Έναν αιώνα ζωής, μνήμης και δημιουργίας συμπληρώνουν φέτος οι Πόντιοι πρόσφυγες στο Κίζαρι Ροδόπης, με την τοπική κοινωνία να τιμά τη μεγάλη αυτή επέτειο μέσα από ένα διήμερο εκδηλώσεων αφιερωμένο στη διαδρομή από τον ξεριζωμό στη ρίζωση.
Με πρωτοβουλία του Πολιτιστικού Συλλόγου των Απανταχού Κιζαριωτών «Ο Πόντος», οι εκδηλώσεις που θα πραγματοποιηθούν στις 25 και 26 Απριλίου 2026 επιχειρούν να αναδείξουν την ιστορική μνήμη αλλά και τη ζωντανή συνέχεια της ποντιακής παράδοσης στη Θράκη.
Το πρόγραμμα συνδυάζει επιστημονική τεκμηρίωση, τιμητικές τελετές και παραδοσιακό γλέντι, αποτυπώνοντας τη διπλή διάσταση της επετείου: από τη μία, την ανάγκη κατανόησης της ιστορικής διαδρομής των προσφύγων και, από την άλλη, τη διατήρηση της πολιτιστικής τους ταυτότητας.
Οι εκδηλώσεις ανοίγουν το Σάββατο 25 Απριλίου στην Κομοτηνή, στο Ίδρυμα Παπανικολάου, με επιστημονική εσπερίδα με θέμα «Η μετακίνηση των Ποντίων προσφύγων. Ιστορική αναδρομή από τον Πόντο στο Σοχούμι και την Ελλάδα». Διακεκριμένοι επιστήμονες και ιστορικοί θα φωτίσουν άγνωστες πτυχές της περιόδου από τα τέλη του 19ου έως τις αρχές του 20ού αιώνα, μέσα από παρουσιάσεις και σπάνιο αρχειακό υλικό, αναδεικνύοντας τη δύσκολη πορεία του ξεριζωμού και της μετεγκατάστασης.
Την Κυριακή 26 Απριλίου, το επίκεντρο μεταφέρεται στο ίδιο το Κίζαρι, εκεί όπου γράφτηκε η συνέχεια αυτής της ιστορίας. Στον αύλειο χώρο του πρώην Δημοτικού Σχολείου θα τελεστεί επιμνημόσυνη δέηση για τους πρώτους οικιστές, ενώ θα ακολουθήσουν ιστορική ομιλία για τη διαδρομή των 100 χρόνων, κατάθεση στεφάνων και τιμητικές εκδηλώσεις.
Ξεχωριστή θέση στο πρόγραμμα έχει ο χορός Σέρρα, ως ένα από τα πιο εμβληματικά στοιχεία της ποντιακής παράδοσης.
Η ημέρα θα κορυφωθεί με πανηγυρικό γλέντι, με χορούς και τραγούδια από Κιζαριώτες μουσικούς, σε μια γιορτή που ενώνει γενιές και επιβεβαιώνει ότι η μνήμη δεν είναι μόνο αναφορά στο παρελθόν, αλλά και βίωμα που συνεχίζεται στο παρόν.
Όπως τονίζει και ο Σύλλογος στην πρόσκλησή του, οι εκδηλώσεις αποτελούν έναν ελάχιστο φόρο τιμής «στη γενιά που ξεριζώθηκε από τις πατρογονικές εστίες του Πόντου και κατάφερε να ριζώσει και να δημιουργήσει στη νέα της πατρίδα», αφήνοντας μια παρακαταθήκη που παραμένει ζωντανή μέχρι σήμερα.
