Η ένταση στη Μέση Ανατολή κλιμακώνεται επικίνδυνα, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να ανεβάζει τους τόνους και να προειδοποιεί ανοιχτά για νέα χτυπήματα σε κρίσιμες υποδομές του Ιράν, την ώρα που οι συγκρούσεις εξαπλώνονται σε πολλαπλά μέτωπα και οι διεθνείς ανησυχίες κορυφώνονται.
Σε μια από τις πιο χαρακτηριστικές τοποθετήσεις του, ο Αμερικανός πρόεδρος διεμήνυσε μέσω Truth Social: «Έχουν σειρά οι γέφυρες, κατόπιν τα ηλεκτροπαραγωγικά εργοστάσια!», αφήνοντας σαφές μήνυμα ότι οι επιθέσεις δεν περιορίζονται πλέον σε στρατιωτικούς στόχους, αλλά επεκτείνονται και σε πολιτικές υποδομές.
Νωρίτερα, είχε ήδη πανηγυρίσει την καταστροφή μεγάλης γέφυρας κοντά στην Τεχεράνη, πλήγμα που σύμφωνα με ιρανικές πηγές προκάλεσε τον θάνατο οκτώ ανθρώπων και τον τραυματισμό δεκάδων. Ο ίδιος μάλιστα υποστήριξε πως οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν «ούτε καν αρχίσει» να εφαρμόζουν το σύνολο των σχεδίων τους, εντείνοντας την αίσθηση ότι η σύγκρουση μπορεί να πάρει ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις.
Παράλληλα, ο Τραμπ επαναλαμβάνει ότι μεγάλο μέρος των ιρανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων έχει ήδη καταστραφεί, ενώ απευθύνει διαρκώς εκκλήσεις –αλλά και πιέσεις– προς την Τεχεράνη για διαπραγματεύσεις, τονίζοντας ότι «οι ηγέτες του νέου καθεστώτος» γνωρίζουν «τι πρέπει να κάνουν, και πρέπει να το κάνουν γρήγορα!».
Σοβαρές καταγγελίες για πιθανές παραβιάσεις διεθνούς δικαίου
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό σκηνικό, νέα διάσταση δίνουν οι αντιδράσεις από τον νομικό κόσμο των Ηνωμένων Πολιτειών. Περισσότεροι από 100 ειδικοί διεθνούς δικαίου από κορυφαία πανεπιστήμια, όπως το Γέιλ, το Χάρβαρντ, το Στάνφορντ και το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, υπέγραψαν ανοικτή επιστολή, εκφράζοντας έντονες ανησυχίες για τη νομιμότητα των αμερικανικών επιχειρήσεων.
Στην επιστολή τους επισημαίνουν ότι οι ενέργειες των αμερικανικών δυνάμεων και οι δημόσιες δηλώσεις ανώτερων αξιωματούχων «εγείρουν σοβαρές ανησυχίες για παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και του διεθνούς δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων, περιλαμβανομένων πιθανών εγκλημάτων πολέμου».
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε πλήγματα που φέρονται να έπληξαν πολιτικούς στόχους, όπως σχολεία, υγειονομικές εγκαταστάσεις και κατοικίες. Ανάμεσα σε αυτά ξεχωρίζει η επίθεση της 28ης Φεβρουαρίου σε σχολείο θηλέων στο Ιράν, όπου σύμφωνα με την ιρανική Ερυθρά Ημισέληνο σκοτώθηκαν 175 άνθρωποι, ανάμεσά τους πολλές μαθήτριες.
Οι νομικοί επικαλούνται επίσης δηλώσεις του ίδιου του Τραμπ, όπως εκείνη στα μέσα Μαρτίου ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να πλήξουν το Ιράν «απλώς για πλάκα», αλλά και την τοποθέτηση του Αμερικανού υπουργού Άμυνας ότι οι επιχειρήσεις δεν διεξάγονται «με ηλίθιους κανόνες εμπλοκής».
Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε πρόσφατα την απειλή για σφοδρή κλιμάκωση, δηλώνοντας: «Θα τους χτυπήσουμε εξαιρετικά σκληρά τις επόμενες δύο με τρεις εβδομάδες. Θα τους στείλουμε πίσω στη Λίθινή εποχή, όπου ανήκουν».
Οι δηλώσεις αυτές έχουν προκαλέσει αντιδράσεις ακόμη και στο εσωτερικό των ΗΠΑ, με οργανώσεις να καταγγέλλουν ότι τέτοια ρητορική συμβάλλει στην «απανθρωποποίηση» των Ιρανών.
Αντίποινα και στρατιωτική ένταση
Την ίδια ώρα, το Ιράν δείχνει αποφασισμένο να μην υποχωρήσει. Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν την εκτόξευση πυραύλων «μακράς εμβέλειας» με στόχο το Τελ Αβίβ και την Εϊλάτ, ενώ το Ισραήλ ενεργοποίησε τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας για την αναχαίτισή τους.
Σε επίσημη ανακοίνωση επισημάνθηκε: «Πριν από λίγο, οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις εντόπισαν πυραύλους που εκτοξεύτηκαν από το Ιράν εναντίον του εδάφους του κράτους του Ισραήλ» και «επιχειρούν συστήματα (σ.σ. αντιαεροπορικής) άμυνας για την αναχαίτιση της απειλής».
Παρά τις συνεχείς αεροπορικές επιδρομές από ΗΠΑ και Ισραήλ, η Τεχεράνη επιμένει ότι δεν πρόκειται να υποκύψει. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν ξεκαθάρισε πως «Το να πλήττονται πολιτικές υποδομές, συμπεριλαμβανομένων γεφυρών υπό κατασκευή, δεν θα αναγκάσει τους Ιρανούς να παραδοθούν».
Επέκταση της σύγκρουσης στον Κόλπο
Η ένταση δεν περιορίζεται στο Ιράν και το Ισραήλ. Στο Κουβέιτ, μη επανδρωμένα αεροσκάφη έπληξαν το διυλιστήριο Μίνα αλ-Αχμάντι, προκαλώντας πυρκαγιές σε μονάδες του, χωρίς ωστόσο να αναφερθούν τραυματισμοί.
Ταυτόχρονα, το εμιράτο έγινε στόχος νέων επιθέσεων με πυραύλους και drones, γεγονός που καταδεικνύει ότι η σύρραξη αποκτά ολοένα και πιο περιφερειακό χαρακτήρα, επηρεάζοντας κρίσιμες ενεργειακές υποδομές.
Λίβανος: Ανθρωπιστική κρίση σε εξέλιξη
Στον Λίβανο, η κατάσταση επιδεινώνεται δραματικά. Ο πόλεμος μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ έχει προκαλέσει τον θάνατο τουλάχιστον 1.300 ανθρώπων και τον εκτοπισμό άνω του ενός εκατομμυρίου.
Η γενική διευθύντρια του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης, Έιμι Πόουπ, προειδοποίησε ότι ο κίνδυνος παρατεταμένου εκτοπισμού προκαλεί «μεγάλη ανησυχία», υπογραμμίζοντας: «Βρίσκω τις προοπτικές πάρα πολύ ανησυχητικές».
Όπως εξήγησε, περιοχές στο νότιο Λίβανο «ισοπεδώνονται τελείως» και ακόμη κι αν οι εχθροπραξίες σταματούσαν άμεσα, οι καταστροφές θα απαιτούσαν τεράστιες προσπάθειες ανοικοδόμησης. Παράλληλα, προειδοποίησε πως αν δεν εξασφαλιστούν οι απαραίτητοι πόροι, οι εκτοπισμένοι «θα παραμείνουν εκτοπισμένοι επ’ αόριστον». Η ίδια τόνισε ότι η διεθνής κοινότητα δεν έχει ανταποκριθεί επαρκώς, σημειώνοντας χαρακτηριστικά: «Έχουμε λάβει ελάχιστα χρήματα μέχρι σήμερα».
Παγκόσμιος συναγερμός και φόβοι γενικευμένου πολέμου
Η σύγκρουση έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει την παγκόσμια οικονομία, κυρίως λόγω της κατάστασης στα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ. Η κυκλοφορία πλοίων έχει μειωθεί δραματικά, προκαλώντας άνοδο στις τιμές του πετρελαίου και αυξημένο πληθωρισμό διεθνώς.
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες προειδοποίησε ότι «βρισκόμαστε στα πρόθυρα ευρύτερου πολέμου (…) που θα είχε δραματικές συνέπειες απ’ άκρου σ’ άκρο του πλανήτη», ενώ δεκάδες χώρες ζητούν την άμεση αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Παράλληλα, διπλωματικές πρωτοβουλίες βρίσκονται σε εξέλιξη, με προτάσεις για διεθνή παρέμβαση ώστε να διασφαλιστεί η διέλευση από το στενό, ενώ η Κίνα καλεί σε άμεσες συνομιλίες, επιρρίπτοντας ευθύνες για την κρίση στις στρατιωτικές επιθέσεις.
Καθώς οι επιθέσεις συνεχίζονται, οι καταγγελίες για πιθανές παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου πληθαίνουν και οι απειλές εντείνονται, η Μέση Ανατολή βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις πιο επικίνδυνες περιόδους των τελευταίων δεκαετιών.
Οι δηλώσεις Τραμπ για νέες καταστροφές υποδομών, οι συνεχείς πυραυλικές επιθέσεις, η εμπλοκή περισσότερων χωρών και οι προειδοποιήσεις για εγκλήματα πολέμου συνθέτουν ένα σκηνικό γενικευμένης αστάθειας.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι, όσο οι πλευρές παραμένουν αμετακίνητες, ο κίνδυνος μιας ακόμη μεγαλύτερης ανάφλεξης παραμένει πιο ορατός από ποτέ.
