Για ένα απόγευμα, τα ερείπια της Παναγίας Παραμυθίας, στην καρδιά της Κωνσταντινούπολης, έπαψαν να είναι σιωπηλά. Εκεί όπου άλλοτε ακούγονταν οι ακολουθίες της ρωμαίικης κοινότητας και όπου στα τέλη του 16ου αιώνα στεγάστηκε για ένα διάστημα ο Πατριαρχικός Θρόνος, ακούστηκαν ξανά μουσικές με ρίζες αιώνων.
Στον ιστορικό ναό, γνωστό και ως Βλαχ Σαράι, εμφανίστηκε το απόγευμα της Τρίτης το Derya Türkan Ensemble, παρουσιάζοντας συνθέσεις του Δημητρίου Καντεμίρη, αλλά και έργα που εκείνος είχε καταγράψει, μαζί με μουσικές συγχρόνων του. Στη συναυλία συμμετείχαν ως προσκεκλημένοι η Ντιλέκ Τουρκάν και ο Τσαγκλάρ Φιντάν.
Την εκδήλωση άνοιξε ο πρόεδρος της Κοινοτικής Επιτροπής Λάκης Βίγκας, επισημαίνοντας ότι η συνάντηση δεν αφορούσε μόνο τη μουσική, αλλά και τη δυνατότητα να ξαναζωντανέψει ένας χώρος που κουβαλά τη διαστρωματωμένη ιστορία της Πόλης.
Γιατί η επιλογή του Καντεμίρη δεν ήταν τυχαία
Ο Δημήτριος Καντεμίρης υπήρξε ηγεμόνας της Μολδαβίας, λόγιος, ιστορικός και μία από τις σημαντικότερες μορφές της οθωμανικής μουσικής παράδοσης. Έζησε για μεγάλο διάστημα στην Κωνσταντινούπολη και κατέγραψε εκατοντάδες μουσικά έργα, πολλά από τα οποία πιθανότατα θα είχαν χαθεί χωρίς το πρωτότυπο σύστημα σημειογραφίας που ανέπτυξε.
Η σύνδεσή του με το χώρο είναι και γεωγραφική.
Η κατοικία του βρισκόταν στην ίδια ευρύτερη περιοχή, ανάμεσα στο Βλαχ Σαράι, το ανάκτορο των ηγεμόνων της Βλαχίας, και το Μπογδάν Σαράι, που συνδεόταν με τους ηγεμόνες της Μολδαβίας.
Έτσι, οι μελωδίες που ο Καντεμίρης άκουσε και κατέγραψε πριν από τρεις αιώνες επέστρεψαν, κατά κάποιον τρόπο, στη γειτονιά όπου έζησε και εργάστηκε.
Από Πατριαρχικός Ναός σε ερείπιο
Η Παναγία Παραμυθία βρίσκεται ανάμεσα στον πέμπτο και τον έκτο λόφο της ιστορικής χερσονήσου, στη σκιά της Μεγάλης του Γένους Σχολής και σε μικρή απόσταση από το σημερινό Οικουμενικό Πατριαρχείο.
Η ονομασία Βλαχ Σαράι παραπέμπει στα ανάκτορα των ηγεμόνων της Βλαχίας που βρίσκονταν στην περιοχή. Στον ναό εκκλησιάζονταν μέλη επιφανών οικογενειών, όπως οι Σούτσοι και οι Καντακουζηνοί.
Στα τέλη του 16ου αιώνα η εκκλησία λειτούργησε για ένα διάστημα ως Πατριαρχικός Ναός. Εκεί συνήλθε το 1593 η Σύνοδος που επικύρωσε την πατριαρχική τιμή της Εκκλησίας της Ρωσίας, προσθέτοντας ακόμη ένα σημαντικό κεφάλαιο στην ιστορία του μνημείου.
Ο ναός καταστράφηκε από πυρκαγιά τη δεκαετία του 1970 και έκτοτε παραμένει σε ερειπιώδη κατάσταση. Το 2010 ανακτήθηκε ο τίτλος ιδιοκτησίας, ενώ το 2022 τελέστηκε στα ερείπια η πρώτη Θεία Λειτουργία μετά την καταστροφή, χοροστατούντος του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου.
Παράλληλα, έχει ξεκινήσει πρόγραμμα τεκμηρίωσης και συντήρησης, με στόχο η Παναγία Παραμυθία να αποκατασταθεί και να λειτουργήσει ξανά ως χώρος λατρείας, πολιτισμού και συνάντησης.
