Ένα νέο κεφάλαιο ανοίγει για την Παναγία Σουμελά, το εμβληματικό μοναστήρι του Πόντου, καθώς στο προσκήνιο επανέρχονται ζητήματα ασφάλειας, αυτή τη φορά όχι στον κύριο όγκο του μνημείου αλλά στη διαδρομή που οδηγεί σε αυτό.
Λίγα μόλις χρόνια μετά την ολοκλήρωση των μεγάλων έργων αποκατάστασης και τη σταδιακή επαναλειτουργία του χώρου, οι τουρκικές Αρχές προχωρούν σε νέες μελέτες, εξετάζοντας το ενδεχόμενο να υφίστανται κίνδυνοι που έως τώρα δεν είχαν αποτυπωθεί πλήρως.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έρχονται από την Τραπεζούντα, η νομαρχία σε συνεργασία με το Karadeniz Technical University ενεργοποίησε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα ελέγχου για πιθανές πτώσεις βράχων στην ευρύτερη περιοχή της Σουμελά. Το ενδιαφέρον των ειδικών επικεντρώνεται σε ένα τμήμα περίπου 300 έως 400 μέτρων στο δρόμο πρόσβασης, το οποίο –όπως παραδέχονται και οι ίδιοι– δεν είχε τύχει μέχρι σήμερα της ίδιας προσοχής με τον υπόλοιπο χώρο.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί εύλογα ερωτήματα, δεδομένου ότι το μοναστήρι είχε παραμείνει για χρόνια κλειστό ακριβώς για λόγους αποκατάστασης και ασφάλειας.
Οι εργασίες που ξεκίνησαν το 2015 και ολοκληρώθηκαν σταδιακά μέχρι το 2021· θεωρήθηκαν από τις πλέον εκτεταμένες που έχουν πραγματοποιηθεί στο μνημείο, περιλαμβάνοντας τη στήριξη των βράχων, την ενίσχυση των κτηριακών δομών και την αποκατάσταση αγιογραφιών. Ωστόσο, φαίνεται πως η συνολική διαχείριση της περιοχής αφήνει ακόμη «γκρίζες ζώνες», ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τα σημεία διέλευσης των επισκεπτών.
Οι νέες μελέτες έρχονται να καλύψουν ακριβώς αυτό το κενό. Με τη χρήση τεχνολογίας LIDAR, δηλαδή σαρώσεων από αέρος που επιτρέπουν την ακριβή αποτύπωση του εδάφους ακόμη και κάτω από τη βλάστηση, οι επιστήμονες επιχειρούν να εντοπίσουν επικίνδυνα βραχώδη τμήματα. Στη συνέχεια, θα δημιουργηθούν τρισδιάστατα μοντέλα, μέσω των οποίων θα υπολογίζεται η πιθανή πορεία και η ενέργεια ενός βράχου σε περίπτωση αποκόλλησης.
Με βάση αυτά τα δεδομένα θα αποφασιστούν τα κατάλληλα μέτρα, όπως η τοποθέτηση προστατευτικών πλεγμάτων ή η ενίσχυση των υφιστάμενων κατασκευών.
Οι ειδικοί σπεύδουν να διευκρινίσουν ότι δεν πρόκειται για έναν χώρο με άμεσο και γενικευμένο κίνδυνο, ωστόσο επισημαίνουν ότι η ιδιαιτερότητα της Σουμελά δεν επιτρέπει κανένα περιθώριο αμέλειας. Πρόκειται για ένα μνημείο διεθνούς εμβέλειας, με έντονο συμβολικό φορτίο και μεγάλη επισκεψιμότητα, όπου ακόμη και ένα μεμονωμένο περιστατικό μπορεί να έχει πολλαπλές συνέπειες.
Sumela Monastery.
📍Maçka / Trabzon / TürkiyeSümela Manastırı.
📍Maçka / Trabzon / Türkiye(Özlemle… Volkan Konak 31.03.2025) #VolkanKonak pic.twitter.com/FL1vDz9rD3
— Türkiye (@Turkiye_News_) March 30, 2026
Η συζήτηση αυτή επανέρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Σουμελά καταγράφει εντυπωσιακή τουριστική δυναμική. Το μοναστήρι έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια στο ισχυρότερο τουριστικό brand της περιοχής, προσελκύοντας επισκέπτες όχι μόνο για θρησκευτικούς λόγους αλλά και ως ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα μνημεία του Εύξεινου Πόντου.
Το 2025, μόνο η Σουμελά κατέγραψε 514.596 επισκέπτες, ξεπερνώντας για πρώτη φορά το όριο των 500.000 και σημειώνοντας αύξηση περίπου 16% σε σχέση με το 2024. Οι μήνες με τη μεγαλύτερη κίνηση ήταν ο Αύγουστος και ο Ιούλιος, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή ανοδική τάση.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι το τουρκικό υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού επενδύει συστηματικά στη Σουμελά, αναγνωρίζοντας τη σημασία της για τον θρησκευτικό και πολιτιστικό τουρισμό. Την ίδια στιγμή, όμως, οι κατά καιρούς αντιφάσεις στη διαχείριση του μνημείου –είτε πρόκειται για επιλογές που προκάλεσαν αντιδράσεις είτε για τις διακυμάνσεις στις Πατριαρχικές λειτουργίες– καταδεικνύουν ότι πρόκειται για έναν χώρο όπου η ισορροπία παραμένει εύθραυστη.
