Διεθνή ανησυχία προκάλεσε η εμφάνιση κρουσμάτων χανταϊού στο ολλανδικό κρουαζιερόπλοιο MV Hondius, καθώς το περιστατικό συνδέθηκε με τον ιό των Άνδεων, το μοναδικό έως σήμερα στέλεχος για το οποίο έχει τεκμηριωθεί –αν και εξαιρετικά σπάνια– μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Παρά το συναγερμό, τόσο το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) όσο και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) υπογραμμίζουν ότι ο κίνδυνος για τη δημόσια υγεία παραμένει χαμηλός και δεν υπάρχουν ενδείξεις για σενάρια νέας πανδημίας.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο επίκουρος καθηγητής Υγιεινής και Επιδημιολογίας του ΕΚΠΑ Γκίκας Μαγιορκίνης, ο οποίος μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ξεκαθάρισε ότι η μετάδοση του συγκεκριμένου στελέχους μεταξύ ανθρώπων είναι εξαιρετικά περιορισμένη.
«Δεν κινδυνεύουμε από πανδημία χανταϊού» τόνισε, εξηγώντας ότι απαιτείται πολύ στενή και παρατεταμένη επαφή για να υπάρξει μετάδοση.
Ο ίδιος εκτίμησε ότι δεν υπάρχει ιδιαίτερος κίνδυνος εξάπλωσης εκτός του κρουαζιερόπλοιου, ενώ σημειώνει πως δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι το στέλεχος αυτό μπορεί να εξαπλωθεί εύκολα μεταξύ ηπείρων, όπως συνέβη με ιούς τύπου γρίπης ή Covid-19.
Τι είναι οι χανταϊοί
Οι χανταϊοί είναι ιοί που μεταφέρονται κυρίως από τρωκτικά και υπάρχουν εδώ και χιλιάδες χρόνια. Ο άνθρωπος μολύνεται συνήθως μέσω επαφής με ούρα, περιττώματα ή άλλα βιολογικά υγρά μολυσμένων ζώων.
Σύμφωνα με τον Γκίκα Μαγιορκίνη, στη Νότια Αμερική κυκλοφορούν οι λεγόμενοι «ιοί του Νέου Κόσμου», στους οποίους ανήκει και ο ιός των Άνδεων. Τα στελέχη αυτά συνδέονται συχνότερα με σοβαρές αναπνευστικές επιπλοκές και εμφανίζουν μεγαλύτερη θνητότητα σε σχέση με τα ευρωπαϊκά στελέχη.
Αντιθέτως, οι χανταϊοί που εντοπίζονται στην Ευρώπη –και στην Ελλάδα– προκαλούν συνήθως διαφορετική κλινική εικόνα, χωρίς μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο.
«Οι ευρωπαϊκοί χανταϊοί είναι διαφορετικοί και γενικά ηπιότεροι», εξηγεί ο καθηγητής.
Πόσο επικίνδυνος είναι
Οι ειδικοί σημειώνουν ότι η θνητότητα των στελεχών της Λατινικής Αμερικής υπολογίζεται θεωρητικά μεταξύ 10% και 30%, ωστόσο εκτιμάται πως το ποσοστό αυτό πιθανόν υπερεκτιμάται, καθώς πολλά ήπια περιστατικά δεν διαγιγνώσκονται ποτέ.
Ο ΠΟΥ εκτιμά ότι κάθε χρόνο καταγράφονται διεθνώς 10.000 έως 100.000 περιστατικά χανταϊού, με τη σοβαρότητα να εξαρτάται από το εκάστοτε στέλεχος.
Για τα ευρωπαϊκά στελέχη, η θνητότητα θεωρείται χαμηλότερη, αν και δεν υπάρχουν ακριβή δεδομένα.
Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει ειδικό φάρμακο ή εμβόλιο για τον χανταϊό και η αντιμετώπιση βασίζεται κυρίως στην υποστηρικτική θεραπεία.
Τα συμπτώματα
Η λοίμωξη εκδηλώνεται διαφορετικά ανάλογα με την περιοχή και το στέλεχος του ιού.
• Στην Αμερική μπορεί να προκαλέσει σοβαρό καρδιοπνευμονικό σύνδρομο.
• Στην Ευρώπη συνδέεται συχνότερα με πυρετό, κακουχία και νεφρική προσβολή.
Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως από μία έως οκτώ εβδομάδες μετά την έκθεση, με μέσο χρόνο επώασης περίπου δύο εβδομάδες.
Μετάδοση και μέτρα προστασίας
Η βασική οδός μετάδοσης παραμένει η επαφή με μολυσμένα τρωκτικά ή τα εκκρίματά τους.
Για το λόγο αυτό, οι ειδικοί συστήνουν:
• αποφυγή επαφής με τρωκτικά,
• σχολαστική καθαριότητα σε αποθήκες, αγροτικούς και κλειστούς χώρους,
• χρήση γαντιών και μάσκας κατά τον καθαρισμό χώρων όπου ενδέχεται να υπάρχουν περιττώματα ή φωλιές τρωκτικών,
• συστηματικές μυοκτονίες και έλεγχο υγειονομικών χώρων.
Οι επιστήμονες επιμένουν ότι, παρά τη διεθνή προσοχή που έχει συγκεντρώσει το περιστατικό στο κρουαζιερόπλοιο MV Hondius, δεν υπάρχουν ενδείξεις για ανεξέλεγκτη διασπορά ή νέο παγκόσμιο υγειονομικό κίνδυνο.
