Η ιστορία του μικρασιατικού ελληνισμού είναι γεμάτη προσωπικότητες που, παρά τον ξεριζωμό και τις δυσκολίες της προσφυγιάς, κατάφεραν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της σύγχρονης Ελλάδας.
Μία από αυτές τις μορφές ήταν ο Φώτης Ουλκέρογλου, ένας άνθρωπος που αφιέρωσε τη ζωή του τόσο στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης όσο και στην πρόοδο της χώρας μέσα από την ενασχόλησή του με μια από τις πλέον πρωτοποριακές τεχνολογίες της εποχής του: το ραδιόφωνο.
Το όνομά του συνδέθηκε στενά με τον οργανωμένο προσφυγικό ελληνισμό, τη Νέα Ιωνία και την Ένωση Σπάρτης Μικράς Ασίας, ενώ παράλληλα καταγράφηκε στον Τύπο της εποχής ως ένας από τους ανθρώπους που εργάστηκαν με πάθος για τη διάδοση της ραδιοφωνίας στην Ελλάδα.
Στην πρώτη γραμμή του προσφυγικού ελληνισμού
Ο Φώτης Ουλκέρογλου υπήρξε εξέχουσα προσωπικότητα του μικρασιατικού ελληνισμού και διακεκριμένο διοικητικό στέλεχος της προσφυγικής κοινότητας της Νέας Ιωνίας.
Διετέλεσε γενικός γραμματέας της Ένωσης Σπάρτης Μικράς Ασίας, ενός από τα ιστορικά σωματεία που ιδρύθηκαν από πρόσφυγες με καταγωγή από τη Σπάρτη της Πισιδίας, με στόχο τη διατήρηση των δεσμών της κοινότητας και τη διάσωση της ιστορικής της κληρονομιάς.
Η δράση του δεν περιορίστηκε στα τυπικά καθήκοντα ενός διοικητικού στελέχους. Ανήκε στη γενιά εκείνων των προσφύγων που αντιλήφθηκαν νωρίς ότι η διάσωση της ιστορικής μνήμης αποτελούσε χρέος απέναντι στις επόμενες γενιές.
Μέσα από τη συμμετοχή του στα προσφυγικά σωματεία κατέγραψε μαρτυρίες, αναμνήσεις και ιστορικά στοιχεία που διαφορετικά θα κινδύνευαν να χαθούν μαζί με τους ανθρώπους που βίωσαν τα γεγονότα της Μικρασιατικής Καταστροφής.
Η διάσωση της ιστορίας της Σπάρτης της Μικράς Ασίας
Ο Φώτης Ουλκέρογλου υπήρξε πρωτεργάτης στη διάσωση της ιστορίας της Σπάρτης της Μικράς Ασίας και των ανθρώπων της.
Άφησε πίσω του πολύτιμο αρχειακό και ιστορικό υλικό, ενώ κατέγραψε μαρτυρίες και βιώματα προσφύγων, συμβάλλοντας καθοριστικά στη διατήρηση της συλλογικής μνήμης.
Το έργο του αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι ανήκε στην πρώτη γενιά των προσφύγων, όταν ακόμη η ιστορία μεταφερόταν κυρίως προφορικά και δεν είχαν αναπτυχθεί οι συστηματικές ιστορικές έρευνες που ακολούθησαν τις επόμενες δεκαετίες.
Παράλληλα συμμετείχε ενεργά στα πρώτα σωματεία της Νέας Ιωνίας, διεκδικώντας καλύτερες συνθήκες διαβίωσης και ουσιαστική πολιτική εκπροσώπηση για τους χιλιάδες Μικρασιάτες που προσπαθούσαν να ξαναχτίσουν τη ζωή τους στην Ελλάδα μετά τον ξεριζωμό.
Ένας πρωτοπόρος της ραδιοφωνίας
Λιγότερο γνωστή είναι μια άλλη πτυχή της δράσης του: η σχέση του με τα πρώτα βήματα της ελληνικής ραδιοφωνίας.
Σε μια εποχή κατά την οποία το ραδιόφωνο αποτελούσε ακόμη τεχνολογική καινοτομία, ο Φώτης Ουλκέρογλου διέκρινε τις δυνατότητές του και αφιερώθηκε στη διάδοσή του στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας Προσφυγικός Κόσμος, εργάστηκε επί σειρά ετών στον μεγάλο οίκο Καραγιάννη, ο οποίος δραστηριοποιούνταν στην εισαγωγή και διάδοση ραδιοφωνικών συσκευών.
Η αγάπη του για το νέο μέσο και η διάθεση για δημιουργία τον οδήγησαν στη δημιουργία της δικής του επιχείρησης, της «Εμποροτεχνικής Ο.Ε.», με σκοπό την προώθηση του ραδιοφώνου και των νέων ηλεκτρικών εφαρμογών στο ελληνικό κοινό.
Η εταιρεία εγκαταστάθηκε στην πλατεία Καρύτση, στο κέντρο της Αθήνας, δίπλα στα γραφεία της εφημερίδας Το Βήμα και κοντά στον Εθνικό Κήρυκα.
Τα εγκαίνια της έκθεσης ραδιοφώνων και ηλεκτρικών συσκευών συγκέντρωσαν πλήθος προσκεκλημένων, γεγονός που αποτυπώνει το ενδιαφέρον που προκαλούσαν τότε οι νέες τεχνολογίες.
«Σκαπανέας και μαχητής»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τρόπος με τον οποίο ο Τύπος της εποχής περιέγραφε τον Φώτη Ουλκέρογλου.
Η εφημερίδα Προσφυγικός Κόσμος δεν τον αντιμετώπιζε ως έναν απλό επιχειρηματία. Αντιθέτως, τον χαρακτήριζε «σκαπανέα και μαχητή» της ραδιοφωνίας, αναγνωρίζοντας τη συμβολή του στη διάδοση ενός μέσου που επρόκειτο να αλλάξει οριστικά τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι ενημερώνονταν και επικοινωνούσαν.
Η συγκεκριμένη αναφορά αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς προέρχεται από μια εποχή κατά την οποία η ραδιοφωνία βρισκόταν ακόμη στα πρώτα της βήματα και η επιτυχία της κάθε άλλο παρά δεδομένη ήταν.
