Η εκεχειρία ΗΠΑ-Ιράν δείχνει πλέον να κρέμεται από μια κλωστή, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιστροφής στον πόλεμο, προειδοποιώντας ότι, εάν αυτό συμβεί, η νέα φάση της σύγκρουσης θα μπορούσε να ολοκληρωθεί μέσα σε «δύο έως τρεις εβδομάδες».
Ταυτόχρονα ανεβάζει τους τόνους απέναντι στην Τεχεράνη, δηλώνοντας ότι «αυτοί οι τρελοί δεν πρέπει να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα».
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με πληροφορίες του CNN που επικαλούνται ισραηλινές πηγές, ΗΠΑ και Ισραήλ εξετάζουν σύντομη στρατιωτική επιχείρηση με στόχο να πιέσουν το Ιράν να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις. Το σενάριο αυτό προστίθεται σε ένα ήδη εκρηκτικό σκηνικό, καθώς στα Στενά του Ορμούζ καταγράφονται ανταλλαγές πυρών, επιθέσεις με drones και πυραύλους, αλλά και αντικρουόμενες ανακοινώσεις από Ουάσινγκτον και Τεχεράνη.
Το νέο επίκεντρο της κρίσης είναι το «Project Freedom» (Σχέδιο Ελευθερία), η αμερικανική επιχείρηση που παρουσιάστηκε από τον Τραμπ ως «ανθρωπιστική» προσπάθεια για την ασφαλή διέλευση πλοίων που έχουν εγκλωβιστεί στον Κόλπο μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν. Σύμφωνα με τον Guardian, οι ΗΠΑ επιχειρούν να ανοίξουν νότια θαλάσσια διαδρομή μέσω ομανικών υδάτων, με περίπου 20.000 ναυτικούς να παραμένουν εγκλωβισμένοι και τη διεθνή ναυτιλία να κινείται με μεγάλη επιφυλακτικότητα.
Η πρώτη δοκιμή του σχεδίου έγινε με πλοίο της Maersk. Η εταιρεία επιβεβαίωσε ότι το αμερικανικής σημαίας Alliance Fairfax, της θυγατρικής Farrell Lines, διέσχισε με ασφάλεια τα Στενά του Ορμούζ υπό αμερικανική στρατιωτική προστασία, χωρίς να υπάρξουν ζημιές ή τραυματισμοί.
Η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι οι αμερικανικές δυνάμεις κατέστρεψαν έξι μικρά ιρανικά σκάφη και αναχαίτισαν πυραύλους cruise και drones που εκτοξεύθηκαν από τους Φρουρούς της Επανάστασης, ενώ ο επικεφαλής της Centcom ναύαρχος Μπραντ Κούπερ έκανε λόγο για ένα ευρύ αμυντικό πακέτο με αντιτορπιλικά, αεροσκάφη, μη επανδρωμένα μέσα και 15.000 στρατιωτικούς.
Από την άλλη πλευρά η Τεχεράνη απορρίπτει την αμερικανική εκδοχή. Υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ δεν χτύπησαν στρατιωτικά ταχύπλοα, αλλά μικρά πολιτικά σκάφη, προκαλώντας το θάνατο αμάχων, ενώ ισχυρίζεται ότι ιρανικοί πύραυλοι έπληξαν αμερικανική φρεγάτα – κάτι που οι ΗΠΑ διαψεύδουν.
Η ιρανική ηγεσία διαμηνύει επίσης ότι οποιαδήποτε ασφαλής διέλευση από τα Στενά πρέπει να γίνεται σε συντονισμό με το Ιράν και προειδοποιεί πως ξένη στρατιωτική δύναμη που θα επιχειρήσει να εισέλθει χωρίς έγκριση μπορεί να δεχθεί επίθεση.
Μάλιστα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί έγραψε στο X ότι «τα γεγονότα στο Ορμούζ δείχνουν πως δεν υπάρχει στρατιωτική λύση σε μια πολιτική κρίση», χαρακτηρίζοντας το αμερικανικό σχέδιο «Project Dead End» – δηλαδή «Σχέδιο Αδιέξοδο».
Events in Hormuz make clear that there’s no military solution to a political crisis.
As talks are making progress with Pakistan’s gracious effort, the U.S. should be wary of being dragged back into quagmire by ill-wishers. So should the UAE.
Project Freedom is Project Deadlock.
— Seyed Abbas Araghchi (@araghchi) May 4, 2026
Το πρόβλημα είναι ότι ακόμη και αν το αμερικανικό σχέδιο επιτρέψει σε ορισμένα πλοία να περάσουν, δεν απαντά στο βασικό ερώτημα: ποιος θα εγγυηθεί τη σταθερή, ασφαλή και μακροπρόθεσμη λειτουργία των Στενών; Όπως επισημαίνουν αναλυτές στο BBC, εάν οι ΗΠΑ περιοριστούν σε πληροφορίες και οδηγίες, τα πλοία μπορεί να μην πειστούν να κινηθούν. Αν όμως προσφέρουν στρατιωτική συνοδεία, ο κίνδυνος άμεσης σύγκρουσης με το Ιράν αυξάνεται δραματικά.
Ο Μικ Μαλρόι, πρώην αναπληρωτής βοηθός υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, εκτιμά ότι το «Project Freedom» θα επικεντρωθεί περισσότερο σε αεροπορική κάλυψη και άμυνα απέναντι σε drones και πυραύλους, παρά σε φυσική συνοδεία κάθε πλοίου. Όπως σημειώνει, το κρίσιμο είναι αν οι ναυτιλιακές εταιρείες –και κυρίως οι ασφαλιστικές– θα εμπιστευθούν ότι η διέλευση μπορεί να γίνει χωρίς επίθεση.
Η ανησυχία δεν περιορίζεται στο στρατιωτικό επίπεδο. Το Ορμούζ είναι μια από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς ενέργειας στον κόσμο και κάθε νέα εμπλοκή μεταφράζεται σχεδόν αμέσως σε πίεση στις αγορές. Μετά την εκτίναξη της Δευτέρας, οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν ελαφρώς, όμως η νευρικότητα παραμένει έντονη.
Στο μεταξύ, οι περιφερειακές εστίες ανάφλεξης πολλαπλασιάζονται. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι δεξαμενόπλοιο που συνδέεται με την κρατική Adnoc έγινε στόχος drones κοντά στα Στενά, ενώ αναφορές κάνουν λόγο και για πλήγμα σε νοτιοκορεατικό φορτηγό πλοίο. Παράλληλα, ισραηλινές επιθέσεις στον νότιο Λίβανο άφησαν τουλάχιστον επτά νεκρούς.
Οι ειδικοί βλέπουν τη νέα ανάφλεξη ως πιθανότερη από την αποκλιμάκωση.
Ο Γκραντ Ράμλεϊ, πρώην σύμβουλος στον Λευκό Οίκο και ειδικός σε θέματα Μέσης Ανατολής, θεωρεί ότι η επανέναρξη των εχθροπραξιών είναι «θέμα χρόνου». Η Νίτγια Λαμπ, του Chatham House, χαρακτηρίζει την αμερικανική επιχείρηση «εξαιρετικά επικίνδυνη», εκτιμώντας ότι δείχνει πως οι ΗΠΑ δεν είναι διατεθειμένες να διαπραγματευτούν τους όρους επαναλειτουργίας των Στενών.
