Ο ύπνος μπορεί να λειτουργεί σαν «ασπίδα» για τον οργανισμό, όμως νέα μεγάλη έρευνα δείχνει ότι και η υπερβολή μπορεί να αποδειχθεί εξίσου επιβαρυντική με την έλλειψή του.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τόσο ο πολύ λίγος όσο και ο υπερβολικός ύπνος συνδέονται με ταχύτερη γήρανση του εγκεφάλου αλλά και σημαντικών οργάνων του σώματος, όπως η καρδιά, οι πνεύμονες και το ανοσοποιητικό σύστημα.
Η ερευνητική ομάδα του Columbia University χρησιμοποίησε τεχνητή νοημοσύνη και δημιούργησε ειδικά «βιολογικά ρολόγια γήρανσης», αξιοποιώντας δεδομένα σχεδόν μισού εκατομμυρίου ανθρώπων από τη βάση UK Biobank.
Οι επιστήμονες συνέκριναν τις ώρες ύπνου των συμμετεχόντων με τη βιολογική ηλικία 17 διαφορετικών οργάνων και διαπίστωσαν ότι:
• όσοι κοιμούνταν λιγότερο από 6 ώρες εμφάνιζαν ταχύτερη γήρανση,
• το ίδιο ίσχυε και για όσους κοιμούνταν πάνω από 8 ώρες,
• οι καλύτεροι δείκτες υγείας καταγράφηκαν σε άτομα που κοιμούνταν από 6,4 έως 7,8 ώρες ημερησίως.
Οι ερευνητές διευκρινίζουν πάντως ότι η διάρκεια ύπνου δεν σημαίνει απαραίτητα πως προκαλεί από μόνη της τη γήρανση, αλλά λειτουργεί ως ισχυρός δείκτης συνολικής υγείας.
Η μελέτη εντόπισε επίσης ισχυρή σχέση ανάμεσα στον κακό ύπνο και σε μια σειρά παθήσεων.
Ο ανεπαρκής ύπνος συνδέθηκε με κατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές, παχυσαρκία, διαβήτη τύπου 2, υπέρταση, καρδιοπάθειες και αρρυθμίες, ενώ τόσο ο λίγος όσο και ο υπερβολικός ύπνος σχετίστηκαν με αναπνευστικά και πεπτικά προβλήματα, όπως άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, γαστρίτιδα και γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν τα ευρήματα για την κατάθλιψη στην τρίτη ηλικία. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι διαφορετικοί βιολογικοί μηχανισμοί μπορεί να κρύβονται πίσω από τον λίγο και τον υπερβολικό ύπνο, οδηγώντας ωστόσο σε παρόμοια επιβάρυνση της ψυχικής υγείας.
Σύμφωνα με τη μελέτη:
• ο λίγος ύπνος φαίνεται να επηρεάζει πιο άμεσα το φορτίο της κατάθλιψης,
• ο υπερβολικός ύπνος πιθανόν δρα μέσω μηχανισμών που σχετίζονται με τη γήρανση του εγκεφάλου και του λιπώδους ιστού.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι τα ευρήματα ενισχύουν ολοένα περισσότερο την άποψη πως ο ύπνος δεν αποτελεί απλώς μια καθημερινή συνήθεια, αλλά βασικό παράγοντα που επηρεάζει συνολικά τη λειτουργία και τη γήρανση του οργανισμού.
