Η 10η Ιουνίου 1944 έχει καταγραφεί με μελανά γράμματα στην παγκόσμια ιστορία. Η Σφαγή του Διστόμου από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής αποτελεί ένα από τα ειδεχθέστερα εγκλήματα πολέμου κατά αμάχων. Μέσα σε λίγες ώρες, μια ολόκληρη κοινότητα ξεκληρίστηκε, σε μια προαναγγελθείσα επιχείρηση «αντιποίνων» που μετατράπηκε σε ένα όργιο αίματος και κτηνωδίας.
Όλα άρχισαν το πρωί της 10ης Ιουνίου, όταν φάλαγγα των Ες-Ες από το 4ο Σύνταγμα Τεθωρακισμένων Γρεναδιέρων κατευθύνθηκε προς το Δίστομο. Μετά από μια σύντομη αλλά αιματηρή συμπλοκή με αντάρτες του ΕΛΑΣ στην περιοχή Στείρι, οι Γερμανοί επέστρεψαν στο χωριό με ξεκάθαρη διαταγή τη γενική σφαγή του πληθυσμού. Ακολούθησαν σκηνές αρχέγονης βαρβαρότητας.
Διακόσιοι εικοσιοκτώ άνθρωποι, ανάμεσά τους 117 γυναίκες και 53 παιδιά, σφαγιάστηκαν μέσα στα σπίτια τους και στους δρόμους.
Βρέφη αποκεφαλίστηκαν, έγκυες γυναίκες ξεκοιλιάστηκαν με ξιφολόγχες και σπίτια πυρπολήθηκαν, μετατρέποντας το Δίστομο σε μια απέραντη κόλαση.
Από τη Σαμψούντα στο Δίστομο – Παρόμοια μέθοδος, κοινή μοίρα
Αν και το Δίστομο ήταν ένας τόπος με αμιγώς γηγενή πληθυσμό, η τραγωδία του συνδέεται κατά έναν τρόπο με το μαρτύριο του προσφυγικού ελληνισμού.
Η μεθοδολογία της σφαγής φέρει σχεδόν ταυτόσημες ομοιότητες με τις μεθόδους που εφάρμοσαν οι Νεότουρκοι και οι Κεμαλικοί κατά τη Γενοκτονία των Ποντίων και των Μικρασιατών.
Η κυκλωτική κίνηση γύρω από το χωριό, η καθολική εξόντωση του άμαχου πληθυσμού χωρίς καμία διάκριση ηλικίας ή φύλου, η κτηνωδία απέναντι στα βρέφη και τις γυναίκες, και η ολοκληρωτική πυρπόληση των σπιτιών στο Δίστομο, θυμίζουν έντονα τις «επιχειρήσεις εκκαθάρισης» στην Πάφρα, τη Σαμψούντα ή στα χωριά της Σάντας.
Αυτή η ομοιότητα δεν είναι συμπτωματική. Η στρατιωτική ηγεσία της Γερμανικής Αυτοκρατορίας είχε διατελέσει στενός σύμβουλος και σύμμαχος της Οθωμανικής Διοίκησης κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο –με με επικεφαλής τον Ότο Λίμαν φον Σάντερς. Οι μέθοδοι εξόντωσης και «ζωνών θανάτου» που δοκιμάστηκαν και εφαρμόστηκαν στην Ανατολία εναντίον των χριστιανικών πληθυσμών, επέστρεψαν δύο δεκαετίες αργότερα στην ίδια την Ελλάδα από τους Ναζί μαθητές τους.
Ογδόντα και πλέον χρόνια μετά, το Δίστομο παραμένει ένα ανοιχτό τραύμα, αλλά και ένα παγκόσμιο σύμβολο του αγώνα κατά του φασισμού και της διεκδίκησης των γερμανικών οφειλών.
Στον ποντιακό και ευρύτερα προσφυγικό ελληνισμό, το Δίστομο υπενθυμίζει ότι το έγκλημα της Γενοκτονίας και το αίμα των αθώων συνδέουν άρρηκτα τα μαρτυρικά χωριά της Κατοχής με τις τέφρες των αλησμόνητων πατρίδων του Πόντου και της Μικράς Ασίας.
Αιωνία η μνήμη των 228 αδικοχαμένων ψυχών.
Πόπη Παπαγεωργίου
