Μικρασιατικό Μέτωπο: Επιστολή-κόλαφος στρατιώτη για τη μη συμμετοχή των γόνων των βουλευτών και των εφοπλιστών στον πόλεμο

Ήταν όλοι οι Έλληνες θιασώτες της «Μεγάλης Ιδέας» και άραγε έβαλαν όλοι εξίσου «πλάτες» για να στηριχθεί το Μικρασιατικό Μέτωπο; Όσον αφορά το πρώτο μέρος της ρητορικής ερώτησης η απάντηση είναι «όχι δεν ήταν» και αυτό το αναδείξαμε σε παλιότερο άρθρο μας. Σε ό,τι αφορά το δεύτερο σκέλος της ερώτησης, εάν δηλαδή όλοι οι υποστηρικτές της «Μεγάλης Ιδέας» προσέφεραν τις ίδιες υπηρεσίες στην πατρίδα, μπορούμε να αντλήσουμε τα συμπεράσματά μας μεταξύ άλλων και από τα δημοσιεύματα του Τύπου της εποχής.

Με μια ενδελεχή έρευνα στα αρχεία του Ελληνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου (ΕΛΙΑ)¹, ανασύρουμε μέσα από την πληθώρα των διασωθέντων αρχείων και φέρνουμε στο φως την επιστολή ενός εφέδρου.

Ο στρατιώτης αυτός απαντά στην πρόσκληση του Ηλία Βουτιερίδη, εκδότη του Συναδέλφου ο οποίος θέλοντας να αυξήσει την αλληλεπίδραση με το στράτευμα αλλά και από λογοτεχνικό ενδιαφέρον ως φιλόλογος που ήταν, απηύθυνε κάλεσμα στο αναγνωστικό του κοινό – τους φαντάρους–, να γράψουν διήγημα σχετικό με την καθημερινότητά τους στο μέτωπο.

Η επιστολή είναι ανυπόγραφη και αυτό γιατί ο στρατιώτης που τη συνέταξε θέλησε να προστατευτεί από τυχόν επιτίμια που θα αντιμετώπιζε με τη δημοσίευσή της, εάν γινόταν γνωστό το όνομά του.

Γιατί φοβήθηκε ότι θα τον τιμωρούσαν οι ανώτεροί του; Επειδή εξέφρασε την «ιερή αγανάκτηση» του και είπε αλήθειες που μέχρι σήμερα ταλανίζουν το κράτος μας. Γιατί αυτοί που βρίσκονται πάντα στην πρώτη γραμμή για την υπεράσπιση της πατρίδας και των ιδανικών της, είναι από αρχαιοτάτων χρόνων οι απλοί πολίτες, οι γεωργοί, οι ποιμένες, οι εργάτες, ενώ οι προνομιούχες τάξεις παρακολουθούν τα γεγονότα εκ του ασφαλούς², καθορίζουν την τύχη του λαού και στο τέλος ζητούν και «δάφνες»!

Ας διαβάσουμε όμως την επιστολή του εφέδρου του Μικρασιατικού Μετώπου, ο οποίος όπως φαίνεται από τη γραφή του είχε επαρκή μόρφωση, οξύνοια, επαναστατικό πνεύμα, φιλοπατρία και τόλμη.

Έτσι με παρρησία έγραψε εκείνο που όλοι σκέφτονταν αλλά δίσταζαν να πουν: «Ο ελληνικός λαός θα αφυπνισθεί μίαν ημέραν και θα αφυπνισθεί αγρίως»!

≈

Σμύρνη τη 29η Απριλίου 1922

Φίλε «Συνάδελφε»

Εδιάβασα εις το υπό χθεσινήν ημερομηνίαν φύλλον σας ότι διενεργείτε διαγωνισμόν δια να γράψη ο καθένας «όποιος θέλει» διηγήματα βγαλμένα πάντοτε από την Μικρασιατική εκστρατεία. Και σας ερωτώ, αγνοείτε ότι ο Ελληνικός Στρατός αποτελείται από γεωργούς, ποιμένας και εργάτας και ως εκ τούτου πολύ ολίγοι θα ευρεθούν εις την θέσιν να συγγράψουν τα απομνημονεύματά των; Έχω πενταετή υπηρεσίαν εις διάφορα μέτωπα και ουδέποτε είδα συνάδελφό μου υιόν βουλευτού ή κανενός εφοπλιστού και εάν κανείς από αυτούς έλθη εις το Στράτευμα φυσικώ τω λόγω, θα είναι από το αντίπαλον κόμμα.

Λοιπόν αν και είμεθα άνθρωποι του βουνού ήμασθε εις θέσιν να βλέπουμε και το τι γίνεται γύρω μας και όλος τούτος ο πληθυσμός όπου στενάζει από το φορτίο της επιστρατεύσεως θα αφυπνισθή μίαν ημέραν και θα αφυπνισθή αγρίως και εύχομαι να μην έχει αντίκτυπον εις την εθνικήν μας υπόθεσιν.

Μετά τιμής

Ένας έφεδρος

Σας γράφω ανυπογράφως και ίσως και δεν τα λαμβάνετε υπόψιν, αλλά δεν μπορώ να σας γράψω και το όνομά μου.

Αλεξία Ιωαννίδου

¹ Το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (ΕΛΙΑ) ιδρύθηκε το 1980 στην Αθήνα με σκοπό μέσω της συλλογής, της ταξινόμησης, της μελέτης και της έκδοσης αρχειακού και έντυπου υλικού να διασώσει την εθνική πνευματική κληρονομιά και να προάγει την φιλολογική επιστήμη και τις ιστορικές σπουδές. Μέσα από τα διασωθέντα αρχεία του, ερευνητές κάθε επιστημονικού πεδίου μπορούν να βρουν υλικό προαγωγής της έρευνάς τους, αλλά και απλοί αναγνώστες να εμπλουτίζουν τις γνώσεις τους.

² Με τον όρο «κουραμπιές» κορόιδευαν οι μάχιμοι στρατιώτες αυτούς που έμεναν στα μετόπισθεν φροντίζοντας να προστατέψουν τους εαυτούς τους. Αν και ο χαρακτηρισμός έχει τις ρίζες του στις αρχές του 20ού αιώνα στις μάχες του 1912-1913, εντούτοις χρησιμοποιήθηκε και μεταγενέστερα γιατί το φαινόμενο του «κουραμπιέ» είναι διαχρονικό. Λέγονταν έτσι λόγω του άσπρου χρώματος που έχει το δημοφιλές γλυκό υποδηλώνοντας τους καθαρούς και ατσαλάκωτους στρατιωτικούς που περνούσαν τη θητεία τους αβρόχοις ποσί και δεν λερώνονταν από τη λάσπη του Μετώπου. Βέβαια εδώ ο συντάκτης της επιστολής μιλάει για ακόμη πιο σκανδαλώδεις καταστάσεις, για άτομα που δεν υπηρετούσαν καν τη θητεία τους.