Ανεξάντλητος είναι σίγουρα ο θησαυρός της ποντιακής λαογραφίας, και ανεκτίμητος ο ρόλος του Αρχείου Πόντου της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών στη διάσωσή του! Το θετικό είναι ότι ακόμα και σήμερα η ΕΠΜ, μέσα και από τη σελίδα της στο facebook, συνεχίζει ακούραστη να μοιράζεται αυτόν τον πλούτο – όπως άλλωστε και μέσα από το Μουσείο της.
Το απόσπασμα που ακολουθεί είναι από άρθρο του Δημήτριου Κ. Παπαδόπουλου (Σταυριώτη) για τα έθιμα που ακολουθούσαν στο Σταυρίν, και αν κάποιο ξεχωρίζει, είναι η απειλή του αγρότη ότι «θα κόψει το δέντρο από τη ρίζα» αν δεν καρποφορήσει. Και για απόδειξη ότι …εννοεί την απειλή, έξυνε λίγο από τη φλούδα του!
Απολαύστε τη γλαφυρή καταγραφή:
Την 24 Ιουνίου εορτάζετο η μνήμη του Αγ. Ιωάννου, επικαλουμένου τ’ Αεννί, τ’ ηλετρουπί’ ή ηλετρόπ’ και σπανίως τ’ ηλεστρόφ’, ίσως λόγω της τροπής του ηλίου μετά το θερινόν ηλιοστάσιον.
Την παραμονήν βράδυ άναπταν φωτιές και πηδούσαν επάνω απ’ αυτές αι νεάνιδες και οι νέοι. Ο κλήδονας δεν ήτο πολύ γνωστός.
Ανήμερα του Αγ. Ιωάννου κορίτσια και νεάνιδες έπαιρναν τρόφιμα και επήγαιναν εκδρομή εις κατάλληλον μέρος. Εκεί παρεσκεύαζαν φαγητά και έπαιζαν τα κούκλας (κούκλες). Έτρωγαν σε κοινό τραπέζι, ετραγουδούσαν και εχόρευαν, όπως περίπου γίνεται και σήμερον εις τας εκδρομάς. Έπαιζαν διάφορα παιγνίδια και αναπαράστασιν γάμου με κούκλες.
Την 24 Ιουνίου κάθε νοικοκυρά έβγαζεν από τα σεντούκια της τα καλά ρούχα όλων των μελών της οικογενείας, καθώς και την προίκα των κοριτσιών της, και τα άπλωνεν εις τον ήλιον να ηλιάσκουν, δηλ. να ηλιασθούν δια να μη τα προσβάλλη η θέσα ή σέθα (σκόρος).
Επίσης την ιδίαν ημέραν απειλούσαν τα μη καρποφορούντα δένδρα. Εάν λ.χ. δένδρον οπωροφόρον δεν κρατούσε τα άνθη του και επομένως δεν καρποφορούσε, το απειλούσαν κουνώντας το τσεκούρι ότι θα το κόψουν από τη ρίζα. Έπειτα έκοπταν ολίγην φλούδα και περιέδεναν τον κορμόν του δένδρου με κόκκινη κλωστή.
