Ολοκληρώθηκε η πρώτη ψηφοφορία στη Βουλή για τις προτεινόμενες αλλαγές στο Σύνταγμα, με 33 διατάξεις να περνούν στην επόμενη φάση της διαδικασίας. Ωστόσο, καμία από τις προτάσεις δεν συγκέντρωσε την απαιτούμενη πλειοψηφία των 180 ψήφων, με αποτέλεσμα η τελική τύχη και το περιεχόμενο των συνταγματικών αλλαγών να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τους πολιτικούς συσχετισμούς που θα διαμορφωθούν στην επόμενη, αναθεωρητική Βουλή.
Οι περισσότερες από τις διατάξεις που τέθηκαν σε ψηφοφορία έλαβαν μεταξύ 158 και 161 θετικών ψήφων.
Το αποτέλεσμα αυτό σημαίνει ότι η επόμενη Βουλή, ακόμη και εφόσον διαθέτει κυβερνητική πλειοψηφία, δεν θα μπορεί να καθορίσει μόνη της το τελικό περιεχόμενο των διατάξεων που θα αναθεωρηθούν. Θα χρειαστεί, επομένως, να αναζητηθούν συναινέσεις και συμφωνίες με ένα ή περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης.
Ιδιαίτερο πολιτικό βάρος έχουν οι προτάσεις που αφορούν το άρθρο 16, με την πρόβλεψη για δυνατότητα παροχής ανώτατης εκπαίδευσης από νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης δημόσιου ή ιδιωτικού χαρακτήρα, αλλά και το άρθρο 86, που αφορά την ποινική ευθύνη των μελών της κυβέρνησης και των υφυπουργών.
Η πρώτη ψηφοφορία επιβεβαίωσε, παράλληλα, την επιλογή των κομμάτων της αντιπολίτευσης να μην προσφέρουν την απαιτούμενη συναίνεση στην παρούσα Βουλή, μεταφέροντας ουσιαστικά το βάρος των τελικών αποφάσεων στην επόμενη αναθεωρητική Βουλή.
Παρά την απουσία των 180 ψήφων, η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης συνεχίζεται. Η επόμενη κυβερνητική πλειοψηφία θα κληθεί να επιδιώξει τις απαραίτητες πολιτικές συγκλίσεις, ώστε οι προτάσεις που θα έχουν εγκριθεί ως αναθεωρητέες να μπορέσουν να λάβουν την τελική τους μορφή και να μην παραμείνει η διαδικασία χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Η δεύτερη ψηφοφορία αναμένεται να διεξαχθεί σε έναν μήνα.
Αναλυτικά τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας
Νέο άρθρο 5β – Τεχνητή νοημοσύνη
Η προτεινόμενη διάταξη προβλέπει ότι η τεχνητή νοημοσύνη οφείλει να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την ευημερία της κοινωνίας, με στόχο να περιορίζονται οι κίνδυνοι και να αξιοποιούνται τα οφέλη που μπορεί να προσφέρει.
ΝΑΙ: 161 – ΟΧΙ: 94 – ΠΑΡΩΝ: 39
Άρθρα 14 και 15 – Ελευθερία της έκφρασης και μέσα ενημέρωσης
Οι προτεινόμενες αλλαγές αφορούν τη διεύρυνση της προστασίας της ελευθερίας της έκφρασης στα σύγχρονα μέσα ενημέρωσης, καθώς και την προστασία των δημοσιογράφων έναντι των εργοδοτών τους, με παράλληλη αφαίρεση λεπτομερών διατυπώσεων που δεν θεωρείται ότι ταιριάζουν στο συνταγματικό κείμενο.
Άρθρο 14: ΝΑΙ 160 – ΟΧΙ 94 – ΠΑΡΩΝ 40
Άρθρο 15: ΝΑΙ 160 – ΟΧΙ 94 – ΠΑΡΩΝ 40
Άρθρο 16 – Παιδεία και ανώτατη εκπαίδευση
Η πρόταση περιλαμβάνει την κρατική μέριμνα για την προστασία και την προαγωγή της ελληνικής γλώσσας, την προστασία της ελληνικής σημαίας ως συμβόλου του ελληνικού έθνους, καθώς και τη δυνατότητα παροχής ανώτατης εκπαίδευσης από νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης που μπορεί να έχουν δημόσιο ή ιδιωτικό χαρακτήρα. Η λειτουργία τους προβλέπεται υπό την εποπτεία του κράτους και με την προϋπόθεση διασφάλισης υψηλού επιπέδου παρεχόμενων σπουδών.
ΝΑΙ: 160 – ΟΧΙ 93 – ΠΑΡΩΝ 41
Άρθρο 17 – Προστασία της ιδιοκτησίας και της περιουσίας
Η προτεινόμενη αναθεώρηση διευρύνει την προστασία από την ιδιοκτησία στην περιουσία, προβλέπει αποζημίωση σε περιπτώσεις περιορισμού της χρήσης χωρίς απαλλοτρίωση, δυνατότητα μεταφοράς συντελεστή δόμησης και αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτιρίων για κοινωνικούς σκοπούς.
ΝΑΙ: 161 – ΟΧΙ 94 – ΠΑΡΩΝ 39
Άρθρο 21 – Προσιτή στέγη
Προβλέπεται κρατική μέριμνα για την εξασφάλιση προσιτής στέγης, ενώ κατά τον σχεδιασμό των δημόσιων πολιτικών θα λαμβάνονται υπόψη οι αρχές της διαγενεακής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης.
ΝΑΙ: 161 – ΟΧΙ 94 – ΠΑΡΩΝ 39
Άρθρο 24 – Περιβάλλον και κλιματική αλλαγή
Η πρόταση αφορά τη λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, την αποτελεσματική διαχείριση των υδάτινων πόρων, την ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την κατοχύρωση του περιβαλλοντικού ισοζυγίου σε κάθε κρατική παρέμβαση και την προστασία των ζώων.
ΝΑΙ: 158 – ΟΧΙ 94 – ΠΑΡΩΝ 42
Άρθρο 29 – Πολιτικά κόμματα
Προτείνεται τα πολιτικά κόμματα να λαμβάνουν υπόψη αρχές δημοκρατικής λειτουργίας, ενώ ο νόμος θα καθορίζει τις προϋποθέσεις ίδρυσης και λειτουργίας τους. Παράλληλα, το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο θα ελέγχει τη συνδρομή των προϋποθέσεων συμμετοχής των κομμάτων στις εκλογές.
ΝΑΙ: 159 – ΟΧΙ 96 – ΠΑΡΩΝ 39
Άρθρο 30 παρ. 1 και 5 – Θητεία Προέδρου της Δημοκρατίας
Προτείνεται η καθιέρωση μίας εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
Άρθρο 30 παρ. 1: ΝΑΙ 158 – ΟΧΙ 135 – ΠΑΡΩΝ 1
Άρθρο 30 παρ. 5: ΝΑΙ 158 – ΟΧΙ 135 – ΠΑΡΩΝ 1
Άρθρο 41 παρ. 2 και 5 – Διάλυση της Βουλής
Η πρόταση προβλέπει την κατάργηση της δυνατότητας διάλυσης της Βουλής για εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα διάλυσης με πρόταση της κυβέρνησης και απόφαση της Βουλής, με στόχο την ανανέωση της λαϊκής εντολής.
Άρθρο 41 παρ. 2: ΝΑΙ 159 – ΟΧΙ 133 – ΠΑΡΩΝ 2
Άρθρο 41 παρ. 5: ΝΑΙ 159 – ΟΧΙ 133 – ΠΑΡΩΝ 2
Άρθρο 44 παρ. 2 – Δημοψηφίσματα
Προτείνονται κανόνες για τη διεξαγωγή των δημοψηφισμάτων, ώστε το ερώτημα να διατυπώνεται με τρόπο εύληπτο και κατανοητό για τους πολίτες. Παράλληλα, προβλέπεται να μεσολαβεί επαρκής χρόνος, τουλάχιστον 20 ημερών, μεταξύ της προκήρυξης και της διεξαγωγής του δημοψηφίσματος.
ΝΑΙ: 161 – ΟΧΙ 95 – ΠΑΡΩΝ 38
Άρθρο 47 παρ. 3 και 4 – Αμνηστία για πολιτικά εγκλήματα
Προτείνεται η κατάργηση της δυνατότητας παροχής αμνηστίας για πολιτικά εγκλήματα.
Άρθρο 47 παρ. 3: ΝΑΙ 160 – ΟΧΙ 133 – ΠΑΡΩΝ 1
Άρθρο 47 παρ. 4: ΝΑΙ 160 – ΟΧΙ 132 – ΠΑΡΩΝ 2
Άρθρο 51 παρ. 4 – Επιστολική ψήφος
Η πρόταση προβλέπει τη δυνατότητα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος με επιστολική ψήφο και για τους εκλογείς που βρίσκονται εντός της ελληνικής επικράτειας.
ΝΑΙ: 159 – ΟΧΙ 95 – ΠΑΡΩΝ 40
Άρθρο 54 παρ. 1 και 3 – Εκλογικό σύστημα
Προτείνεται το εκλογικό σύστημα να διασφαλίζει εύλογη αναλογικότητα και κυβερνησιμότητα της χώρας. Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα διαίρεσης της επικράτειας σε ελάσσονες και μείζονες εκλογικές περιφέρειες.
Άρθρο 54 παρ. 1: ΝΑΙ 158 – ΟΧΙ 135 – ΠΑΡΩΝ 1
Άρθρο 54 παρ. 3: ΝΑΙ 158 – ΟΧΙ 135 – ΠΑΡΩΝ 1
Άρθρα 56 και 57 – Κωλύματα και ασυμβίβαστα
Προτείνεται η μεταφορά στον νόμο του λεπτομερούς καταλόγου των κωλυμάτων και των ασυμβίβαστων, με το Σύνταγμα να καθορίζει τις γενικές αρχές και να παρέχει την αναγκαία εξουσιοδότηση για την εφαρμογή τους.
Άρθρο 56: ΝΑΙ 159 – ΟΧΙ 134 – ΠΑΡΩΝ 1
Άρθρο 57: ΝΑΙ 159 – ΟΧΙ 134 – ΠΑΡΩΝ 1
Άρθρο 60 – Θεσμικός ρόλος του βουλευτή
Η πρόταση προβλέπει τη θωράκιση του θεσμικού ρόλου του βουλευτή κατά την άσκηση της νομοθετικής και ελεγκτικής του αρμοδιότητας, αλλά και αντίστοιχη υποχρέωση των μελών της κυβέρνησης να ανταποκρίνονται στον κοινοβουλευτικό έλεγχο.
ΝΑΙ: 161 – ΟΧΙ 133 – ΠΑΡΩΝ 0
Άρθρο 73 παρ. 1 – Καλής νομοθέτηση
Προτείνεται η συνταγματική κατοχύρωση αρχών καλής νομοθέτησης, όπως η επαρκής προνομοθετική διαβούλευση, η αξιολόγηση της εφαρμογής των νόμων και η κωδικοποίηση της νομοθεσίας.
ΝΑΙ: 161 – ΟΧΙ 133 – ΠΑΡΩΝ 0
Άρθρο 77 νέα παρ. 3 – Έλεγχος συνταγματικότητας
Η πρόταση προβλέπει τη δυνατότητα παραπομπής ζητημάτων αντισυνταγματικότητας ψηφισμένου νομοσχεδίου στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο πριν από τη δημοσίευσή του, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Μέχρι την έκδοση της απόφασης του Δικαστηρίου θα αναστέλλεται η δημοσίευση του νόμου.
ΝΑΙ: 160 – ΟΧΙ 133 – ΠΑΡΩΝ 1
Άρθρο 78 παρ. 2 – Αναδρομική φορολογία
Προβλέπεται ότι φόρος ή οποιοδήποτε άλλο οικονομικό βάρος δεν μπορεί να επιβληθεί με νόμο αναδρομικής ισχύος.
ΝΑΙ: 161 – ΟΧΙ 133 – ΠΑΡΩΝ 0
Άρθρο 78 νέα παρ. 6 – Σταθερό φορολογικό καθεστώς
Προτείνεται η δυνατότητα παροχής κινήτρων για τη διασφάλιση σταθερού φορολογικού καθεστώτος σε στρατηγικές ιδιωτικές επενδύσεις που θεωρούνται σημαντικές για την εθνική οικονομία.
ΝΑΙ: 159 – ΟΧΙ 133 – ΠΑΡΩΝ 2
Άρθρο 79 – Κρατικός προϋπολογισμός
Η πρόταση προβλέπει ότι ο προϋπολογισμός θα πρέπει να διασφαλίζει τη βιώσιμη δημοσιονομική λειτουργία, ενώ φορείς που χρηματοδοτούνται άμεσα ή έμμεσα από τον κρατικό προϋπολογισμό θα έχουν υποχρέωση κατάθεσης και δημοσιοποίησης ετήσιου απολογισμού.
ΝΑΙ: 160 – ΟΧΙ 133 – ΠΑΡΩΝ 1
Άρθρο 82 – Ενιαίο Σχέδιο Κυβερνητικής Πολιτικής
Προτείνεται η ετήσια έγκριση Ενιαίου Σχεδίου Κυβερνητικής Πολιτικής για το επόμενο έτος, το οποίο θα δημοσιοποιείται και θα συζητείται σε ειδική συνεδρίαση της Ολομέλειας της Βουλής.
ΝΑΙ: 159 – ΟΧΙ 133 – ΠΑΡΩΝ 2
Άρθρο 86 – Ποινική ευθύνη υπουργών
Η πρόταση προβλέπει αλλαγές στη διαδικασία διερεύνησης και άσκησης δίωξης για ποινικά αδικήματα που έχουν τελέσει μέλη της κυβέρνησης ή υφυπουργοί κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.
Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η διενέργεια ανάκρισης, προανάκρισης ή προκαταρκτικής εξέτασης από Εισαγγελέα Εφετών, ενώ περιορίζεται ο ρόλος της Βουλής στη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης. Η άσκηση δίωξης θα αποφασίζεται από τη Βουλή με την απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των βουλευτών και με ονομαστική ψηφοφορία.
ΝΑΙ: 159 – ΟΧΙ 95 – ΠΑΡΩΝ 40
Άρθρο 89 – Δικαστικοί λειτουργοί
Προβλέπεται η δυνατότητα ανάθεσης ειδικών διοικητικών καθηκόντων σε δικαστικούς λειτουργούς με απόφαση της Βουλής, ενώ τίθενται περιορισμοί στη συμμετοχή τους στην κυβέρνηση ή στην τοποθέτησή τους σε ανεξάρτητες αρχές για τουλάχιστον τρία χρόνια μετά την αφυπηρέτησή τους.
ΝΑΙ: 160 – ΟΧΙ 95 – ΠΑΡΩΝ 39
Άρθρο 90 παρ. 5 – Επιλογή ανώτατων δικαστών
Προτείνεται οι προαγωγές στις θέσεις των ανώτατων δικαστών να γίνονται από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, χωρίς κυβερνητική παρέμβαση, μέσα από κατάλογο τριών δικαστών για κάθε θέση, οι οποίοι θα προτείνονται από τις οικείες ολομέλειες.
ΝΑΙ: 159 – ΟΧΙ 93 – ΠΑΡΩΝ 42
Άρθρο 97 – Εκδίκαση πολιτικών εγκλημάτων
Προτείνεται η κατάργηση της ειδικής συνταγματικής πρόβλεψης για την εκδίκαση πολιτικών εγκλημάτων από μικτά ορκωτά δικαστήρια.
ΝΑΙ: 158 – ΟΧΙ 135 – ΠΑΡΩΝ 1
Άρθρο 99 – Δικαστήριο Αγωγών Κακοδικίας
Προτείνεται η κατάργηση του Δικαστηρίου Αγωγών Κακοδικίας και η ανάθεση των σχετικών αρμοδιοτήτων στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο.
ΝΑΙ: 159 – ΟΧΙ 134 – ΠΑΡΩΝ 1
Άρθρο 100 – Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο
Η πρόταση διευρύνει τον ρόλο του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου, προβλέποντας μεταξύ άλλων αρμοδιότητα προληπτικού ελέγχου της συνταγματικότητας ψηφισμένων νομοσχεδίων. Παράλληλα, προβλέπονται αλλαγές στη σύνθεση και στον τρόπο συγκρότησής του.
ΝΑΙ: 159 – ΟΧΙ 133 – ΠΑΡΩΝ 2
Άρθρο 101 παρ. 3 και νέα παρ. 5 – Αποκέντρωση, περιφέρεια και διαφάνεια
Προτείνονται αλλαγές στον τρόπο εφαρμογής του αποκεντρωτικού συστήματος, ενίσχυση της κρατικής μέριμνας για τον πρωτογενή τομέα και την ανάπτυξη της ελληνικής περιφέρειας, καθώς και κατοχύρωση αρχών χρηστής διοίκησης, διαφάνειας, λογοδοσίας και αξιοκρατίας. Παράλληλα, προβλέπεται συνταγματική κατοχύρωση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.
Άρθρο 101 παρ. 3: ΝΑΙ 159 – ΟΧΙ 133 – ΠΑΡΩΝ 2
Νέα παρ. 5: ΝΑΙ 159 – ΟΧΙ 133 – ΠΑΡΩΝ 2
Άρθρο 101Α – Ανεξάρτητες αρχές
Προτείνεται νέο πλαίσιο για την επιλογή των προέδρων και των μελών των ανεξάρτητων αρχών. Η διαδικασία θα περιλαμβάνει δημόσια πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος και κατάλογο υποψηφίων που θα καταρτίζεται από Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων.
ΝΑΙ: 158 – ΟΧΙ 96 – ΠΑΡΩΝ 40
Άρθρο 102 – Τοπική αυτοδιοίκηση
Η προτεινόμενη αναθεώρηση προβλέπει ρυθμίσεις για τους βαθμούς της τοπικής αυτοδιοίκησης, τη δυνατότητα επιβολής τοπικών ή ειδικών φόρων στο πλαίσιο της φορολογικής αποκέντρωσης, τη δημόσια διαβούλευση για τους προϋπολογισμούς των ΟΤΑ και τον τρόπο επιβολής πειθαρχικών ποινών στα αιρετά όργανα.
ΝΑΙ: 160 – ΟΧΙ 95 – ΠΑΡΩΝ 39
Άρθρο 103 – Αξιολόγηση δημοσίων υπαλλήλων
Προτείνεται η υποχρεωτική αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων με βάση τις αρχές της αμεροληψίας, της ουδετερότητας, της επαγγελματικής ικανότητας και της αποδοτικότητας. Η αξιολόγηση θα μπορεί να είναι αμφίδρομη, δηλαδή να αφορά και την αξιολόγηση των προϊσταμένων από τους υφισταμένους τους.
ΝΑΙ: 161 – ΟΧΙ 133 – ΠΑΡΩΝ 0
Άρθρο 118 – Μεταβατική διάταξη για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας
Προτείνεται νέα μεταβατική ρύθμιση σχετικά με την εφαρμογή των αναθεωρημένων παραγράφων 1 και 5 του άρθρου 30 στον ήδη υπηρετούντα Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
ΝΑΙ: 158 – ΟΧΙ 135 – ΠΑΡΩΝ 1
Μετά την πρώτη ψηφοφορία, η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης συνεχίζεται, όμως το πολιτικό της βάρος μεταφέρεται πλέον στην επόμενη αναθεωρητική Βουλή. Εκεί θα κριθεί όχι μόνο ποιες από τις προτεινόμενες διατάξεις θα προχωρήσουν, αλλά και το τελικό περιεχόμενο των αλλαγών.
