Το μοιρολόι της Παναγίας είναι ένα βαθιά συγκινητικό μικρασιατικό έθιμο που ζωντανεύει κάθε χρόνο μετά το τέλος της ακολουθίας των Παθών.
Πρόκειται για ένα δημοτικό τραγούδι που αφηγείται τη μαρτυρική πορεία και τη Σταύρωση του Χριστού μέσα από τον σπαρακτικό λόγο της Μάνας, της Παναγίας.
Σύμφωνα με την παράδοση, το μοιρολόι τραγουδιόταν κυρίως από γυναίκες το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης, από τη στιγμή της Σταύρωσης μέχρι το ξημέρωμα της Μεγάλης Παρασκευής, την ώρα που στόλιζαν τον Επιτάφιο.
Μέσα από την προφορική παράδοση, οι στίχοι και το συναίσθημα περνούσαν από γενιά σε γενιά.
Στον προσφυγικό ναό του Αγίου Χαραλάμπους στη Χίο, το έθιμο συνεχίζει να αναβιώνει από απογόνους Μικρασιατών προσφύγων από την Κάτω Παναγιά, που μετέφεραν τη μνήμη και την παράδοση στον τόπο εγκατάστασής τους, στην περιοχή Βαρβάσι.
Καθοριστικό ρόλο στη διάσωση της σημερινής μορφής του μοιρολογιού είχε η Αργυρώ Κουρίδου, καταγόμενη από την Ερυθραία, η οποία έφτασε στο νησί ως πρόσφυγας το 1922. Περισσότερα από 100 χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, οι ενορίτες συνεχίζουν να ψάλλουν το μοιρολόι, κρατώντας άσβεστη τη μνήμη των πατρίδων.
Το ίδιο έθιμο ζωντανεύει και στο χωριό Καρυές, έξω από την πόλη της Χίου, όπου κάθε χρόνο οι γυναίκες του χωριού στολίζουν τον Επιτάφιο τραγουδώντας το μοιρολόι. Οι μεγαλύτερες διδάσκουν τις νεότερες, ώστε η παράδοση να συνεχίζεται μέσα στο χρόνο.
