Δεν χρειάστηκε καν να υιοθετήσει ο ίδιος ο σταθμός τον όρο «γενοκτονία». Μια αναφορά προσκεκλημένου στη διάρκεια εκπομπής, με την προσεκτική διατύπωση «οι σφαγές που χαρακτηρίζονται γενοκτονία», ήταν αρκετή για να αρχίσει μια αλυσίδα κυρώσεων που κατέληξε στη σίγαση ενός ανεξάρτητου τουρκικού ραδιοφώνου με σχεδόν τρεις δεκαετίες παρουσίας.
Δύο χρόνια αργότερα, το Ατσίκ Ράντιο (Açık Radyo, «Ανοιχτό Ραδιόφωνο») προσέφυγε στο Συνταγματικό Δικαστήριο της Τουρκίας, υποστηρίζοντας ότι η αφαίρεση της άδειας επίγειας μετάδοσής του παραβίασε την ελευθερία της έκφρασης, την ελευθερία του Τύπου, το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη και το δικαίωμα των πολιτών στην ενημέρωση.
Η προσφυγή κατατέθηκε μετά την απόφαση του τουρκικού Συμβουλίου της Επικρατείας να επικυρώσει την αφαίρεση της άδειας από το Ανώτατο Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης της Τουρκίας (RTÜK).
Η φράση που προκάλεσε την τιμωρία
Η υπόθεση άρχισε στις 24 Απριλίου 2024, ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Αρμενίων, κατά τη διάρκεια της ενημερωτικής εκπομπής «Açık Gazete».
Προσκεκλημένος αναφέρθηκε στην «109η επέτειο των εκτοπισμών και των σφαγών που σημειώθηκαν στα οθωμανικά εδάφη και χαρακτηρίζονται γενοκτονία», προσθέτοντας ότι «και φέτος απαγορεύτηκε η εκδήλωση μνήμης για τη Γενοκτονία των Αρμενίων».
Το RTÜK έκρινε ότι οι συγκεκριμένες φράσεις υποκινούσαν το κοινό σε μίσος και εχθρότητα.
Επέβαλε στο σταθμό το ανώτατο διοικητικό πρόστιμο και διέταξε τη διακοπή του επίμαχου προγράμματος για πέντε μεταδόσεις.
Το ηλεκτρονικό αρχείο που δεν άνοιξε
Το Ατσίκ Ράντιο πλήρωσε το πρόστιμο, δεν εφάρμοσε όμως τη διακοπή των εκπομπών. Σύμφωνα με το σταθμό, οι ημερομηνίες κατά τις οποίες έπρεπε να εκτελεστεί η ποινή περιλαμβάνονταν σε ηλεκτρονικό συνημμένο αρχείο του RTÜK, το οποίο δεν μπορούσε να ανοίξει λόγω τεχνικού προβλήματος.
Οι υπεύθυνοι του ραδιοφώνου υποστηρίζουν ότι ενημέρωσαν εγκαίρως το Συμβούλιο, χωρίς να λάβουν απάντηση. Παρά ταύτα, στις 3 Ιουλίου 2024 το RTÜK αφαίρεσε την άδεια επίγειας μετάδοσης, με το επιχείρημα ότι ο σταθμός δεν είχε συμμορφωθεί με την ποινή.
Το Ατσίκ Ράντιο καταγγέλλει ότι η άδεια αφαιρέθηκε χωρίς να ζητηθεί προηγουμένως η υπεράσπισή του και χωρίς να εξεταστεί το τεχνικό πρόβλημα που είχε αναφέρει.
Μετά την απόρριψη των προσφυγών του από τα διοικητικά δικαστήρια και την επικύρωση της απόφασης από το Συμβούλιο της Επικρατείας, ο σταθμός στράφηκε πλέον στο Συνταγματικό Δικαστήριο.
«Θα συνεχίσουμε μέχρι τέλους»
Σε ανακοίνωσή του, το Ατσίκ Ράντιο επισημαίνει ότι το Συμβούλιο της Επικρατείας δεν παρέθεσε ούτε έναν λόγο για την απόρριψη των ισχυρισμών του.
«Η απόφαση επικύρωσε την αυθαιρεσία και την παρανομία της απόφασης του RTÜK, η οποία συνιστά σοβαρή παρέμβαση στην ελευθερία της έκφρασης και της σκέψης και αγνοεί το δικαίωμα της κοινωνίας στην ενημέρωση», αναφέρει.
Ο σταθμός προειδοποιεί ότι η υπόθεση δημιουργεί επικίνδυνο προηγούμενο για όλους τους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς και τη νομική ασφάλεια των πολιτών, τονίζοντας: «Για το λόγο αυτό, θα συνεχίσουμε τον δικαστικό μας αγώνα μέχρι τέλους».
Η φωνή συνεχίζει μόνο διαδικτυακά
Η επίγεια μετάδοση του Ατσίκ Ράντιο σταμάτησε στις 16 Οκτωβρίου 2024, έπειτα από σχεδόν 30 χρόνια λειτουργίας. Τον επόμενο μήνα επέστρεψε στο διαδίκτυο ως Απάτσικ Ράντιο (Apaçık Radyo), όνομα που σημαίνει «εντελώς ανοιχτό».
Ο μη κερδοσκοπικός σταθμός, που ιδρύθηκε το 1995 στην Κωνσταντινούπολη, ήταν γνωστός για τις εκπομπές του γύρω από τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις μειονότητες, τον πολιτισμό, την κλιματική αλλαγή και το περιβάλλον.
Η αφαίρεση της άδειάς του είχε προκαλέσει την αντίδραση δεκάδων τουρκικών και διεθνών οργανώσεων για την ελευθερία του Τύπου. Οι οργανώσεις έκαναν λόγο για λογοκρισία ενός ανεξάρτητου μέσου και ζήτησαν από το RTÜK να επαναφέρει την άδεια λειτουργίας του.
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα μέσα στο γενικότερο τοπίο των τουρκικών ΜΜΕ. Στον Παγκόσμιο Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου για το 2026, η Τουρκία καταλαμβάνει την 163η θέση μεταξύ 180 χωρών, έχοντας υποχωρήσει από την 159η θέση το 2025
