Νέα στοιχεία από ένα από τα σημαντικότερα παλαιοανθρωπολογικά ευρήματα της Ευρώπης ρίχνουν περισσότερο φως –και νέα ερωτήματα– στη συμπεριφορά του Homo antecessor. Στο σπήλαιο Γκραν Ντολίνα, στη βόρεια Ισπανία, οι ερευνητές συνεχίζουν να αποκαλύπτουν ίχνη μιας ιδιαίτερα αμφιλεγόμενης πρακτικής: του κανιβαλισμού.
Τα δεδομένα δείχνουν πως πριν από περίπου 850.000 χρόνια θύματα της πρακτικής έπεφταν όχι μόνο παιδιά και έφηβοι, αλλά και ενήλικες.
Κατά την ανασκαφική περίοδο του 2026, οι επιστήμονες εντόπισαν 24 νέα ανθρώπινα απολιθώματα στο στρώμα Aurora του σπηλαίου, το οποίο ανήκει στο αρχαιολογικό σύμπλεγμα της Αταπουέρκα.
Ανάμεσά τους βρίσκονται τμήμα κρανίου, σπόνδυλοι, οστά χεριών και ποδιών, τρία δόντια, καθώς και οστά από κνήμη, μηρό και βραχίονα. Ιδιαίτερη σημασία έχει η ανακάλυψη της πρώτης ωλένης ενήλικου Homo antecessor στο σημείο.
Τα νέα ευρήματα ανεβάζουν σε 13 έως 15 τον ελάχιστο αριθμό των ατόμων που έχουν εντοπιστεί στο συγκεκριμένο στρώμα. Έως και έξι από αυτά υπολογίζεται ότι ήταν ενήλικες.
Τα σημάδια στα οστά
Σε αρκετά από τα οστά των ενηλίκων οι ερευνητές αναγνώρισαν χαρακιές από λίθινα εργαλεία, οι οποίες δημιουργήθηκαν κατά τον τεμαχισμό και την επεξεργασία των σωμάτων.
Παρόμοια σημάδια έχουν εντοπιστεί και στα οστά ζώων που βρέθηκαν στη σπηλιά, γεγονός που δείχνει ότι άνθρωποι και ζώα υποβάλλονταν σε παρόμοια μεταχείριση. Σε παλαιότερα ευρήματα είχαν καταγραφεί ακόμη και ίχνη ανθρώπινων δοντιών.
Ο κανιβαλισμός στη Γκραν Ντολίνα δεν ανακαλύφθηκε τώρα. Είναι γνωστός στους επιστήμονες εδώ και σχεδόν τρεις δεκαετίες, από τότε που εντοπίστηκαν τα πρώτα απολιθώματα του Homo antecessor.
Μέχρι σήμερα, όμως, τα περισσότερα οστά με σημάδια τεμαχισμού ανήκαν σε παιδιά και εφήβους. Αυτό είχε οδηγήσει ορισμένους ερευνητές στην υπόθεση ότι τα νεότερα και περισσότερο ευάλωτα μέλη αντίπαλων ομάδων αποτελούσαν ευκολότερους στόχους.
Η παρουσία περισσότερων ενηλίκων αλλάζει την εικόνα και αποδεικνύει ότι η πρακτική δεν περιοριζόταν στις μικρότερες ηλικίες.
Το γιατί συνέβαινε παραμένει άγνωστο. Οι επιστήμονες δεν μπορούν ακόμη να προσδιορίσουν εάν επρόκειτο για μεμονωμένα περιστατικά ή για επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά, ούτε ποια θέση είχε ο κανιβαλισμός στην κοινωνική οργάνωση αυτών των πρώτων πληθυσμών της Ευρώπης.
Με απλά λόγια, το καινούργιο εύρημα δεν είναι ότι ο Homo antecessor επιδιδόταν σε κανιβαλισμό – αυτό ήταν ήδη γνωστό. Είναι ότι, όπως φαίνεται, ούτε οι ενήλικες έμεναν εκτός… μενού.
