτώση των διαφημιστικών εσόδων πιέζει κανάλια και παραγωγούς.
Την ίδια στιγμή, η ρυθμιστική Αρχή Ραδιοτηλεόρασης RTÜK επιβάλλει πρόστιμα και περιορισμούς, οδηγώντας αρκετούς δημιουργούς σε μια μορφή καθημερινής αυτολογοκρισίας. Το σεξ, τα ναρκωτικά και άλλες κοινωνικά ευαίσθητες θεματικές αποφεύγονται, ενώ η κρατική TRT επενδύει συστηματικά σε παραγωγές που προβάλλουν εθνικιστικές και συντηρητικές αξίες.
Δεν είναι όλες οι τουρκικές σειρές κρατική προπαγάνδα. Το νέο σύστημα, όμως, δημιουργεί ένα σαφές οικονομικό κίνητρο: η «θετική συμβολή» στην εικόνα της χώρας αποτελεί πλέον προϋπόθεση για τη χρηματοδότηση.
Ποια ιστορία χωρά στο κάδρο
Για τα ελληνικά μνημεία του Πόντου το ερώτημα αποκτά ιδιαίτερο βάρος. Η Σουμελά και ο Περιστερεώτας μπορούν να προβληθούν σε εκατομμύρια θεατές ως εντυπωσιακοί τουριστικοί προορισμοί, χωρίς να συνοδεύονται από την ιστορία των Ελλήνων που τα δημιούργησαν και τα διατήρησαν επί αιώνες.
Η εικόνα τους ταξιδεύει. Η ταυτότητά τους όμως μένει πίσω.
Με το νέο πρόγραμμα, η τουρκική ήπια ισχύς παύει να αποτελεί απλώς το παράπλευρο αποτέλεσμα μιας επιτυχημένης τηλεοπτικής βιομηχανίας. Μετατρέπεται σε κρατική πολιτική με συγκεκριμένους όρους, κριτήρια, χρηματοδότηση και μετρήσιμους τουριστικούς στόχους.
