Η είδηση της ημέρας στο πεδίο της Μέσης Ανατολής είναι ότι η νέα διαπραγμάτευση ΗΠΑ-Ιράν, την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ παρουσίασε ως επόμενο βήμα προς μια συμφωνία, βρίσκεται πλέον σε εξαιρετικά αβέβαιο έδαφος.
Η Τεχεράνη ξεκαθαρίζει ότι δεν έχει λάβει απόφαση να συμμετάσχει στις συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ, ενώ η κατάληψη ιρανικού πλοίου από αμερικανικές δυνάμεις και η συνέχιση του αμερικανικού αποκλεισμού τροφοδοτούν νέο κύκλο έντασης λίγο πριν από τη λήξη της εύθραυστης εκεχειρίας την Τετάρτη.
Επισήμως, η ιρανική θέση διατυπώθηκε σήμερα από τον εκπρόσωπο του ΥΠΕΞ Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, ο οποίος δήλωσε ότι «προς το παρόν» δεν υπάρχει σχέδιο για νέο γύρο συνομιλιών.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν μίλησε για τη σημασία της διπλωματίας, αλλά υπογράμμισε ταυτόχρονα ότι η Ουάσινγκτον δεν αντιμετωπίζεται με εμπιστοσύνη. Αυτό από μόνο του δείχνει πόσο στενά είναι πλέον τα περιθώρια: οι ΗΠΑ μιλούν για διάλογο, αλλά η ιρανική πλευρά βλέπει στο πεδίο ενέργειες που, κατά την ίδια, ακυρώνουν τη διπλωματία πριν καν ξεκινήσει.
Μάλιστα, η κατάσχεση του ιρανικού φορτηγού πλοίου λειτούργησε ως καταλύτης. Η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι το πλοίο επιχείρησε να παραβιάσει τον ναυτικό αποκλεισμό, όμως η Τεχεράνη μιλά ανοιχτά για «ένοπλη πειρατεία» και απειλεί με απάντηση. Η Κίνα μπήκε επίσης στην εικόνα, εκφράζοντας ανησυχία για την «εξαναγκαστική αναχαίτιση» και ζητώντας να αποφευχθεί νέα κλιμάκωση.
Στην πραγματικότητα, το Ορμούζ είναι ξανά το κέντρο βάρους της κρίσης. Το Ιράν συνεχίζει να χρησιμοποιεί το στενό ως μοχλό πίεσης, ενώ οι ΗΠΑ διατηρούν τον αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών, με αποτέλεσμα να έχει δημιουργηθεί ένα διπλό καθεστώς στρατιωτικού ελέγχου που πνίγει την εμπορική ναυσιπλοΐα. Το Reuters καταγράφει ότι οι εντάσεις αυτές έχουν ήδη διαταράξει αισθητά τις ενεργειακές ροές και έχουν σπρώξει τις τιμές του πετρελαίου υψηλότερα.
Βέβαια, ακόμη και αν υπάρξει τελικά ένα τραπέζι συνομιλιών στο Πακιστάν, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα τι ακριβώς μπορεί να διαπραγματευτεί η ιρανική πλευρά και ποιος μπορεί να το εγγυηθεί.
Οι γνωστές διαφορές παραμένουν ακέραιες: το πυρηνικό πρόγραμμα, η τύχη των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου, η διάρκεια οποιουδήποτε περιορισμού, η άρση των κυρώσεων. Το Reuters μεταδίδει ότι η Τεχεράνη θεωρεί εκτός συζήτησης τις αμυντικές της δυνατότητες, άρα και το πυραυλικό της πρόγραμμα. Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και στην καλύτερη περίπτωση, οι συνομιλίες θα ξεκινούσαν από πολύ χαμηλή βάση.
Το ακόμα πιο ανησυχητικό, όμως, είναι πως το πρόβλημα δεν φαίνεται να είναι μόνο η απόσταση ανάμεσα σε Ουάσινγκτον και Τεχεράνη, αλλά και η έλλειψη ενιαίας γραμμής μέσα στο ίδιο το ιρανικό σύστημα. Η εικόνα που έχει διαμορφωθεί τις τελευταίες ημέρες –με ανακοινώσεις για άνοιγμα του Ορμούζ που ανατρέπονται λίγες ώρες αργότερα, και με τη στρατιωτική γραμμή να υπονομεύει στην πράξη τη διπλωματική– ενισχύει την αίσθηση ότι η εξουσία είναι κατακερματισμένη.
Αυτή είναι ακόμα μια κρίσιμη παράμετρος: ακόμη κι αν υπάρξει διαπραγμάτευση, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι υπάρχει ένας συνομιλητής που να μπορεί να δεσμεύσει όλους τους παίκτες του καθεστώτος.
