Το καλοκαίρι φέρνει μαζί του αυξημένη έκθεση σε παράγοντες που μπορούν να πυροδοτήσουν αλλεργικές ή τοξικές αντιδράσεις. Από τα τσιμπήματα μεδουσών και εντόμων, μέχρι την έντονη ηλιακή ακτινοβολία και την επαφή με ουσίες που ευαισθητοποιούν το δέρμα, οι κίνδυνοι για την επιδερμίδα και τον οργανισμό αυξάνονται. Αν και στις περισσότερες περιπτώσεις τα συμπτώματα παραμένουν ήπια, ορισμένες καταστάσεις επιβάλλουν την άμεση αναζήτηση ιατρικής βοήθειας.
Η στρατιωτικός ιατρός, αλλεργιολόγος παίδων και ενηλίκων και επιμελήτρια του Αλλεργιολογικού Τμήματος του Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών Κασσιανή Τζέλη, σε συνέντευξή της στο Πρακτορείο Fm και στην Τάνια Μαντουβάλου, αναλύει τις συχνότερες καλοκαιρινές αντιδράσεις, τους τρόπους πρόληψης και τα σημάδια που δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να αγνοηθούν.
Μέδουσες: Τοξική αντίδραση και όχι πραγματική αλλεργία
Η πιο συχνή ερώτηση που δέχονται οι αλλεργιολόγοι κατά τη διάρκεια των θερινών μηνών αφορά τις μέδουσες. Όπως ξεκαθαρίζει η Κασσιανή Τζέλη, η πλειονότητα των περιπτώσεων δεν αφορά πραγματική αλλεργική αντίδραση, αλλά μια τοξική αντίδραση του δέρματος. Αυτή εκδηλώνεται με:
- Έντονο πόνο
- Αίσθημα καύσου
- Κοκκίνισμα στην περιοχή του δέρματος.
Για την αντιμετώπισή της, συστήνεται το ξέπλυμα της περιοχής με θαλασσινό νερό και η προσεκτική αφαίρεση των πλοκαμιών χωρίς γυμνά χέρια, ενώ εφόσον κριθεί απαραίτητο, εφαρμόζεται τοπική αγωγή. Ωστόσο, εάν εμφανιστούν συστηματικά συμπτώματα, όπως γενικευμένο εξάνθημα, δύσπνοια ή ζάλη, απαιτείται άμεση ιατρική βοήθεια καθώς ενδέχεται να πρόκειται για αληθινή αλλεργική αντίδραση.
Μέλισσες και σφήκες: Τα σημάδια της επικίνδυνης αναφυλαξίας
Στους περισσότερους ανθρώπους, το τσίμπημα από μέλισσα ή σφήκα προκαλεί τοπικό πόνο, ερυθρότητα και οίδημα, το οποίο μπορεί να είναι ακόμη και εκτεταμένο. Η κατάσταση γίνεται επικίνδυνη και μετατρέπεται σε αναφυλαξία όταν εκδηλωθούν τα εξής:
- Εξανθήματα σε ολόκληρο το σώμα
- Δύσπνοια
- Βραχνάδα
- Ζάλη ή τάση για λιποθυμία.
Η αναφυλαξία απαιτεί άμεση αντιμετώπιση. Οι ασθενείς που έχουν ήδη ιστορικό σοβαρής αντίδρασης οφείλουν να αξιολογούνται από αλλεργιολόγο και, εφόσον υπάρχει σχετική ένδειξη, να φέρουν πάντα μαζί τους αυτοενιέμενη αδρεναλίνη.
Κνίδωση ψύχους και ηλιακή κνίδωση στην παραλία
Τα εξανθήματα μετά το μπάνιο δεν οφείλονται πάντα σε «αλλεργία στη θάλασσα». Σύμφωνα με την ειδικό, πολλές φορές το φαινόμενο αυτό αποτελεί εκδήλωση κνίδωσης ψύχους, η οποία προκαλείται από την απότομη αλλαγή της θερμοκρασίας και όχι από το ίδιο το νερό. Η συγκεκριμένη μορφή κνίδωσης μπορεί να οδηγήσει σε αναφυλαξία μετά από μια απότομη βουτιά, γι’ αυτό και απαιτείται αλλεργιολογική εκτίμηση και λήψη συγκεκριμένων οδηγιών πριν από την έναρξη των θαλασσινών μπάνιων.
Διαφορετική είναι η ηλιακή κνίδωση, κατά την οποία τα εξανθήματα κάνουν την εμφάνισή τους αποκλειστικά στα σημεία του σώματος που εκτίθενται στον ήλιο. Παρά το γεγονός ότι επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής του ατόμου, αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με την κατάλληλη θεραπευτική αγωγή.
Φωτοδερματίτιδες και η επίδραση φαρμάκων ή καλλυντικών
Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού παρατηρείται έξαρση στις φωτοδερματίτιδες και τις φωτοαλλεργικές αντιδράσεις. Ο συνδυασμός της ηλιακής ακτινοβολίας με τη χρήση συγκεκριμένων προϊόντων μπορεί να προκαλέσει δερματικά εξανθήματα. Οι παράγοντες που ενοχοποιούνται περιλαμβάνουν:
- Ορισμένα φάρμακα
- Συμπληρώματα διατροφής
- Καλλυντικά προϊόντα
- Συγκεκριμένα αντηλιακά.
Παράλληλα, την περίοδο αυτή αυξάνονται και οι δερματίτιδες εξ επαφής, οι οποίες προκαλούνται από την επαφή του δέρματος με φυτά, καλλυντικά ή άλλα προϊόντα της εποχής.
Το απαραίτητο φαρμακείο διακοπών και η αλήθεια για τα θαλάσσια είδη
Η Κασσιανή Τζέλη υπογραμμίζει ότι η σωστή ενημέρωση και η κατάλληλη προετοιμασία επιτρέπουν την αποτελεσματική αντιμετώπιση των περισσότερων αντιδράσεων. Για τον σκοπό αυτό, συστήνει τη δημιουργία ενός βασικού φαρμακείου διακοπών, το οποίο πρέπει να περιέχει ένα αντιισταμινικό και κατάλληλες τοπικές κρέμες για την ανακούφιση από απλά τσιμπήματα.
Οι ασθενείς με γνωστό ιστορικό αλλεργίας δεν πρέπει να ξεχνούν τα φάρμακα που τους έχει συστήσει ο γιατρός τους.
Αναφορικά με τα θαλάσσια είδη που προκαλούν ανησυχία στους λουόμενους, η ειδικός διευκρινίζει:
- Λαγοκέφαλος: Δεν προκαλεί αλλεργία, αλλά σοβαρή τοξική δηλητηρίαση σε περίπτωση που καταναλωθεί.
- Λεοντόψαρο: Μπορεί να προκαλέσει επώδυνα τσιμπήματα, ενώ οι αλλεργικές αντιδράσεις από αυτό είναι εξαιρετικά σπάνιες.
Οι αλλεργίες δεν πρέπει να στερούν τις καλοκαιρινές διακοπές. Η ψυχραιμία, η πρόληψη, η σωστή ενημέρωση και η άμεση αναζήτηση ιατρικής φροντίδας σε περίπτωση σοβαρών συμπτωμάτων αποτελούν τα βασικά εφόδια για ένα ασφαλές καλοκαίρι.
• Με πληροφορίες από το ΑΠΕ-ΜΠΕ.
