Μια σειρά από αλλαγές στο καθεστώς των αναγκαστικών μέτρων είσπραξης φέρνει στο προσκήνιο το νέο πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Με στόχο την εξισορρόπηση μεταξύ της εισπραξιμότητας των χρεών και της επιβίωσης της πραγματικής οικονομίας, οι νέες διατάξεις αναδιαμορφώνουν πλήρως το τοπίο των κατασχέσεων και εκτιμάται ότι θα προσφέρουν άμεση ανακούφιση σε χιλιάδες φυσικά πρόσωπα και νοικοκυριά που βρίσκονται εγκλωβισμένα σε τροχιά οφειλών προς το Δημόσιο, τις τράπεζες και τους ιδιώτες.
Η πλέον σημαντική παρέμβαση εντοπίζεται στο άρθρο 6 του υπό ψήφιση νομοσχεδίου, το οποίο διευρύνει σημαντικά την «ομπρέλα» προστασίας των καταθέσεων έναντι του Δημοσίου.
Το θεσμοθετημένο ακατάσχετο όριο για χρέη προς την Εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία ενισχύεται αισθητά, καθώς αυξάνεται από τα 1.250 ευρώ στα 1.600 ευρώ τον μήνα για κάθε φυσικό πρόσωπο. Η μεταβολή αυτή μεταφράζεται σε μια πρόσθετη μηνιαία προστασία ύψους 350 ευρώ, εξασφαλίζοντας στους πολίτες ένα ετήσιο «ανάχωμα» της τάξεως των 4.200 ευρώ, το οποίο παραμένει ανέπαφο από τις κρατικές διεκδικήσεις για την κάλυψη των βασικών βιοτικών αναγκών.
Οριζόντια θωράκιση έναντι τραπεζών και ιδιωτών
Η μεταρρυθμιστική γραμμή του νομοσχεδίου δεν περιορίζεται μόνο στις οφειλές προς το κρατικό ταμείο, αλλά επεκτείνεται και στον ιδιωτικό τομέα. Για χρέη που αφορούν τραπεζικά ιδρύματα, προμηθευτές ή άλλους ιδιώτες, το ακατάσχετο όριο σε ατομικό λογαριασμό αναπροσαρμόζεται επίσης προς τα πάνω, αγγίζοντας πλέον τα 1.600 ευρώ από 1.500 ευρώ που ίσχυε μέχρι σήμερα. Το πρόσθετο αυτό κέρδος των 100 ευρώ μηνιαίως (ή 1.200 ευρώ σε ετήσια βάση) θωρακίζει περαιτέρω τη ρευστότητα των πολιτών απέναντι στους πιστωτές.
Παράλληλα, ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται για τον προϋπολογισμό των νοικοκυρών μέσω των κοινών λογαριασμών. Στις περιπτώσεις αυτές, το όριο προστασίας από κατασχέσεις ιδιωτών αυξάνεται από τα 2.000 ευρώ στα 2.200 ευρώ το μήνα. Η συγκεκριμένη ρύθμιση προσφέρει επιπλέον ασφάλεια ύψους 200 ευρώ μηνιαίως –δηλαδή έως και 2.400 ευρώ ετημίως– αποτρέποντας τον αιφνίδιο οικονομικό στραγγαλισμό των οικογενειών.
Η ισχύς των νέων αυξημένων ορίων αναμένεται να ξεκινήσει αμέσως μετά την ψήφιση του πολυνομοσχεδίου, η οποία έχει προγραμματιστεί για τα τέλη Ιουνίου.
Το κλειδί της προστασίας: Η δήλωση του ΙΒΑΝ
Αξίζει να σημειωθεί ότι η νέα αυτή προστασία δεν θα ενεργοποιηθεί αυτόματα με την ψήφιση του νόμου, αλλά απαιτεί τη θετική ενέργεια του φορολογούμενου. Προκειμένου να κατοχυρωθεί το ακατάσχετο όριο έναντι του Δημοσίου, ο οφειλέτης υποχρεούται να δηλώσει ηλεκτρονικά τον τραπεζικό του λογαριασμό (IBAN) στην ψηφιακή πύλη της ΑΑΔΕ, ορίζοντάς τον ρητά ως τον μοναδικό προστατευόμενο λογαριασμό του στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Στις περιπτώσεις όπου υφίσταται λογαριασμός στον οποίο κατατίθενται μισθοί, συντάξεις ή πάσης φύσεως ασφαλιστικές παροχές, ο νόμος ορίζει περιοριστικά ότι πρέπει να δηλωθεί αποκλειστικά αυτός.
Διέξοδος με άρση κατασχέσεων και κοινωνικές πρόνοιες
Πέραν των ορίων, το νομοσχέδιο εισάγει μια εξαιρετικά κρίσιμη «βαλβίδα αποσυμπίεσης» για όσους έχουν ήδη υποστεί τη δέσμευση των περιουσιακών τους στοιχείων.
Συγκεκριμένα, θεσπίζεται η δυνατότητα πλήρους άρσης της κατάσχεσης ενός τραπεζικού λογαριασμού, υπό την προϋπόθεση ότι ο οφειλέτης θα καταβάλει το 25% της βασικής οφειλής για την οποία επιβλήθηκε το μέτρο, συμπεριλαμβανομένων των αναλογούντων τόκων και προσαυξήσεων.
Το μέτρο αυτό καταλαμβάνει αναδρομικά και τις ήδη υφιστάμενες, μακροχρόνιες κατασχέσεις, δίνοντας μια ρεαλιστική ευκαιρία επανεκκίνησης σε εγκλωβισμένους πολίτες. Ωστόσο, για την αποφυγή καταχρηστικών συμπεριφορών, η συγκεκριμένη ευεργετική διάταξη μπορεί να αξιοποιηθεί μόνο μία φορά από κάθε οφειλέτη. Παράλληλα, εισάγονται ρητές εξαιρέσεις για όσους έχουν ήδη προσφύγει σε διαδικασίες πτώχευσης ή αφερεγγυότητας, ώστε να διασφαλιστεί η ισορροπία του συστήματος.
Το νομοσχέδιο επιδεικνύει έντονο κοινωνικό πρόσημο, εισάγοντας ειδική, απόλυτη προστασία για τις ευάλωτες ομάδες. Με ρητή διάταξη, οι οικονομικές ενισχύσεις που αφορούν την ειδική αγωγή χαρακτηρίζονται στο εξής ως πλήρως ανεκχώρητες, ακατάσχετες και μη συμψηφιζόμενες με οποιοδήποτε χρέος προς το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία, τους ΟΤΑ ή τις τράπεζες, διασφαλίζοντας ότι οι πόροι αυτοί θα κατευθύνονται αποκλειστικά στον σκοπό για τον οποίο δίνονται, χωρίς καμία απολύτως παρέκκλιση.
